• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tradycja oralna



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Cliché – komunał lub stereotyp myślowy, wyrażenie, idea lub element pracy artystycznej, który jest używany tak często iż traci swoje oryginalne znaczenie lub efekt, szczególnie jeśli wcześniej uznawany był za nowy i znaczący. W kulturze masowej termin jest używany do opisywania czynności, wydarzeń lub pomysłów, które są przewidywalne. Niektóre cliché są po prostu stereotypami, inne mogą być truizmami.Źródła historyczne – wszystko skąd możemy czerpać wiedzę o przeszłości (według Jerzego Topolskiego), inaczej rzecz biorąc - są to wszelkie zachowane ślady działalności człowieka.

    Tradycja oralna – inaczej przekaz ustny lub mówiony. Przekaz wiedzy, umiejętności, wartości etycznych i estetycznych za pomocą mowy, bez udziału pisma. Szczególnym rodzajem tradycji oralnej jest literatura oralna (twórczość oralna) – forma twórczości literackiej przekazywanej ustnie.

    Rozpoczęte w XIX w. badania nad formami tradycji oralnej powstały ze względu na rozwój badań nad społecznościami, które nie wykształciły pisma – ich obyczajowością, folklorem, legendami, obyczajami, mitami i opowieściami. Elementy tradycji oralnej występują także w społeczeństwach znających pismo, jako świadectwa przeszłości zawarte np. w bajce ludowej.

    Spektakl lub widowisko teatralne (fr. spectacle, łac. spectaculum) – utwór dramatyczny lub inne dzieło sztuki teatralnej odegrane przez aktorów przed zgromadzoną w tym celu publicznością. Widowisko teatralne stanowi efekt połączenia różnych sztuk – literatury (w wypadku przedstawienia dramatu), sztuki aktorskiej, muzyki (zwłaszcza w przedstawieniach muzycznych, jak opera lub operetka), choreografii (zwłaszcza w przypadku widowisk baletowych). Koordynatorem i właściwym twórcą widowiska teatralnego jest przeważnie reżyser.Pismo – system umownych znaków, za pomocą których przedstawiany jest język mówiony. Jako jeden z ludzkich wynalazków intelektualnych jest środkiem porozumiewania się oraz odzwierciedleniem mowy i myśli. Zanim powstało pismo, do przekazywania mowy służyły obrazki, różne środki mnemotechniczne oraz zrozumiałe dla danej społeczności, przedtem uzgodnione i odpowiednio spreparowane, symbole. Pismo ewoluowało od najstarszego stadium – piktografii, poprzez ideografię, pismo analityczne, aż do najmłodszego – pisma fonetycznego.

    Istota tradycji oralnej[ | edytuj kod]

    Szeroka definicja tradycji oralnej obejmuje wszelkie formy przekazywanej ustnie z pokolenia na pokolenie. Należy jednak ściśle odróżniać ujęte w tej definicji formy historii oralnej od zwykłej informacji ustnej. Historycy i badacze kultury, społeczeństwa i języka oraz psychologowie niejednokrotnie korzystają z informacji udzielonych ustnie przez konkretne jednostki drogą wywiadu. Informacje takie nie wchodzą jednak w zakres nawet najszerzej rozumianej tradycji oralnej o ile przekazują wyłącznie fakty jednostkowe (np. historię życia osoby udzielającej wywiadu), o ile nie są częścią dłuższego, obejmującego wiele jednostek lub nawet kilka pokoleń łańcucha przekazu.

    Kultura pisana – kultura wyższych form rozwojowych cywilizacji ludzkiej, dla których zaistnienia niezbędnym warunkiem była możliwość jednoznacznego utrwalania myśli ludzkiej, oraz przekazywania jej na odległość. Warunek ten w stopniu wystarczającym spełnić mógł dopiero wynalazek pisma. Przykładem tej kultury może być średniowieczna Europa.Intuicja (z łac. intuitio – wejrzenie) – proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji, problemu, zagadnienia do znanych już szablonów i zależności. Objawia się w postaci nagłego przebłysku myślowego, w którym dostrzega się myśl, rozwiązanie problemu lub odpowiedź na nurtujące pytanie. Często mylona jest z przeczuciem o podłożu emocjonalnym. Natura intuicji wynika z tego, że jest ona procesem podświadomym, którego nie można kontrolować, można jedynie dopuszczać lub odrzucać podawane przez intuicję rozwiązania. Jest ona procesem bardziej kreatywnym i działającym na wyższym poziomie abstrakcji w porównaniu do myślenia logicznego.

