• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Trzustka



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Proinsulina – peptyd, nieaktywny prekursor insuliny. Proinsulina powstaje w trzustce, w komórkach β wysepek Langerhansa. Gen zlokalizowany na krótszym ramieniu chromosomu 11 (locus p15.5) koduje powstawanie prekursorowego peptydu preproinsuliny, liczącego u człowieka 110 aminokwasów. Preproinsulina zawiera fragment sygnałowy złożony z 24 aminokwasów, który w retikulum endoplazmatycznym pod wpływem odpowiedniej proteazy zostaje odcięty i w ten sposób powstaje proinsulina.Glikemia – stężenie glukozy we krwi. Glikemia jest wyrażana w mmol/l lub mg/dl (czyli mg%). Celem przeliczenia wartości glikemii z jednych jednostek na drugie stosuje się przelicznik: 1 mmol/l = 18 mg/dl.
    Topografia narządu[]

    Położenie względem kręgosłupa[]

    Trzustka jest położona w górnej części jamy brzusznej, poprzecznie do osi długiej ciała. Jest zlokalizowana z przodu od 1. lub 2. kręgu lędźwiowego kręgosłupa oraz ku tyłowi od żołądka; pomiędzy pętlą dwunastnicy (kolankiem) a okolicą pod dolną częścią wnęki śledziony. Trzustka leży zazwyczaj na poziomie kręgów lędźwiowych L1 i L2, ale w zależności od charakteru budowy ciała (jak i od płci) obserwuje się różnice osobnicze. U mężczyzn trzustka jest położona między Th12 a L1, a u kobiet między L1 a L2. W rzadkich przypadkach trzustka swoim ogonem sięga do Th11, a głową do L3.

    Trypsynogen – proenzym wydzielany przez zewnątrzwydzielniczą część trzustki i jako składnik soku trzustkowego transportowany do dwunastnicy gdzie jest aktywowany przez enteropeptydazę do trypsyny. W patologicznej nieszczelności zwieracza Oddiego aktywacja może nastąpić w świetle przewodów trzustkowych za sprawą trypsyny, enteropeptydazy lub żółci co prowadzić może do zapalenie trzustki.Wydawnictwo Lekarskie PZWL – polskie wydawnictwo istniejące od 1945 roku, wydające literaturę fachową dla pracowników systemu opieki zdrowotnej, podręczniki szkolne i akademickie i publikacje popularnonaukowe. Do 1993 roku państwowe wydawnictwo istniało pod nazwą Państwowe Zakłady Wydawnictw Lekarskich (PZWL). W 1998 roku nastąpiła prywatyzacja, aktualnie stanowi część grupy wydawniczej PWN.

    Położenie względem sąsiednich narządów[]

    Głowa:
  • Powierzchnia przednia: w rowku między dwunastnicą a bocznym i dolnym brzegiem głowy znajduje się zespolenie gałęzi przednich tętnic trzustkowo-dwunastniczych górnej i dolnej. U góry po stronie prawej znajduje się przyczep dla warstwy tkanki łączącej, która dochodzi do nieokrytego otrzewną początkowego odcinka okrężnicy poprzecznej. Niżej pokryta jest otrzewną i pętlami jelita cienkiego.
  • Brzeg boczny: w rowku między brzegiem bocznym głowy a połową górną części zstępującej dwunastnicy leży przewód żółciowy wspólny łączący się tu z przewodem trzustkowym, który w tej okolicy wychodzi poziomo z miąższu głowy trzustki i uchodzi na brodawce większej dwunastnicy. Często może być całkowicie objęty przez miąższ trzustki, wtedy nie jest widoczny z zewnątrz.
  • Powierzchnia tylna: przylega do żyły głównej dolnej i do naczyń nerkowych prawych.
  • Szyjka:
  • powierzchnia przednia: jest okryta otrzewną trzewną i przylega do odźwiernika.
  • powierzchnia tylna: przylega do żyły wrotnej przed jej wniknięciem do więzadła wątrobowo-dwunastniczego.
  • Trzon:
  • powierzchnia przednia: cała pokryta otrzewną tylnej ściany torby sieciowej, styka się z tylną ścianą żołądka lub jest oddzielona od niej wąską szczeliną.
  • powierzchnia dolna: pokryta otrzewną, przylega do zgięcia dwunastniczo-czczego (łac. flexura duodenojejunale) i do pętli jelita czczego. Ponadto część wstępująca dwunastnicy biegnie mniej więcej równolegle względem niej.
  • powierzchnia tylna: nie posiada otrzewnej. Jest połączona tkanką łączną po prawej stronie z aortą i początkiem tętnicy krezkowej górnej, pośrodku z częścią lędźwiową przepony i naczyniami nerkowymi lewymi, a po lewej stronie z dolnym końcem nadnercza lewego i lewą nerką.
  • brzeg przedni: jest linią przyczepu dla krezki okrężnicy poprzecznej.
  • brzeg górny: nad nim leży pień trzewny, który oddaje trzy tętnice, z czego dwie: tętnica wątrobowa wspólna (biegnąca ku prawej stronie) i tętnica śledzionowa (biegnąca na lewo) biegną tuż za brzegiem górnym i powierzchnią tylną.
  • brzeg dolny: zza trzustki przez wcięcie trzustki występują naczynia krezkowe górne.
  • Ogon:
  • wnika między obie blaszki więzadła przeponowo-śledzionowego, spoczywając swą wąską powierzchnią dolną na zgięciu lewym okrężnicy, a powierzchnią tylną stykając się z dolną częścią śledziony (tuż poniżej jej wnęki).
  • Choroby[]

