• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Turbaczyk

    Przeczytaj także...
    Basilka, Góra Basilka, również Basielka lub Wasielka – szczyt w Gorcach (1023 m), wznoszący się nad Koninkami, a dokładniej nad przysiółkiem Zagronie i Koniną. Znajduje się na grzbiecie odchodzącym w północnym kierunku od Turbacza. W grzbiecie tym znajdują się kolejno: Czoło Turbacza (1259 m), Kopieniec (1080 m), Wierch Spalone (1091 m), Turbaczyk (1078 m) i Basilka (1023 m). Gorce (513.52) – pasmo górskie leżące w Beskidach Zachodnich. Nazwa "Gorce" związana jest prawdopodobnie ze słowem "gorzeć" (palić się, płonąć) i pochodzi od sposobu uzyskiwania polan śródleśnych metodą żarową. Spotykana jest już w aktach z 1254 r. (item mons Gorcz nuncupatus), używał jej Jan Długosz w 1480 r. (in monten Gorcz). W innych źródłach można też spotkać nazwę Górce, która by mogła oznaczać niskie góry.
    Czoło Turbacza (1258 m n.p.m.) – piąty pod względem wysokości szczyt w Gorcach leżący w masywie Turbacza. Jest jedną z wyższych kulminacji w otoczeniu Turbacza. Od schroniska na Turbaczu oddalony jest o około 20 minut przejścia szlakiem turystycznym. Wznosi się 27 metrów nad Halą Turbacz przez co jest mało wybitną kulminacją w otoczeniu Turbacza.

    Turbaczyk (1078 m) – szczyt w Gorcach. Znajduje się na grzbiecie odchodzącym w północnym kierunku od Turbacza. W grzbiecie tym znajdują się kolejno: Czoło Turbacza (1259 m), Kopieniec (1080 m), Wierch Spalone (1091 m), Turbaczyk (1078 m) i Basilka (1023 m) z polaną Łąki. Zachodnie jego zbocza opadają do doliny potoku Turbacz, wschodnie do doliny potoku Konina. Na jego północnych i zachodnich zboczach znajduje się bardzo widokowa polana Turbaczyk, a na jej zachodniej części niszczejący szałas z czterospadowym dachem.

    Kopieniec – szczyt o wysokości 1080 m n.p.m. w Gorcach, na obszarze Gorczańskiego Parku Narodowego. Znajduje się na grzbiecie odbiegającym od Turbacza na północ. Kolejne szczyty w tym grzbiecie (poczynając od Turbacza) to: Czoło Turbacza (1259 m), Kopieniec (1080 m), Wierch Spalone (1091 m), Turbaczyk (1078 m) i kulminacja polany Łąki (1023 m). Wschodnie zbocza Kopieńca opadają do doliny potoku Roztoki, zachodnie do doliny potoku Turbacz. Rejon szczytu porośnięty jest wiekową puszczą. Zachował się tutaj drzewostan z bardzo starymi okazami buków. Dawniej, przed utworzeniem Gorczańskiego PN obszar ten wchodził w skład rezerwatu „Turbacz”.Łąki – polana w Gorcach na obszarze Gorczańskiego Parku Narodowego. Położona jest na kulminacji o wysokości 1023 m n.p.m. na grzbiecie odbiegającym od Turbacza na północ. Na mapie Geoportalu kulminacja ta ma nazwę Góra Basilka. Kolejne szczyty w tym grzbiecie (poczynając od Turbacza) to: Czoło Turbacza (1259 m), Kopieniec (1080 m), Wierch Spalone (1091 m), Turbaczyk (1078 m) i Polana Łąki (1023 m). Polana zajmuje wierzchołkowe partie ostatniej, niewybitnej kulminacji tego grzbietu. Należała niegdyś do rodziny matki podhalańskiego pisarza Władysława Orkana, pochodzącego z Poręby Wielkiej, z osiedla pod Pustką u podnóża Gorców. Pisarz jako młody chłopiec często wypasał na tej polanie woły, później nocował też wielokrotnie w wybudowanym ok. 1912 r. szałasie, który niegdyś stał na skraju polany. Tutaj też czerpał natchnienie do niektórych swoich utworów, m.in. cyklu wierszy pt. „Z martwej Roztoki”, tutaj też malował. Dolina tego potoku widoczna jest z polany. Szałas został rozebrany w 1931 r. po śmierci pisarza, widoczne są jeszcze kamienie, na których stał. Poniżej tego miejsca w lesie znajduje się źródełko: To jego krystaliczne wody opisał Orkan w 1911 roku w swojej powieści pt. Drzewiej: Z odpływem źródła poczynająca się, jaśniała rozszerz młaczki. Wyrastały z jej wilgoci wysokie trawy, badyle wodą nasiąkłe, o liściach dużych, łopiastych, żółtym związane kwieciem, to ciągła się znów długa zastawa liści-krążków i liści-miseczek, mocnych, ciemnozielonych, o łysku metalicznym.

