Tundra krzewinkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tundra krzewinkowa z brzozą karłowatą
Gęste krzewinki w tundrze kanadyjskiej

Tundra krzewinkowa – typ tundry związany z obszarami o stosunkowo łagodniejszym klimacie, znajdującym się pod wpływem oceanicznym, tworzący pas w południowej części tundry właściwej. Roślinność składa się w niej z trzech warstw, górną tworzą wyższe krzewinki, środkową – niższe wraz z roślinami zielnymi i dolną – mchy i porosty. W wyższej warstwie przekraczającej nad rzekami 1,5 m wysokości, poza tym jednak znacznie niższej, w zachodniej części tundry eurazjatyckiej dominuje brzoza karłowata Betula nana, a na wschód od Jeniseju – jej podgatunek B. nana subsp. exilis. Obficie zwykle rośnie tu: bagno zwyczajne Rhododendron tomentosum, borówka bagienna Vaccinium uliginosum oraz karłowate wierzby – Salix glauca i Salix pulchra. Przy rzekach rosną też bardziej okazałe gatunki jak wierzba lapońska Salix lapponum i Salix lanata. Niższą warstwę budują takie gatunki jak: turzyca tęga Carex bigelowii, bażyna czarna Empetrum nigrum, borówka brusznica Vaccinium vitis-idaea, kostrzewa niska Festuca airoides, miejscami liczne są takie gatunki jak: Phyllodoce caerulea, kasjopeja czworogroniasta Cassiope tetragona i Diapensia lapponica. W miejscach suchych dominować mogą efektowne rośliny zielne takie jak: fiołek dwukwiatowy Viola biflora, Ranunculus borealis, niezapominajka alpejska Myosotis alpestris, skalnica zwisła Saxifraga cernua i różne gatunki głodków Draba. Warstwę najniższą tundry krzewinkowej tworzą mchy (głównie z rodzajów próchniczek Aulacomnium, sierpowiec Drepanocladus i gajnik Hylocomium) oraz porosty z rodzajów chrobotek Cladonia i płucnica Cetraria.

Skalnica (Saxifraga L.) – rodzaj roślin należący do rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). Obejmuje ok. 440 gatunków rosnących głównie na półkuli północnej (125 gatunków w Europie, w tym 18 w Polsce), w Azji i Ameryce Północnej. Na południu zasięg rodzaju sięga do Tajlandii w Azji, Etiopii w Afryce oraz obejmuje Andy na kontynentach amerykańskich. Najwięcej gatunków występuje w zbiorowiskach trawiastych w górach oraz na skalistych zboczach. Wiele gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne. Dawniej sądzono, że rośliny z tego rodzaju rosnąc na skałach powodują ich rozłupywanie, stąd nazwa naukowa od łacińskich słów saxum = skała i frango = kruszę.Głodek (Draba L.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 300 gatunków roślin występujących głównie w arktycznych i północnych rejonach półkuli północnej, oraz w górach. Gatunkiem typowym jest Draba incana L..

Struktura roślinności tundry krzewinkowej wykształca się specyficznie w obrębie tzw. tundry drobnokępowej. Karłowe brzozy i wierzby porastają w niej wzniesienia z torfu osiągające ok. 20–75 cm wysokości, pomiędzy którymi rosną pozostałe krzewinki i rośliny zielne. Na równinnych, suchych obszarach z gliniastymi glebami poligonalnymi rośliny porastają niewielkie wały ziemne (tzw. waliki) tworzące się wokół płaskich, kolistych, czworo- lub pięciokątnych, gliniastych i łysych powierzchni, tzw. komórek. Często całą powierzchnię między walikami pokrywa warstwa mchów z rodzajów mokradłosz Calliergon i sierpowiec Drepanocladus, czasem z luźno rosnącymi turzycami, wełniankami i trawą Dupontia fisheri. Od komórek tych tundra taka zwana jest „komórkową” lub poligonalną. Rozległe płaty z kępami wełnianki pochwowatej Eriophorum vaginatum, czasem z domieszką turzyc, zwane są tundrą kępkową.

Borówka brusznica (Vaccinium vitis-idaea L.), nazywana także borówką czerwoną – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Występuje w umiarkowanej i chłodnej strefie całej półkuli północnej. W Polsce jest pospolita zarówno na niżu, jak i w górach. W niektórych rejonach Polski znana jako gogodze.Turzyca (Carex L.) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (turzycowatych). Liczy 1757 gatunków spotykanych na całym świecie, rozpowszechnionych głównie w strefie klimatów umiarkowanych. W Polsce występuje ok. 100 gatunków. Gatunkiem typowym jest Carex hirta L..

