• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Trach

    Przeczytaj także...
    Znajdziesz tu listę herbów. Jeśli poszukujesz informacji ogólnych o herbie szlacheckim zobacz artykuł herb szlachecki.Peggau – gmina targowa w Austrii, w kraju związkowym Styria, w powiecie Graz-Umgebung. Liczy 2197 mieszkańców (1 stycznia 2015).
    Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe "dziedzictwo") – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.

    Trachherb szlachecki.

    Herb
    Odmiana

    | edytuj kod]

    Herbu tego tarcza na dwie części przedzielona wzdłuż być powinna, po prawej stronie jest Smok w górę podniesiony, z skrzydłami i nogami rozszerzonymi, jakby coś chciał złapać, bez korony, z uszami długimi, ogon u niego trochę zakrzywiony, jakby stał na nim; po lewej stronie trzy Wręby, ale trochę na ukos idące, na hełmie trzy pióra strusie.

    Herbowni (klejnotni, współherbowni) - osoby i rodziny posługujące się tym samym herbem, lub jego odmianą, staropolskie określenie rodu herbowego.Żmigród (niem. Trachenberg, dawna polska nazwa: Straburek) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żmigród, leży nad rzeką Barycz i Sąsiecznica.

    Historia[ | edytuj kod]

    Oprócz Polski, herb Trach występuje również w herbarzach pochodzenia niemieckiego i francuskiego. W Polsce, początkowo Trach był nierozerwalnie związany z rodem śląskim o tym samym nazwisku - Trachów z Brzezia - wskazuje to na jego zachodnie pochodzenie; według zachodnich reguł heraldycznych większość herbów należała tylko do jednej rodziny (nie tworzono rodów heraldycznych, jak to miało miejsce w Polsce, gdzie do jednego herbu należą dziesiątki rodzin o niewielkim lub żadnym stopniu spokrewnienia). Potomkowie Ottona Tracha, osiedlając się w różnych miejscowościach przyjęli nazwiska pochodzące od ich nazw - i tak na przykład: Bukowiecki z Bukowca, Proski z Prochów itd.

    Herbarz – dzieło opisujące herby wraz z ich rysunkami i herbownymi, podstawowe źródło historyczne pomocniczej nauki historii - heraldyki. Herb szlachecki – charakterystyczny znak rodowy ustalony według określonych reguł heraldycznych. W założeniu jest znakiem niepowtarzalnym, jednak może się nim posługiwać – w heraldyce polskiej – wiele rodów tzw. herbownych, tworzących w konsekwencji charakterystyczny dla polskiej heraldyki ród herbowy, grupujący rodziny czasem ze sobą wcale niespokrewnione. Wynika to m.in. z historii kształtowania się w Polsce stanu szlacheckiego, zachowującego tradycję przynależności do dawnych wielkich rodów lub klanów, także z praktyki przyjmowania jednego herbu przez rodziny niespokrewnione, ale służące w jednej chorągwi, a także w pewnym stopniu z prawnej możliwości tzw. adopcji herbowej osoby nobilitowanej przez jej szlacheckiego patrona należącego do genealogicznej linii danego rodu herbowego. Tylko polskim zwyczajem jest fakt, że różne rodziny szlacheckie mogą pieczętować się takim samym herbem. Rodziny te nawet nie są lub nie muszą być ze sobą skoligacone. Gdzie indziej herb jest własnością tylko jednej rodziny i tylko dla niej jest jej godłem, pieczęcią i znakiem. Dlatego zmiana koloru tła lub inności tego samego wizerunku powoduje powstanie innego herbu, jednak w Polsce jest to tylko inna odmiana herbu już istniejącego. Wywodzi się to z polskiego średniowiecznego systemu prowadzenia wojen i bitew, zwanego systemem chorągwi. Tym samym rycerze jednej chorągwi zwykle używali jej godła i nosili takie same herby. Stąd wiele rodzin szlacheckich w Polsce ma podobne lub identyczne herby. Często towarzyszyła temu formalna odmiana herbu. Praktyka ta została z czasem zakazana. W innych krajach europejskich dany herb przysługuje tylko jednej rodzinie. Choć znane są też sytuacje, gdy grupa rodzin noszących różne nazwiska odmiejscowe od różnych włości, ale wspólnego pochodzenia, nosi herby identyczne lub podobne, jak w Polsce. W średniowieczu wymagane było nawet wyróżnianie herbów poszczególnych członków rodziny, przez dodawanie specjalnych oznaczeń, bordiur itp. Ten zwyczaj przetrwał w heraldyce brytyjskiej. Charakterystycznym przykładem jest tu herb Księcia Walii, różniący się od herbu królewskiego nałożonym na tarczę kołnierzem turniejowym. W Polsce takie odróżnianie herbów osobistych było stosowane u zarania naszej heraldyki, przyczyniając się m.in. do powstawania odmian herbowych.

