• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego

    Przeczytaj także...
    Andrzej Strug (właściwie Tadeusz Gałecki, ur. 28 listopada 1871 w Lublinie, zm. 9 grudnia 1937 w Warszawie) – pisarz i publicysta, wolnomularz, działacz ruchu socjalistycznego i niepodległościowego.Tadeusz Hołówko, pseudonim Kirgiz (ur. 17 września 1889 w Semipałatyńsku, zm. 29 sierpnia 1931 w Truskawcu) – polski polityk, działacz państwowy II Rzeczypospolitej, publicysta, działacz ruchu prometejskiego.
    Organizacja Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (OMTUR) - socjalistyczna organizacja młodzieży związana z PPS, istniejąca od 1926 do 1936 oraz od 1945 do 1948.
    Znak Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego
    Tablica upamiętniająca Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego (TUR) na budynku przy Alejach Jerozolimskich 28 w Warszawie

    Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego (TUR) – socjalistyczna organizacja oświatowo-kulturalna, działająca od 1923 do 1948 roku.

    Iza Zielińska, de domo Gąsowska (ur. 27 lutego 1863 roku w Grodnie, zm. 15 grudnia 1934 roku w Warszawie) – uczestniczka ruchu anarchistycznego i socjalistycznego, publicystka, działaczka oświatowa i społeczna.Zygmunt Gabryel Klemensiewicz (pseudonim literacki Alfred Górecki; ur. 23 marca 1874 w Komańczy, zm. 8 sierpnia 1948 w Krakowie) – lekarz, polityk, działacz społeczny, publicysta, filatelista i bibliofil, poseł do Rady Państwa w Wiedniu i do Sejmu Ustawodawczego, senator II RP.

    Historia[]

    TUR powstało na mocy uchwały Rady Naczelnej PPS z dnia 21 grudnia 1922 r. z inicjatywy Ignacego Daszyńskiego. Pierwsze zebranie organizacyjne Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego odbyło się 21 stycznia 1923 roku pod przewodnictwem senatora Bolesława Limanowskiego i posła Ignacego Daszyńskiego. Wybrano Zarząd Główny w składzie: Ignacy Daszyński (przewodniczący), senator Stefan Kopciński (wiceprzewodniczący, sekretarz generalny), Tadeusz Hołówko (sekretarz), poseł Zygmunt Piotrowski (skarbnik), członkowie: Tadeusz Szpotański, Iza Zielińska, Andrzej Strug, Ksawery Prauss, Stanisław Posner, Kazimierz Czapiński, Tadeusz Reger, Zygmunt Klemensiewicz, Robert Froehlich, Maria Kelles-Krauzowa, Józef Dziuba.

    Polska Partia Socjalistyczna na emigracji – struktura PPS działająca od 1945 do 1990 r. głównie w Europie Zachodniej.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    Organizacja zajmowała się samokształceniem, organizacją akcji odczytowych, działalnością wydawniczą, animowała ruch artystyczny wśród robotników. Organizowała także uniwersytety powszechne.

    Najwyższą władzą był Zjazd (do 1939 r. odbyło się osiem zjazdów), który wybierał Zarząd Główny, Komisję Rewizyjną i Sąd TUR. Podstawową jednostką był Oddział TUR kierowany przez Zarząd. Oddziały mogły tworzyć Okręgi TUR. W Zarządzie Głównym TUR istniał Sekretariat Generalny oraz komisje problemowe i sekcje. Organizacjami autonomicznymi w ramach TUR były Czerwone Harcerstwo Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego oraz Organizacja Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego.

    Stefan Kopciński (ur. 3 marca 1878 w Stradlicach, zm. 10 czerwca 1934 w Warszawie) – polski lekarz neurolog i psychiatra, społecznik i polityk, związany z ruchem robotniczym.„Wiedza i Życie” – jeden z najstarszych polskich miesięczników popularnonaukowych, wydawany od 1910 (regularnie od 1926) roku, z wyjątkiem II wojny światowej (1939-1945) i stanu wojennego (1981-1983). W latach 1945-1948 wydawany był przez Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego. Po 1989 roku ukazywał się nakładem spółdzielni dziennikarzy Wiedza i Życie (wydawali także gazetę Życie Codzienne oraz książki popularnonaukowe), następnie tytuł został odsprzedany wydawnictwu Prószyński i S-ka. Od czerwca 2002 roku wydawany przez spółkę Agora. W grudniu 2004 tytuł został odkupiony przez wydawnictwo Prószyński Media.

