• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tungurahua

    Przeczytaj także...
    Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) – góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6962 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.).Park Narodowy Sangay – park narodowy w Ekwadorze, położony w prowincji Morona-Santiago, Chimborazo i Tungurahua, na południe od Quito, stolicy kraju. W parku znajdują się dwa aktywne wulkany (Tungurahua i Sangay ) i jeden nieaktywny(El Altar ). Obejmuje ekosystemy od wilgotnych lasów równikowych po lodowce.
    Ekwador (Republika Ekwadoru; hiszp. Ecuador, República del Ecuador) – państwo w Ameryce Południowej położone nad Oceanem Spokojnym, jedno z czterech powstałych w wyniku rozpadu Wielkiej Kolumbii w 1830 r. Sąsiaduje od północy z Kolumbią a od południa z Peru. W skład Ekwadoru wchodzą także położone na Oceanie Spokojnym Wyspy Galapagos - są jego największą atrakcją turystyczną. Nazwa pochodzi od hiszpańskiego słowa oznaczającego równik.

    Tungurahua (keczua: tunguri (gardło), rahua (ogień), "Gardziel Ognia") – aktywny stratowulkan położony w paśmie Cordillera Real, będącego częścią Andów. Leży w Ekwadorze, na terenie prowincji Tungurahua. Ostatni cykl wzmożonej aktywności wulkanu rozpoczął się w 1999 roku i trwa do dnia dzisiejszego (grudzień 2010), a szczególnie groźne erupcje miały miejsce 16 sierpnia 2006 r., 6 lutego 2008 r., 28 maja 2010 r. oraz 4 grudnia 2010 r.

    Prowincja Tungurahua – jedna z 22 prowincji Ekwadorze. Tungurahua położona jest w centralnej części państwa, graniczy od północy z prowincjami Cotopaxi i Napo, od wschodu z prowincją Pastaza, od południa z prowincjami Morona-Santiago i Chimborazo oraz od zachodu z prowincją Bolívar.Quito (pełna nazwa: San Francisco de Quito) – stolica Ekwadoru, drugie co do wielkości miasto kraju (po Guayaquil). Położone w północnej części Ekwadoru w Andach na wysokości ok. 2700-2850 m n.p.m. (druga najwyżej położona stolica państwowa) na wschodnich stokach czynnego wulkanu Pichincha. Miasto położone jest ok. 40 km na południe od równika. Nazwa Quito pojawiła się w 1533 od wymarłego dzisiaj plemienia Kwitu.

    Fizjografia[ | edytuj kod]

    Tungurahua (5 023 m) położony jest w Centralnych Andach, w środkowym Ekwadorze, około 140 km na południe od Quito. Najbliższymi wysokimi szczytami są Chimborazo (6 267 m) oraz El Altar (5 319 m). U podnóża wulkanu, 5 km na północ, znajduje się uzdrowisko Baños (1 800 m) wykorzystujące ciepłe źródła. Inne bliskie miejscowości to Ambato (30 km na północny wschód) oraz Riobamba (30 km na południowy wschód). Tungurahua jest częścią Parku Narodowego Sangay.

    El Altar – wygasły wulkan w Parku Narodowym Sangay w Ekwadorze, 170 km na południe od Quito. Stratowulkan posiada sporą kalderę.Stratowulkan (łac. stratum „coś rozpostartego”, „warstwa” + Vulcanus, mit. bóg ognia) – miejsce wybuchu i naprzemiennego wydobywania się magmy oraz materiału piroklastycznego z wnętrza wulkanu.

    Lodowce[ | edytuj kod]

    Ze względu na swe wyniesienie 5 023 m Tungurahua w szczytowej partii przekracza granice wiecznych śniegów (tu około 4900 m). Przed rozbudzeniem swej aktywności w 1999 r. Tungurahua był pokryty trwałymi lodowczykami. Obecnie lody i śniegi spłynęły.

