• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Traktat gieorgijewski

    Przeczytaj także...
    Wojciech Jerzy Materski (ur. 18 kwietnia 1944 w Warszawie) – polski historyk, politolog, badacz najnowszej historii powszechnej i Polski, były dyrektor Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, profesor nauk humanistycznych.Królestwo Sardynii – państwo historyczne istniejące już od średniowiecza, od 1720 pod rządami dynastii sabaudzkiej, w 1743 połączone z Księstwem Sabaudii-Piemontu.
    Herakliusz II (ur. 7 listopada 1720 w Telawi - zm. 1 stycznia 1798 tamże), gruziński król rządzący Kachetią w latach 1744-1762, oraz Kartlią i Kachetią w latach 1762-1798. Pochodził z dynastii bagratydzkiej.
    Traktat gieorgijewski
    Katarzyna II

    Traktat gieorgijewski – traktat zawarty 24 lipca 1783 między Imperium Rosyjskim a Królestwem Kartlii i Kachetii (Gruzją wschodnią). Traktat ten zobowiązywał władców Kartlii i Kachetii do wierności wobec carów Rosji, którzy z kolei zobowiązywali się do obrony Gruzji wschodniej przed najazdami tureckimi i perskimi.

    Jerzy XII (ur. 10 listopada 1746, zm. 28 grudnia 1800) – ostatni król Kartlii i Kachetii przed wcieleniem jej terytorium do Imperium Rosyjskiego.Paweł I Piotrowicz, ros. Павел I Петрович (ur. 1 października 1754 w Sankt Petersburgu, zm. 23 marca 1801 tamże) – cesarz Rosji w latach 1796–1801, wielki mistrz Zakonu Maltańskiego 1799-1801, wolnomularz

    Okoliczności zawarcia traktatu[]

    Sytuacja międzynarodowa Kartlii i Kachetii w II poł. XVIII w. była niepewna. Kraj pozostawał w stanie stałego zagrożenia ze strony Persji lub Turcji, regularnie był napadany i pustoszony przez górali dagestańskich. W tej sytuacji król Kartlii i Kachetii Herakliusz II czynił starania na rzecz zawarcia sojuszu obronnego z Austrią, Francją, Republiką Wenecką lub Królestwem Sardynii. Jego wysiłki zakończyły się jednak niepowodzeniem. Niektórzy z posłów gruzińskich w ogóle nie dotarli do krajów docelowych, propozycje innych nie zostały potraktowane poważnie, a sama informacja o staraniach Herakliusza II dotarła do Turcji i Persji. Herakliusz II postanowił wówczas ponownie prosić o pomoc Rosję, która od przełomu XVII i XVIII w. prowadziła aktywną politykę w regionie czarnomorskim.

    Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi, przy czym od 2012 r. siedzibą parlamentu jest Kutaisi, a sądu konstytucyjnego Batumi.Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

    Podpisanie i warunki traktatu[]

    Caryca Katarzyna II w 1783 wyraziła zgodę na przyjęcie Kartlii i Kachetii pod swój protektorat. Stosowny traktat został podpisany w Gieorgijewsku 24 lipca 1783. W imieniu władców swoich krajów podpisy pod traktatem złożyli gen. Pawieł Potiomkin ze strony rosyjskiej oraz Iwane Bagrationi i Garsewane Czawczawadze z gruzińskiej.

    Gieorgijewsk, Georgijewsk (ros. Георгиевск) – miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim, nad rzeką Podkumok, siedziba administracyjna rejonu gieorgijewskiego. W 2010 roku liczyło ok. 72,1 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłu metalowego, elektronicznego, biochemicznego, lekkiego i spożywczego; węzeł kolejowy. W mieście znajdują się m.in. zabytkowe budynki Gieorgijewskiego Towarzystwa Kredytowego, filii Azowsko-Czarnomorskiego Banku Handlowego, rady miasta (XIX w.), a także cerkiew św. Mikołaja z 1780 roku, ogród botaniczny i muzeum krajoznawczeProtektorat (z łac. protectio – osłona) – jedna z form zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora). Protektorat zachowuje jako kraj niektóre swoje instytucje, rząd i administrację, ale znajduje się pod kontrolą obcego państwa, które prowadzi jego sprawy zewnętrzne np. politykę zagraniczną i gospodarczą.

    Kartlia i Kachetia rezygnowała na mocy traktatu z samodzielnej polityki zagranicznej, zgadzała się także, by każdy kolejny władca państwa był zatwierdzany przez cara rosyjskiego. Zachowywała natomiast prawo do odrębnej polityki wewnętrznej i inne atrybuty niezawisłego państwa. Rosja zobowiązywała się do ochrony niepodległości Gruzji przed atakami ze strony krajów muzułmańskich. Na terenie kraju miały przebywać rosyjskie oddziały w sile 4 tys. ludzi i czterech armat. Siły te wkroczyły do Gruzji w listopadzie 1783 i wsparły miejscowe siły w odpieraniu ataków górali dagestańskich, lecz już w 1787 zostały wycofane. Wojciech Materski podaje, że oddziały rosyjskie były o połowę mniejsze, niż zapisano w traktacie gieorgijewskim.

