• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tupy

    Przeczytaj także...
    Zakarpacie lub Ukraina Zakarpacka (także Podkarpacie, Ruś Zakarpacka lub Podkarpacka; ukr. Закарпаття, węg. Kárpátalja, rum. Transcarpatia, cz. i słow. Podkarpatská Rus) – region historyczny na obszarze dzisiejszej zachodniej części państwa Ukraina, na pograniczu Polski, Słowacji, Węgier i Rumunii. O jego odrębności decyduje przede wszystkim fakt, że jest to jedyny region na południe od Karpat zamieszkany przez ludność wschodniosłowiańską.Wewnętrzne Karpaty Wschodnie (523) rozciągają się od rzeki Laborec na Słowacji poprzez terytorium Ukrainy aż do Braszowa w Rumunii.
    Połonina Borżawska (522,22; niekiedy także „Borszawa”; ukr. Полонина Боржава) – pasmo górskie na ukraińskim Zakarpaciu. Należy do Beskidów Połonińskich w łańcuchu Zewnętrznych Karpat Wschodnich.

    Tupy (523.54; ukr. Тупий – Tupyj; dawniej Góry Sewluskie, węg. Nagyszölösi hegyseg) – niewielkie pasmo gór na ukraińskim Zakarpaciu, należące do Łańcucha Wyhorlacko-Gutyńskiego Wewnętrznych Karpat Wschodnich.

    Na północnym zachodzie dolina środkowej Borżawy oddziela Tupego od pasma Bużory. Na północnym wschodzie obniżenie między wsiami Dołhe i Łypcza dzieli Tupego od Połoniny Borżawy w Beskidach Połonińskich. Na wschodzie dolina dolnej Riki oddziela Tupego od Kotliny Marmaroskiej. Na południu granicę Tupego stanowi dolina Cisy, za którą ciągnie się kolejne pasmo w Łańcuchu Wyhorlacko-Gutyńskim: Góry Oaş. Na zachodzie Tupy stopniowo opada do Niziny Zakarpackiej.

    Rika (dawniej Wielki Ag; ukr. Ріка, węg. Nagyág) – rzeka na Zakarpaciu, w dorzeczu Cisy. Długość – 92 km, powierzchnia zlewni – 1240 km².Cisa (węg. Tisza, ukr. Тиса – Tysa, słow. i rum. Tisa, serb. Тиса – Tisa, niem. Theiß) – rzeka w środkowej Europie, lewostronny dopływ Dunaju. Długość wynosi 966 km (201 km na Ukrainie, 597 km na Węgrzech, 168 km w Serbii; przed regulacją – 1419 km), powierzchnia zlewni – 157 218 km², średni przepływ u ujścia – 776 m³/s.

    Grzbiet Tupego ma długość około 30 km i przebiega z północnego wschodu na południowy zachód. Kolejne kulminacje to Mały Kłobuk (568 m n.p.m.), Tupy (878 m n.p.m.) i Tołsta (819 m n.p.m.). Na południowo-zachodnim krańcu pasma, oddzielona rozległym obniżeniem od głównego grzbietu, leży izolowana Czarna Góra (565 m n.p.m.), górująca nad miastem Wynohradiw. Skrajnym zachodnim wzniesieniem Tupego jest Szałans'kyj Helmec' (368 m n.p.m.) nad Borżawą.

    Wynohradiw (dawniej Wielki Sewlusz, ukr. Виноградів, Vynohradiv,rus. Севлюш lub Сивлюш, ros. Виноградoв, łac. Szeuleus, węg. Nagyszőllős, niem. Großweinstadt, słow. Veľký Sevľuš/Vinohradov, cz. Velká/Velký Sevljuš/Vinohradov, jidysz Sejlesz lub Söjlesz, rum. Seleuşu Mare) - miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy. 25,4 tys. mieszkańców (2012), w tym około 15% Węgrów. Leży na Nizinie Zakarpackiej, na północ od Cisy, u zbiegu granic Ukrainy, Węgier i Rumunii. Od najdawniejszych czasów ośrodek produkcji wina.Nizina Zakarpacka (554.9; ukr. Закарпатська низовина, Zakarpatśka nyzowyna) - nizina na zachodniej Ukrainie (na Zakarpaciu); północno-wschodni skrawek Kotliny Panońskiej.

    Północna część głównego grzbietu Tupego jest zalesiona i bezludna, natomiast jego zbocza oraz środkowa i południowa część grzbietu są gęsto zasiedlone i wykorzystane rolniczo. Środkowym obniżeniem przebiega droga regionalna R03.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • W.W. Wdowenko, O.P. Homajonow (red.) Zakarpats'ka obłast'. Karta autoszliachiw 1:250 000, DNWP Kartohrafija, b.m.w., 2002-2004
  • Piotr Kamiński (opr.) Ruś Zakarpacka. Mapa przeglądowa w skali 1:300 000, Pitr Kartografia, Warszawa 1996, ​ISBN 83-86240-18-0
  • Kovács Sándor, Kárpátalja Térképe 1:250 000, III wydanie, Dimap Bt, Budapeszt 2004, ​ISBN 963-00-3124-9​ CM
  • Poniższa regionalizacja fizycznogeograficzna Karpat została opracowana przez Jerzego Kondrackiego (Karpaty, 1989, Warszawa: WSiP ISBN 83-02-04067-3). Nie jest to ani jedyna, ani też ogólnie przyjęta regionalizacja Karpat i ich części - w poszczególnych krajach "karpackich" funkcjonują inne regionalizacje. Regionalizacja Kondrackiego jest natomiast regionalizacją najczęściej stosowaną w Polsce.Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym i Morzem Azowskim, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem założycielem ONZ, członkiem Światowej Organizacji Handlu, Rady Europy, Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz organizacji regionalnych i subregionalnych, tj. Wspólnoty Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacji Państw Morza Czarnego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Pasmo Wyhorlacko-Gutyjskie (dawniej Łańcuch Wyhorlacko-Gutyński; 523.5, słow. Vihorlatsko-gutínska oblasť, ukr. Вулканічний хребет - Wułkanicznyj chrebet) - makroregion fizycznogeograficzny w Wewnętrznych Karpatach Wschodnich.
    Borżawa (ukr.Боржава, węg. Borzsa) - rzeka na ukraińskim Zakarpaciu, w dorzeczu Cisy. Długość - 106 km, powierzchnia zlewni - 1.360 km².

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.601 sek.