    Najczęstsze schorzenia trzustki:

    Tętnica trzustkowo-dwunastnicza dolna - (łac. arteria pancreaticoduodenalis inferior) – gałąź tętnicy krezkowej górnej. Dzieli się na tętnice trzustkowo-dwunastniczą dolną przednią i tylną . Zaopatruje dolną cześć głowy trzustki.Tętnica żołądkowo-dwunastnicza (łac. arteria gastroduodenalis) - powstaje z rozgałęzienia tętnicy wątrobowej wspólnej (od pnia trzewnego). Kieruje się w dół poza opuszką dwunastnicy i dzieli się na tętnicę żołądkowo-sieciową prawą (do krzywizny większej żołądka) oraz na drobną przednio-górną tętnicę trzustkowo-dwunastniczą.
  • ostre i przewlekłe zapalenie trzustki,
  • nowotwory trzustki, w tym rak trzustki (część zewnątrzwydzielnicza) i hormonalnie czynne nowotwory części wewnątrzwydzielniczej (guzy neuroendokrynne trzustki),
  • torbiele pozapalne i prawdziwe, w tym torbiele zastoinowe (retencyjne), torbiele nowotworowe i torbiele pasożytnicze.
  • Chorobami trzustki zajmuje się gastroenterologia.

    Glukagon (ATC: H 04 AA 01) – polipeptydowy hormon wytwarzany przez komórki A (α) wysp trzustkowych. Hormon ten ma znaczenie w gospodarce węglowodanowej, stymulując wzrost stężenia glukozy we krwi, co jest działaniem antagonistycznym w stosunku do insuliny. Wzmaga on procesy glukoneogenezy i glikogenolizy oraz utleniania kwasów tłuszczowych.Chymotrypsyna - proteolityczny enzym trawienny, produkowany przez trzustkę (jako proenzym chymotrypsynogen) i wchodzący w skład soku trzustkowego. Zostaje uczynniony przez trypsynę. Wykazuje maksimum aktywności przy pH 8-9. Od trypsyny odróżnia go to, że nie powoduje krzepnięcia krwi.

    Kontynuowane są próby skonstruowania sztucznej trzustki, której elementami są: monitor poziomu cukru we krwi i pompa insuliny wyposażona w algorytm pozwalający na obliczenie niezbędnej dawki insuliny. W okresie 2004-2014 ukazało się 40 doniesień o testach klinicznych sztucznej trzustki, jednak w pełni zautomatyzowany aparat nie powstanie prawdopodobnie wcześniej niż za następnych kilka lat. Sztuczna trzustka pozwala na lepszą kontrolę poziomu glikemii niż stosowanie pompy insulinowej.

    Amylina (IAPP - z ang. Islet Amyloid Polypeptide) – hormon peptydowy zbudowany z 37 aminokwasów, który jest wytwarzany przez komórki beta wysp Langerhansa trzustki.Giovanni Domenico Santorini (ur. 6 czerwca 1681, zm. 7 maja 1737) - włoski anatom, pochodził z Wenecji, był uczeniem Malpighiego.