    Szeroka definicja tradycji oralnej pozwala dostrzegać jej elementy także w kulturach posiadających pismo, choć w ściślejszym sensie termin ten odnosi się jedynie do typowych kultur oralnych. Szczególnie dużą rolę przekaz oralny ma w społecznościach posiadających pismo wśród grup ludzi oddalonych od źródeł wiedzy – u dzieci, u kobiet w społeczeństwach silnie patriarchalnych, u grup społecznych zacofanych materialnie i kulturowo. Istnieją jednak całe korpusy tekstów przekazywanych oralnie, które obejmują całość społeczności posiadające pismo – należą do nich toasty, pieśni pochwalne, plotki, cała gama tekstów towarzyszących nawiązywaniu więzi społecznej, celebracji uroczystych i szczególnych zdarzeń, tworzących hierarchię społeczną.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki pieśniarz wędrowny (aojda), epik, śpiewak i recytator (rapsod). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji ustnej poezji heroicznej. Do jego dzieł zalicza się eposy: Iliadę i Odyseję. Grecka tradycja widziała w nim również autora poematów heroikomicznych Batrachomyomachia i Margites oraz Hymnów homeryckich. Żaden poeta grecki nie przewyższył sławą Homera. Na wyspach Ios i Chios wzniesiono poświęcone mu świątynie, a w Olimpii i Delfach postawiono jego posągi. Pizystrat wprowadził recytacje homeryckich poematów na Panatenaje.

    Przez długie wieki cała ludzkość nie znała pisma. Sytuacja ta utrzymywała się w wielu regionach świata jeszcze na długo po powstaniu pierwszych kultur pisma. Mowa mówiona była więc najważniejszą formą przekazu umiejętności, wiedzy i idei oraz międzyludzkiej kooperacji.

    Formom przekazu ustnego podlegały nawet idee dość złożone, np. moralne czy kosmologiczne. Dzięki wyrobieniu sobie trwałej zdolności zapamiętywania wiadomości przekazanych ustnie ludzie potrafili w ten sposób opanować pamięciowo bardzo wiele materiału – zdolność ta stała się niepotrzebna dzięki wynalezieniu pisma jako metody dokładniejszej i bardziej sprawnej. Techniki zapamiętywania przekazu ustnego wzmacniały sposoby kojarzenia ich z obrazami, gestami, dźwiękami przyrody. Najważniejszą tego rodzaju techniką jest rytm – samo istnienie przekazu oralnego jest więc w dużej mierze źródłem powstania poezji.

    Akcja – całość zdarzeń przedstawionych w utworze. Składają się na nią wszystkie wątki: główne, poboczne i epizodyczne. Akcja obejmuje wyłącznie wydarzenia, których jesteśmy "bezpośrednimi" uczestnikami, czytając utwór. Do akcji nie zaliczają się wspomnienia i retrospekcje. Części akcji: ekspozycja, zawiązanie akcji, rozwinięcie, punkt kulminacyjny, rozwiązanie akcji i poakcja.Eric Alfred Havelock (ur. 3 czerwca 1903 w Londynie, zm. 4 kwietnia 1988 w Poughkeepsie w stanie Nowy Jork) – brytyjski filolog klasyczny, związany przez większość życia z Kanadą i Stanami Zjednoczonymi. Był jednym z czołowych przedstawicieli teorii piśmienności. Wskazując na konsekwencje przejścia od społeczeństwa oralnego do piśmiennego, zaproponował nowe odczytanie starożytnej tradycji filozoficznej.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Mowa – używanie języka w procesie porozumiewania się, czyli konkretne akty użycia systemu językowego (złożonego ze znaków i reguł).
    Poezja (z gr. ποίησις, poíesis – tworzenie, wytwórczość, sztuka poetycka) – wieloznaczny termin, współcześnie stanowiący przede wszystkim określenie dzieł literackich nienapisanych prozą lub synonim liryki.
    Walter Jackson Ong (ur. 30 listopada 1912 w Kansas City, zm. 12 sierpnia 2003 w Saint Louis) – amerykański jezuita, profesor literatury angielskiej, historyk religii i filozof.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Folklor (ang. folk-lore „wiedza ludu”) – symboliczno-artystyczna dziedzina kultury ludowej, mająca charakter wieloskładnikowy, niejednolity i synkretyczny.
    Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku (w formie koinè (gr. κοινὴ)), uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg biblijnych.
    Bajka ludowa – opowiadanie ludowe opierające się głównie na tradycji oralnej. Motywy tematyczne w bajce ludowej są zwykle schematyczne i ograniczają się do sytuacji typowych dla ludzkiego życia, a portrety psychologiczne jej bohaterów są przedstawione w sposób konwencjonalny. Inne typowe cechy bajki ludowej to kontrastowe zestawienia, prosta fabuła zawierająca pojedynczy wątek, dominacja dialogów nad narracją oraz absencja określonego czasu miejsca i akcji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.