    Historia aktywności[ | edytuj kod]

    Tungurahua wybucha jako stratowulkan. Według obliczeń Tungurahua wykazuje od 80 do 100 letni cykl aktywności i tak szczególna jego aktywność przypadała na 1773 r., 1886 r. oraz lata 1916-1918.

    Riobamba – miasto w Ekwadorze, stolica prowincji Chimborazo. W roku 2013 miasto liczyło około 146 tys. mieszkańców.Język keczua, kiczua (runa simi; hiszp. quechua) – język z rodziny keczua, którym posługują się Indianie Keczua. Był językiem urzędowym imperium inkaskiego aż do jego upadku, a po konkwiście do jego rozpowszechnienia przyczynili się misjonarze, przyjmując go za oficjalny język ewangelizacji. Obecnie językiem keczua posługuje się ok. 11 mln osób, głównie w Andach, od Argentyny, przez Ekwador aż po Kolumbię, a w Peru oraz Boliwii jest jednym z języków urzędowych (obok hiszpańskiego). Z języka keczua wywodzą się takie polskie wyrazy, jak inka, lama, puma, kauczuk, kondor czy guano.

    Eksploracja wspinaczkowa[ | edytuj kod]

    Szczyt został po raz pierwszy zdobyty w trakcie 7-letniej wyprawy (1868-1876) przez niemieckich wulkanologów Alfonsa Sztabla i Wilhema Reissa w 1873 r. Pod szczytem, na wysokości około 3800 m n.p.m., znajduje się schronisko Refugio Nicolas Martinez.

    Ambato (znane również jako San Juan de Ambato) - miasto w środkowym Ekwadorze, położone na wysokości ok. 2570 m n.p.m. między Kordylierą Wschodnią i Zachodnią, około 140 km na południe od Quito, 30 km na północny wschód od wulkanu Chimborazo. Współrzędne geograficzne: 1°14′30″S 78°37′11″W/-1,241667 -78,619722. Przez miasto przebiega Droga Panamerykańska. Ludność: 154,4 tys. (2001), zespół miejski: 297 tys. (2001). Ośrodek administracyjny prowincji Tungurahua.Chimborazo (hiszp. Volcán Chimborazo) – szczyt pochodzenia wulkanicznego (wygasły wulkan) w Andach (Kordyliera Zachodnia – Cordillera Occidental). Najwyższy szczyt Ekwadoru, położony w centralnej jego części na północny wschód od Guayaquil, o wysokości 6 268,2 m n.p.m. Góra jest objęta parkiem narodowym Sangay. Mimo iż Chimborazo leży prawie na równiku, jego szczyt pokryty jest lodowcami (granica wiecznego śniegu przebiega tu na wysokości 4 800 m). Zdobyty po raz pierwszy 4 stycznia 1880 przez angielskiego podróżnika i andynistę Edwarda Whympera.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

    Lista wulkanów Ekwadoru

    Galeria[ | edytuj kod]

  • Mapa okolic wulkanicznych w Ekwadorze w tym wskazanie Tungurahua

  • Zdjęcie satelitarne Tungurahura (środek na prawo) oraz pobliskiego Chimborazo (środek na lewo)

  • Schronisko Refugio Nicolas Martinez, w tle Tungurahua

    Skrót n.p.m.nad poziomem morza – używany jest przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Wielkość ta wyrażona jest najczęściej w metrach (m  n.p.m.) i określa wysokość nad punktem odniesienia, którym jest średni poziom morza (p.m.).
  • Tungurahua we wrześniu 2008 r.

  • Erupcja w 1999 r.

  • Erupcja w 2003 r.

  • Erupcja w 2006 r.

  • Erupcja w 2006 r.

  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Ecuador volcano throws up spectacular ash plume - BBC News, www.bbc.com [dostęp 2017-11-27] (ang.).

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Tungurahua na SummitPost.org (ang.)
  • Tungurahua na Global Volcanism Program (ang.)



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.