    Według jednego z bohaterów powieści Władysława Orkana pt. W roztokach na Turbaczyku znajduje się podobno tajemnicze wejście w głąb ziemi. Jeden z bohaterów tej powieści opowiada: ...napotykam na Wierchu mały otwór w ziemi, zdawało się lisia jama – ale nie dowierzam. Juści próbuję stopami, ziemia się usuwa i wnet się odkryła przepaść. Zazieram do wnętrza, a tam schody jakby do piwnicy... Tych schodów było dość niemało, alem nie rachował.

    Władysław Orkan, właśc. Franciszek Ksawery Smaciarz (ur. 27 listopada 1875 w Porębie Wielkiej, zm. 14 maja 1930 w Krakowie) – pisarz tworzący w okresie Młodej Polski, chociaż do nurtu modernistycznego ani on sam, ani współcześni go nie zaliczali.Wierch Spalone – szczyt o wysokości 1091 m n.p.m. w Gorcach, na obszarze Gorczańskiego Parku Narodowego. Znajduje się na grzbiecie odbiegającym od Turbacza na północ. Kolejne szczyty w tym grzbiecie (poczynając od Turbacza) to: Czoło Turbacza (1259 m), Kopieniec (1080 m), Wierch Spalone (1091 m), Turbaczyk (1078 m) i kulminacja polany Łąki (1023 m). Zachodnie zbocza Wierchu Spalone opadają do doliny potoku Roztoki, wschodnie do doliny potoku Turbacz. Pod szczytem znajduje się zarastająca Polana Spalone z ruiną szałasu. Niżej, w kierunku Turbaczyka znajduje się jeszcze druga, również zarastająca Polana Solnisko. Rejon szczytu porośnięty jest buczyną karpacką. Zachował się tutaj drzewostan z bardzo starymi okazami buków. Dawniej, przed utworzeniem Gorczańskiego PN obszar ten wchodził w skład rezerwatu „Turbacz”.

    Oprócz szlaku turystycznego przez polanę prowadzi ścieżka dydaktyczna „Turbaczyk” rozpoczynająca się przy polanie i polu namiotowym Oberówka.

    Szlaki turystyczne[ | edytuj kod]

    szlak turystyczny zielony – zielony: NiedźwiedźOrkanówka – Basilka – Turbaczyk – Wierch Spalone – Czoło Turbacza – Turbacz
    Widokowa polana podszczytowa