    Republika Wenecka (wł. Serenissima Repubblica di Venezia) – północnowłoska republika kupiecka istniejąca od VIII wieku do 1797. Najdłużej nieprzerwanie funkcjonujące państwo o ustroju republikańskim w historii. W średniowieczu jedna z największych potęg handlowych i politycznych w basenie Morza Śródziemnego i jedno z najbogatszych miast Europy. Republika Wenecka była najpotężniejszą i zarazem najtrwalszą z powstałych w średniowieczu miejskich komun włoskich. Jako jedno z nielicznych państw włoskich odegrała również wielką rolę w historii nie tylko Italii, ale całej Europy i basenu Morza Śródziemnego. Od czasów wypraw krzyżowych po zmagania z Imperium Osmańskim, dla Europy była Republika Wenecka głównym pośrednikiem i uczestnikiem kontaktów z muzułmańskim Bliskim Wschodem – zarówno tych pokojowych, jak i wojennych.Dagestan (aw. Дагъистан, Daghistan; az. Dağıstan); Republika Dagestanu (aw. Дагъистанлъул ДжумхIурият, Daghistanlhul Dżumhurijat; az. Dağıstan Respublikası) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej.

    Następstwa[]

    W ocenie Materskiego Katarzyna II nigdy nie zamierzała wywiązać się z postanowień traktatu gieorgijewskiego, lecz świadomie dążyła do osłabienia Kartlii i Kachetii, by dokonać następnie jej inkorporacji. Politykę matki zarzucił po wstąpieniu na tron jej następca Paweł I. Gdy jednak następca Herakliusza II Jerzy XII złamał postanowienia traktatu i podjął próbę rozmów z Turcją i Persją, car rosyjski na nowo wprowadził do Gruzji wojsko i wymusił na królu Kartlii i Kachetii podjęcie rokowań w sprawie szczegółów rosyjskiej protekcji nad Gruzją, w szczególności stałej obecności w niej oddziałów rosyjskich. Po śmierci Jerzego XII w 1800, jeszcze przed końcem tychże rozmów, Rosja uniemożliwiła koronację jego następcy i doprowadziła do całkowitej aneksji kraju.

    Katarzyna II Wielka (ur. 2 maja 1729 w Szczecinie – zm. 17 listopada 1796 w Petersburgu) – księżniczka anhalcka Zofia Fryderyka Augusta, , żona wielkiego księcia, później cesarza rosyjskiego Piotra III, a po dokonaniu zamachu stanu samodzielna cesarzowa Rosji w latach 1762-1796. Podziwiana przez zachodnich filozofów za mądrość, umiłowanie wiedzy i sprzyjanie oświeceniu, nazywana przez nich „Semiramidą Północy”, w rzeczywistości rządziła niezwykle twardą ręką. Zezwoliła szlachcie na handel chłopami i zsyłanie buntowników na Syberię, krwawo stłumiła bunty kozackie i chłopskie. Uczestniczyła w rozbiorach Polski.Państwa powstałe po rozpadzie Królestwa Gruzji na początku XIX w. znalazły się pod panowaniem rosyjskim. Było to konsekwencją traktatu gieorgijewskiego, zawartego w 1783 przez króla Kartlii i Kachetii Herakliusza II i carycę Katarzynę II. Wobec równoczesnego zagrożenia ze strony Turcji i Persji Kartlia i Kachetia przyjęła rosyjski protektorat.

    Przypisy

    1. Baranowski B., Baranowski K.: Historia Gruzji. Warszawa, Wrocław: 1987, s. 121-122. ISBN 8304023458.
    2. Materski W.: Gruzja. Warszawa: TRIO, 2000, s. 17-21. ISBN 8385660909.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Morze Czarne (w starożytności: gr. Εύξεινος Πόντος, łac. Pontus Euxinus, co znaczy „Morze Gościnne”) – morze śródlądowe rozciągające się pomiędzy Azją Mniejszą na południu, Kaukazem na wschodzie, Niziną Wschodnioeuropejską na północy i Półwyspem Bałkańskim na zachodzie. Wchodzi w skład systemu oceanicznego Oceanu Atlantyckiego.
    Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie, ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja – stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcję od północy otacza Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne (nazywane w języku tureckim Morzem Białym).
    Imperium Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie (ros. Российская империя) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1721–1917. Imperium Rosyjskie u szczytu swej potęgi w 1866 roku liczyło 23,7 mln km² i było trzecim najrozleglejszym państwem w historii ludzkości, po imperium brytyjskim i Wielkim Ułusie Mongolskim. Stolicą Imperium Rosyjskiego był przez niemal cały okres jego istnienia Petersburg. W początkowym okresie historii Imperium krótkotrwałą rolę stolicy pełniła także Moskwa (1728–1730), pozostająca do 1812 roku największym miastem Rosji i miejscem koronacji carów.
    Pawieł Siergiejewicz Potiomkin (ros. Павел Сергеевич Потемкин; ur. 1743, zm. 1796) – rosyjski generał, hrabia od 1794, rosyjski poeta, tłumacz i dramaturg.
    Inkorporacja – pojęcie prawa międzynarodowego, zbliżone do pojęcia zjednoczenia. Oznacza wchłonięcie terytorium przez państwo.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.