    Najwcześniejsze wzmianki o herbie: 1494

    Odmiany herbu[ | edytuj kod]

    Bartosz Paprocki w Sztambuchu Śląskim podaje, że ...Powinien być Smok złoty w koronie na głowie, w polu błękitnym, a po drugiej stronie trzy pola, na hełmie pół Smoka takiego jak na tarczy . Z kolei francuskie herbarze podają, że godło na tarczy herbu Trach to D'argent, à un dragon ailé de sable, a więc "w polu srebrnym, czarny (de sable) skrzydlaty (ailé) smok". Ostateczny wygląd klejnotu osadzonego w hełmie na tarczy również jest niejasny. Sam Paprocki podaje, że jedni kładą "pół smoka, takiego jak na tarczy", inni zaś trzy pióra strusie. Francuski blazon umieszcza w nim po prostu smoka (le dragon).

    Heraldyka – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmuje się badaniem rozwoju i znaczenia oraz zasadami kształtowania się herbów. Wywodzi się od słowa herold – oznaczającego urzędnika dworskiego, wywołującego nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach. W innych językach europejskich nazywana jest podobnie (ang. heraldry, franc. heraldique , niem. Heraldik) lub słowami pochodzącymi od nazwy herb (niem. Wappenkunde).Tadeusz Gajl (ur. 1940 w Wilnie) – artysta grafik, twórca światowej sławy przedstawień historycznych herbów szlachty polskiej. Herby jego autorstwa zyskały powszechną akceptację heraldyków, nazywane w nomenklaturze herbami gajlowskimi (ang. Gajlesque Coat of Arms).

    Ciekawostki[ | edytuj kod]

    Jeżeli wierzyć zapiskom K. Niesieckiego, miasto "Frachtenbergę" (Trachenberg, ob. Żmigród) założył właśnie członek rodziny Trach; od swego herbu i nazwiska wywiódł nazwę miasta.

    | edytuj kod]

    Albingiewicz, Boszczewski, Boszczowski, Bukowiecki, Gniński, Proski, Trach, Zelęcki, Żak

    Uwagi[ | edytuj kod]

    1. Pióra w klejnocie są wynalazkiem typowo polskim; biorąc pod uwagę datę powstania dzieła Paprockiego można uznać, iż wygląd herbu ewoluował także w Polsce.
    2. Bukowieccy h. Trach najprawdopodobniej są potomkami bądź Trachów osiadłych w Bukowcu w Wielkopolsce bądź którejś z linii Gnińskich pozostałych w Bukowcu na Kaszubach (tamtejsi Bukowieccy używali przydomka Teschner).
    3. Rodzina Żak pieczętuje się herbem Trach przedstawiającym nie smoka, lecz koguta. Za K. Niesieckim (Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845) "Żak herbu Trach, ale inne od naszego Tracha zwyczajnego, przecież to nazwisko nosi na sobie, to jest powinien być Orzeł biały, z kurzą głową w polu czerwonem."

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Herb Trach z listą nazwisk w elektronicznej wersji Herbarza polskiego Tadeusza Gajla
    2. Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845
    3. Łęki Wielkie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa 1884.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Kasper Niesiecki: Herbarz Polski. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, 1839-1845.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • herbarz
  • heraldyka
  • lista herbów
  • Peggau
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (m.in. części Śląska, czy Prus Książęcych); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.