• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Trzos - pas

    Przeczytaj także...
    Małopolska – kraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty; dzielnica historyczna Polski. Stolicą Małopolski jest Kraków.Podhalanie (Górale podhalańscy) – góralska grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca obszar najbliższych okolic Tatr, sięgający terenów na północ od Nowego Targu. Region etnograficzny zamieszkiwany przez tę grupę zwany jest Podhalem. Ludność posługuje się gwarą podhalańską. Wyróżniają się folklorem z dużymi wpływami wołoskimi.
    Baca – kierownik zorganizowanej gospodarki szałaśniczo-pasterskiej (wypas owiec) w polskich Karpatach. Zazwyczaj był on jednym z bogatszych gospodarzy (gazdów), gdyż musiał swoim majątkiem gwarantować zobowiązania wobec właścicieli owiec. Ponadto by zostać bacą, musiał mieć poważanie wśród okolicznej ludności. W niektórych regionach, np. w Gorcach, dużą rolę odgrywało przekonanie o jego czarodziejskich zdolnościach. W Tatrach na jednej hali zazwyczaj był tylko jeden baca, czasami tylko dwóch lub więcej, wówczas każdy z nich kierował odrębnym zespołem pasterskim. Do obowiązków bacy należało rozliczanie się z właścicielami owiec (gazdami), wyrabianie sera i innych produktów mlecznych, nadzór nad juhasami oraz pilnowanie ogniska w bacówce.
    Przykład paradnego użycia pasa góralskiego w stroju górali podhalańskich
    Sposób noszenia trzosa - prezentacja na eksponatach z kolekcji Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem

    Trzos (pas bacowski) – skórzany pas noszony przede wszystkim przez górali w stroju tradycyjnym, ale też w stroju grup małopolskich i np. u Lachów Sądeckich.

    Strój górali żywieckich – strój górali zamieszkujących obszar Żywiecczyzny - Beskidu Żywieckiego. W strojach - rekonstrukcjach dawnych wzorów wykonywanych w pracowni Jadwigi Jurasz - chodzą m.in, członkowie zespołu Grojcowianie z Wieprza. Dawniejsze i współczesne stroje górali żywieckich są także w kolekcji m.in. Muzeum Miejskiego w Żywcu i Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie.

    Funkcja i nazwa[ | edytuj kod]

    Trzos miał za zadanie chronić jamę brzuszną noszącego, dlatego opinał ciało od bioder aż do piersi. Noszony był głównie przez baców (stąd nazwa pas bacowski), a młodzi mężczyźni nakładali go w celach paradnych.


    Opis wzornictwa[ | edytuj kod]

    Trzos zazwyczaj jest wytłaczany i wybijany mosiężnymi guzami, zapinany na trzy lub cztery klamry (np. u górali żywieckich i podhalańskich). Pasy podwójne u górali podhalańskich miały rodzaj kieszeni, gdzie wtykano kapciuch z tabaką, fajeczkę, krzesiwo, chustkę itp., a na wiszącym u pasa łańcuszku przyczepiano nóż albo przetyczkę do fajki . Małopolskie trzosy często „pośkliwiano", czyli lakierowano, a bardziej paradne (do stroju reprezentacyjnego) obficie obijano błyszczącymi gwoździkami.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Strój górali żywieckich
  • Górale
  • Baca
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Barbara Bazielich, Stroje ludowe narodów europejskich: Stroje ludowe Europy Środkowej i Wschodniej, 1997, ISBN 8322914512,, ISBN 978-83-229-1451-9.
    2. Teresa Karwicka, Ubiory ludowe w Polsce, PTL, 1995, s.72, ISBN 8390491400,, ISBN 978-83-904914-0-0.
    3. Józef Gajek (red.), Atlas polskich strojów ludowych: Małopolska. z. 4. Kotula, F. Strój Łańcucki, cz. 5, wyd. 7, PTL, 1957, s.24.




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.011 sek.