W obszarze tundry kanadyjskiej warstwę wyższych krzewinek także buduje brzoza karłowata, a towarzyszą jej zwykle: Betula glandulosa, Salix alaxensis i Salix glauca var. cordifolia. Na Grenlandii analogiczną warstwę, choć osiągającą aż do 3 m wysokości tworzy odmiana brzozy omszonej – Betula pubescens var. pumila. Warstwę średnią budują najczęściej bażyna czarna z mącznicą alpejską Arctostaphylos alpina lub borówka bagienna z kasjopeją czworogroniastą. W miejscach suchszych występują murawy z turzycami Carex, Kobresia, dębikami Dryas, skalnicami Saxifraga i licznym udziałem porostów.

Bagno zwyczajne (Ledum palustre L.), zwane też bagnem pospolitym, bagniakiem, dzikim rozmarynem, rozmarynem leśnym – gatunek rośliny z rodziny wrzosowatych. Według nowszych ujęć taksonomicznych gatunek ten został włączony do rodzaju Rhododendron i prawidłowa jego nazwa to Rhododendron tomentosum Harmaja Sp. pl. 1:391. 1753.Niezapominajka alpejska (Myosotis alpestris) – gatunek rośliny z rodziny ogórecznikowatych. Zwyczajowe nazwy: niezabudka, żabie oczka. Występuje w górskich obszarach Europy i Turcji. W Polsce występuje głównie w Tatrach, ale można ją spotkać także na innych szczytach Karpat. Poza Tatrami jest jednak bardzo rzadka (znane jest jedno stanowisko w Karkonoszach). Jest też uprawiana jako roślina ozdobna. Turyści wędrujący górskimi szlakami w Tatrach w okresie jej kwitnienia na pewno ją zauważą. Ciemnoniebieski kolor kwiatów, zwłaszcza jeżeli roślinki tworzą większe skupienie, z daleka rzuca się w oczy na tle zielonej trawy, czy skał. Roślina rzadka.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. L.S. Berg: Przyroda ZSRR. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962, s. 15-34.
  2. Zbigniew Podbielkowski: Szata roślinna Ziemi. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz s.c., 1997, s. 296-301, seria: Wielka Encyklopedia Geografii Świata, tom VII. ISBN 83-86600-87-X.
  3. N.J. Kac: Bagna kuli ziemskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 10-20.
Brzoza omszona (Betula pubescens Ehrh.) – gatunek drzewa liściastego z rodziny brzozowatych (Betulaceae Gray). Występuje w zachodniej, środkowej i północnej Europie, na Syberii i Kaukazie oraz na Grenlandii. W Polsce występuje na całym niżu, w górach jest rzadki.Ranunculus borealis Trautv. – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Występuje naturalnie w północnej części Wielkiej Brytanii, w Islandii, na Wyspach Owczych, Półwyspie Skandynawskim, w Rosji, Kazachstanie oraz Chinach (w regionie autonomicznym Sinciang).




Warto wiedzieć że... beta

Brzoza karłowata (Betula nana L.) – gatunek karłowatego krzewu z rodziny brzozowatych (Betulaceae). Występuje głównie w tundrze półkuli północnej. We florze polskiej brzoza karłowata jest reliktem glacjalnym.
Wełnianka pochwowata (Eriophorum vaginatum L.) – gatunek rośliny z rodziny ciborowatych (Cyperaceae) (turzycowatych). Występuje od niżu po piętro alpejskie w Europie, Ameryce Północnej i Azji, od strefy umiarkowanej aż po subpolarną. W Polsce występuje na niżu oraz w górach.
Krzewinka (łac. fruticulus) – niskie, osiągające do 50–60 cm krzewy, często pokładające się i płożące. Płożąc się i krzaczasto rozkrzewiając tworzą często zwartą darń. Krzewinki rosnące nisko przy ziemi, o pędach do niej przylegających i bardzo małej wysokości nazywane są krzewinkami szpalerowymi. Rośliny takie są charakterystyczne dla warunków wysokogórskich i tundry. W klasyfikacji Raunkiæra krzewinki zaliczane są do chamefitów.
Chrobotek (Cladonia P. Browne) – rodzaj grzybów należący do rodziny chrobotkowatych (Cladoniaceae). Dawniej zaliczany był do porostów.
Wełnianka (Eriophorum) – rodzaj roślin należący do rodziny ciborowatych. Należy tu około 25 gatunków występujących głównie w strefie klimatu chłodnego i arktycznego północnej oraz na terenach górskich półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Eriophorum vaginatum L.
Fiołek dwukwiatowy (Viola biflora L.) – gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych. Występuje w górach Azji, Europy i Ameryki Północnej oraz na obszarach arktycznych. W Polsce występuje w Sudetach i Karpatach.
Tundra (fiń. tunturi – ‘łysa góra’) – bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej. Charakteryzuje się występowaniem gleb tundrowych, stale zamarzniętym podglebiem i bardzo niską pokrywą roślinną, zdominowaną przez mchy i porosty.

Reklama