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Geoportal. [dostęp 2010-07-15].
    2. Gorce. Mapa turystyczna 1:50 000. Kraków: Compass, 2007. ISBN 978-83-89165-39-8.
    3. Marek Cieszkowski, Paweł Luboński: Gorce – przewodnik dla prawdziwego turysty. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2004. ISBN 83-89188-19-8.
    Konina – potok w Gorcach, dopływ Porębianki. Ma swoje źródła na wysokości ok. 1200 m n.p.m. na wschodnich stokach Mostownicy, tuż poniżej polany Mostownica. Początkowo spływa w północno-wschodnim kierunku, przy Przełęczy Borek zmienia kierunek na północno-zachodni. W tym miejscu od sąsiedniego Kamienickiego Potoku Konina oddzielona jest tylko wąskim grzbietem. Spływający spod Turbacza Kamienicki Potok silnie podcina ten grzbiet i w krótkim czasie (mierzonym w dziesięcioleciach) może dojść do tzw. kaptażu, czyli przerżnięcia się Kamienickiego Potoku do koryta Koniny. Wówczas jego wody zamiast do Dunajca spływałyby do Raby. Polana Turbaczyk – polana podwierzchołkowa na Turbaczyku w Gorcach. Znajduje się na stromych zachodnich i północnych jego zboczach na wysokości 980–1070 m n.p.m. i ma powierzchnię 11,74 ha. Była systematycznie koszona i wypasana jeszcze w latach 70. XX w. Charakteryzuje się dużą różnorodnością biologiczną – naliczono tutaj aż 14 różnych zbiorowisk roślinności. Rośnie tu m.in.: mieczyk dachówkowaty, ciemiężyca zielona, modrzyk górski, bodziszek leśny. Na podmokłej północno-wschodniej części polany, na młace kozłkowo-turzycowej występuje ostrożeń łąkowy, knieć górska, wełnianka szerokolistna i kozłek całolistny. Wiosną licznie zakwita krokus spiski i przebiśniegi, później 5 gatunków storczykowatych. Z ptaków spotkać tu można m.in. puszczyka uralskiego i kopciuszka. Północno-zachodnia część polany zarasta stopniowo borówczyskami i malinami. To etap sukcesji ekologicznej poprzedzający jej zarośnięcie lasem. Pod lasem stoi tu niszczejący szałas. Ma charakterystyczny dla budownictwa Zagórzan czterospadowy dach.




    Warto wiedzieć że... beta

    Szlak turystyczny – trasa wycieczkowa oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi.
    Muzeum Biograficzne Władysława Orkana (Orkanówka, Dom Władysława Orkana) – muzeum w Porębie Wielkiej (w Gorcach) gromadzące i przechowujące pamiątki związane z pisarzem Władysławem Orkanem.
    Niedźwiedź – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Niedźwiedź. W latach 1833-1919 Niedźwiedź posiadał prawa miejskie
    Turbacz – najwyższy szczyt Gorców, znajdujący się w centralnym punkcie pasma i tworzący potężny rozróg. Według większości źródeł ma wysokość 1310 m (np.), ale niektóre podają 1314 m. Zbudowany jest z fliszu karpackiego.
    Oberówka – polana i pole namiotowe w Gorcach. Znajdują się w Koninkach, w dolinie potoku Turbacz (dopływ Koninki), w odległości ok. 300 m od dolnej stacji wyciągu krzesełkowego na Tobołów. Pole namiotowe znajduje się na otoczonej z wszystkich stron lasem polanie. Polana ma powierzchnię 0,40 ha i położona jest na wysokości 670-680 m n.p.m. Dawniej była koszona i wypasana, dzięki czemu zachowała się na niej duża różnorodność gatunkowa roślin. Wschodnia część polany to tzw. łąka ostrożeniowa, w której z rzadszych gatunków roślin występują storczyki: storczyk plamisty i kruszczyk szerokolistny. Na suchych miejscach występuje dziewięćsił bezłodygowy (wszystkie te gatunki są prawnie chronione). Dominującą trawą jest mietlica pospolita, wśród której licznie zakwita dzwonek rozpierzchły. Częsty jest również pięciornik złoty. Wczesną wiosną zakwitają na polanie krokusy, później zakwita masowo pierwiosnek wyniosły. Na dolnym skraju polany znajduje się nieduży staw umożliwiający rozród płazom.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.736 sek.