    Przypisy

    1. Adam Bochenek, Michał Reicher: Anatomia człowieka tom II. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2010. ISBN 978-83-200-4152-1., str. 307
    2. Tadeusz Krzymowski, Jadwiga Przała: Fizjologia zwierząt : podręcznik dla studentów wydziałów medycyny weterynaryjnej, wydziałów biologii i hodowli zwierząt akademii rolniczych i uniwersytetów : praca zbiorowa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2005, s. 192-193. ISBN 83-09-01792-8.
    3. Adam Bochenek, Michał Reicher: Anatomia człowieka tom II. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2010. ISBN 978-83-200-4152-1., str. 314
    4. Adam Bochenek, Michał Reicher: Anatomia człowieka tom II. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2010. ISBN 978-83-200-4152-1., str. 318
    5. Adam Krechowiecki, Florian Czerwiński: Zarys anatomii człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1997. ISBN 83-200-2124-3., str. 421-422
    6. Tracy Hampton. Fully Automated Artificial Pancreas Finally Within Reach. „The Journal of the American Medical Association”, Published online May 28, 2014. DOI: 10.1001/jama.2014.6386. 
    7. Ahmad Haidar, Laurent Legault, Virginie Messier, Tina Maria Mitre, Catherine Leroux, Rémi Rabasa-Lhoret. Comparison of dual-hormone artificial pancreas, single-hormone artificial pancreas, and conventional insulin pump therapy for glycaemic control in patients with type 1 diabetes: an open-label randomised controlled crossover trial. „The Lancet Diabetes & Endocrinology”, Available online 27 November 2014. DOI: :10.1016/S2213-8587(14)70226-8. 
    Noradrenalina, norepinefryna (łac. Norepinephrinum) – organiczny związek chemiczny z grupy katecholamin, hormon zwierzęcy, neuroprzekaźnik wydzielany w części rdzeniowej nadnerczy oraz w miejscu sinawym, zwykle razem z adrenaliną w sytuacjach powodujących stres.Adrenalina (epinefryna) – hormon zwierzęcy i neuroprzekaźnik katecholaminowy wytwarzany przez gruczoły dokrewne pochodzące z grzebienia nerwowego (rdzeń nadnerczy, ciałka przyzwojowe, komórki C tarczycy) i wydzielany na zakończeniach włókien współczulnego układu nerwowego.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Komórki D – jedne z komórek endokrynowych tworzących miąższ wysp Langerhansa w trzustce. Stanowią około 6% wszystkich komórek wyspowych. Mają budowę podobną do komórek A i B. Są okrągłe, z umiarkowaną gęstością, o średnicy ok. 350 nm. Nie mają ściśle określonego miejsca w wyspie trzustkowej, są rozproszone po całej powierzchni. Wytwarzają somatostatynę (ostatnio wykazano, że w komórkach D znajdują się także endorfiny).
    Enzymy – wielkocząsteczkowe, w większości białkowe, katalizatory przyspieszające specyficzne reakcje chemiczne poprzez obniżenie ich energii aktywacji.
    Rak trzustki (łac. carcinoma pancreatis, ang. pancreatic cancer) – złośliwy nowotwór części zewnątrzwydzielniczej trzustki.
    Żyła śledzionowa (łac. vena splenica s. lienalis) – jeden z dopływów żyły wrotnej odprowadzający krew ze śledziony, a także z żołądka i trzustki.
    Tętnica wątrobowa wspólna (łac. arteria hepatica communis) - jedna z trzech gałęzi pnia trzewnego (łac. truncus coeliacus. Jest mniejsza od tętnicy śledzionowej, ale większa od tętnicy żołądkowej lewej, dwóch pozostałych arterii odchodzących z pnia trzewnego.
    Insulina – anaboliczny hormon peptydowy o działaniu ogólnoustrojowym, odgrywający zasadniczą rolę przede wszystkim w metabolizmie węglowodanów, lecz także białek i tłuszczów. Nazwa insulina z łac. insula - wyspa, pochodzi od wysepek Langerhansa trzustki, gdzie insulina jest produkowana.
    Adam Wawrzyniec Bochenek (ur. 10 sierpnia 1875 w Krakowie, zm. 25 maja 1913 tamże) – polski lekarz, anatom, histolog, antropolog. Autor wielokrotnie wznawianego podręcznika anatomii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.