• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Trafność

    Przeczytaj także...
    Definicja (z łac. definitio; od czas. definire: de + finire, "do końca, granicy"; od finis: granica, koniec) – wypowiedź o określonej budowie, w której informuje się o znaczeniu pewnego wyrażenia przez wskazanie innego wyrażenia należącego do danego języka i posiadającego to samo znaczenie.Test psychologiczny – narzędzie badawcze w psychologii pozwalające na uzyskanie takiej reprezentatywnej próbki zachowań, o których można przyjąć (np. na podstawie założeń teoretycznych lub związków empirycznych), że są one wskaźnikami interesującej nas cechy psychologicznej.
    Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.

    Trafność (ang. validity) nie ma jednej wspólnej definicji, ale zazwyczaj odnosi się do zakresu, w którym wyjaśnienie rzeczywiście odzwierciedla zjawisko, do którego się odwołuje. Trafność, obok rzetelności, jest jednym z podstawowych kryteriów jakości badania naukowego. Pojęcie to odnosi się do różnych terminów z zakresu metodologii nauk: można mówić o trafności definicji, wskaźnika, testu, wyników badania czy wręcz badania naukowego jako całości.

    Błąd pierwszego rodzaju (błąd pierwszego typu, alfa-błąd, false positive) − w statystyce pojęcie z zakresu weryfikacji hipotez statystycznych − błąd polegający na odrzuceniu hipotezy zerowej, która w rzeczywistości jest prawdziwa. Oszacowanie prawdopodobieństwa popełnienia błędu pierwszego rodzaju oznaczamy symbolem α (mała grecka litera alfa) i nazywamy poziomem istotności testu.Trafność kryterialna – określa w jakim stopniu wyniku testu psychologicznego są powiązane z jakimś zewnętrznym kryterium (zmienną nie mierzoną bezpośrednio przez test). Na kryterium powinno się wybierać zachowanie/właściwość, o której chcemy wnioskować na podstawie wyników danego testu, a które nie jest bezpośrednio mierzone testem i dotyczy innej zmiennej niż ta, do której pomiaru skonstruowano test. Kryterium powinno dawać rzetelne wyniki i być adekwatne z punktu widzenia tego, co mierzy dany test.

    Trafność w psychologii[]

    Trafność (ang. validity) – cecha testu psychologicznego, która oznacza, że test mierzy właśnie to, co miał zgodnie z intencjami twórców mierzyć. Odzwierciedla trafność operacjonalizacji wiedzy psychologicznej. Wyróżnia się trafność: treściową, kryterialną (diagnostyczną i prognostyczną), kongruencyjną (teoretyczną).

    Trafność treściowa -stopień, w jakim pozycje testowe odzwierciedlają pewne uniwersum treści/ zachowań, które test ma badać. W teście trafnym treściowo, pozycje muszą pochodzić z określonego zakresu uniwersum i stanowić jego reprezentatywną próbę.Błąd drugiego rodzaju (błąd drugiego typu, błąd przyjęcia, beta-błąd, false negative) − w statystyce pojęcie z zakresu weryfikacji hipotez statystycznych polegające na nieodrzuceniu hipotezy zerowej, która jest w rzeczywistości fałszywa.

    Osobno należy wyróżnić trafność fasadową, ponieważ nie dotyczy ona właściwości psychometrycznych narzędzia, a raczej przekonań osób badanych na temat tego, co test ma mierzyć.

    Trafność w socjologii[]

    W socjologii pojęcie trafności odnosi się zazwyczaj do wskaźników. Wskaźnik jest trafny wtedy, gdy dający się obserwować stan rzeczy można uznać za świadectwo istnienia zjawiska, którego nie można obserwować bezpośrednio. Wskaźnik jest zaś nietrafny wtedy, gdy świadczy o istnieniu czegoś innego, niż zjawisko, o którego istnieniu miał informować

    Metodologia nauk – nauka zajmująca się metodami stosowanymi w naukach przy formułowaniu twierdzeń i teorii naukowych. Metodologia nauk analizuje nie tylko procedury badawcze, lecz także jej wytwory: pojęcia, hipotezy, twierdzenia.Trafność kongruencyjna (inaczej teoretyczna) -stopień, w jakim test psychologiczny może zmierzyć nasilenie hipotetycznej właściwości psychologicznej, o której mają świadczyć odpowiedzi na bodźce testowe.

    Czasem jednak pojęcie trafności odnosi się do badań jako całości lub wyników badań. Na gruncie badań o charakterze ilościowym, pojęcie trafności jest ścisłe związane z błędem pierwszego rodzaju (w uproszczeniu: przedstawiania twierdzeń nieprawdziwych jako prawdziwych) oraz błędem drugiego rodzaju (w uproszczeniu: przedstawiania twierdzeń prawdziwych jako nieprawdziwych). Trafność wyników jest więc w stanie zagwarantować odpowiednia procedura statystyczna.

    Rzetelność (ang. reliability) — cecha oznaczająca powtarzalność pomiaru. Rzetelność, obok trafności, jest jednym z podstawowych kryteriów jakości badania naukowego. Pojęcie to odnosi się do różnych terminów z zakresu metodologii nauk: można mówić o rzetelności testu, wyników badania czy wręcz badania naukowego jako całości.Psychometria (z gr. psyche – dusza, metria – miara) – dział psychologii, zajmujący się teorią i praktyką stosowania testów psychologicznych, który opiera się na zdobyczach statystyki i matematyki. Psychometria wykształca procedury badania testowego w psychologii poprzez obiektywizację, pomiar rzetelności i trafności, standaryzację, normalizację i ewentualną właściwą adaptację narzędzi badawczych, jakimi są kwestionariusze osobowości, testy uzdolnień i inteligencji, ankiety oraz skale.

    Na gruncie badań o charakterze jakościowym trafności wyników nie jest w stanie zagwarantować żadna procedura statystyczna. Zazwyczaj uznaje się dwa sposoby zapewniania trafności wyników badań:

  • triangulacja
  • nadawanie trafności przez respondenta (ang. respondent validation)
  • David Silverman proponuje następujące sposoby zapewniania wymogu trafności w badaniach o charakterze jakościowym:

  • indukcja analityczna
  • metoda ciągłego porównywania
  • analiza przypadków odchyleń
  • dogłębna analiza danych
  • używanie odpowiednich zestawień tabelarycznych
  • Zobacz też[]

  • rzetelność
  • kryteria dobroci
  • psychometria
  • trafność fasadowa
  • Przypisy

    1. David Silverman: Interpretacja danych jakościowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 252–261. ISBN 978-83-01-15158-4.
    2. Elżbieta Hornowska: Testy psychologiczne : teoria i praktyka. Warszawa: Scholar, 2007, s. 85. ISBN 978-83-7383-238-1.
    3. Renate Mayntz, Kurt Holm, Peter Hübner: Wprowadzenie do metod socjologii empirycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985, s. 26–27. ISBN 83-01-05254-6.
    Wskaźnik – w socjologii, zdarzenie, którego wystąpienie pozwala wnioskować o występowaniu jakiegoś innego zdarzenia, zazwyczaj niedostępnego bezpośredniej obserwacji.Badania naukowe – prace podejmowane przez badacza lub zespół badaczy w celu osiągnięcia postępu wiedzy naukowej, ustalenia nowych twierdzeń naukowych, tez, aksjomatów, uogólnień i definicji. Badania te mogą być podejmowane w 4 zasadniczych przypadkach:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Trafność fasadowa - (ang. face validity) opisuje, jak postrzegają test osoby badane i czy - z ich punktu widzenia - jest adekwatny do celu, jaki winien realizować.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.