    Przewodniczący Zarządu Głównego: Ignacy Daszyński (1923–1936), Kazimierz Czapiński (1936–1939). 15 sierpnia 1938 r. TUR liczył 209 oddziałów, zrzeszając ok. 10 tys. członków. TUR funkcjonował również na terenie Francji gdzie posiadał ok. 100 kół i 2,5 tys. członków.

    Towarzystwo Wiedzy Powszechnej (TWP) - stowarzyszenie rozwijające działalność oświatową i kulturalną wśród dorosłych, dzieci i młodzieży, oraz kształcące umiejętności praktycznych wśród dorosłych, głównie poprzez uniwersytety powszechne, odczyty, wystawy i kluby. Powstało w roku 1950 w Warszawie w miejsce rozwiązanego wówczas Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego i Ludowego oraz Instytutu Kulturalno-Oświatowego Spółdzielni "Czytelnik".Uniwersytet powszechny – instytucja szerzenia oświaty, dostępna dla wszystkich bez względu na wiek i wykształcenie. Ich głównym celem była popularyzacja wiedzy oraz rozwijanie aktywności kulturalnej wśród szerokich kręgów społeczeństwa.

    Odbudowane w 1944 r. przez „lubelską” PPS. W latach tych (1945-1948/49) przewodniczącym TUR był Włodzimierz Sokorski, zaś sekretarzem generalnym Kazimierz Wojciechowski. TUR w roku 1948 r. liczyło 197 oddziałów, w tym wojewódzkie i powiatowe. Prowadziło 2 teatry zawodowe, Wyższą Szkołę Nauk Społecznych w Krakowie, 281 placówek oświatowych, w tym 18 szkół pracy społecznej i 68 uniwersytetów powszechnych; kursy korespondencyjne, rozbudowane poradnictwo samokształceniowe, sieć ruchomych bibliotek. W latach 1945–1948 TUR wydawało miesięcznik „Wiedza i Życie”.

    Włodzimierz Sokorski, ps. Andrzej Sokora (ur. 2 lipca 1908 w Aleksandrowsku, zm. 2 maja 1999 w Warszawie) – polski wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego, pisarz, dziennikarz i publicysta, działacz partyjny i państwowy, minister kultury i sztuki (1952–1956), przewodniczący Komitetu ds. Radia i Telewizji (1956–1972), zastępca członka Komitetu Centralnego PZPR, poseł do Krajowej Rady Narodowej (1945–1947) i poseł na Sejm Ustawodawczy, poseł na Sejm PRL I, IV, V i VI kadencji, prezes Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (1980–1983).Kazimierz Czapiński (ur. 18 listopada 1882 w Mińsku, zm. w przed 13 lipca 1941 w KL Auschwitz) – jeden z czołowych działaczy PPS z okresu przedwojennego, uważany za największego erudytę na lewicy, publicysta, poseł na Sejm II RP (Ustawodawczy oraz II i III kadencji).

    10 grudnia 1948 r. TUR połączone zostało z Towarzystwem Uniwersytetów Ludowych (TUL) tworząc Towarzystwo Uniwersytetów Robotniczych i Ludowych.

    W 1950 roku TURiL rozwiązano, a w miejsce jego powołano Towarzystwo Wiedzy Powszechnej. TUR działał też do lat piećdziesiątych na emigracji w ramach emigracyjnej PPS. W 1956 r. organizowano próby reaktywowania Towarzystwa w Polsce.

    W 2001 r. TUR został reaktywowany z siedzibą w Poznaniu. Prezesem Zarządu Głównego jest Jan Turski. Aktywnie działa jedynie (zarejestrowany odrębnie) Zarząd Wojewódzki im. Lidii i Adama Ciołkoszów w Krakowie (przewodniczący dr Andrzej Gajzler), który prowadzi Policealną Szkołę Zawodową TUR im. A. i L. Ciołkoszów w Krakowie oraz Ośrodek Kształcenia Ustawicznego TUR.

    Zygmunt Kazimierz Piotrowski (ur. 6 lutego 1891 w Tuchowie, zm. 1940) – polski działacz polityczny i społeczny, poseł na Sejm II RP I, II i III kadencji. Jeden z głównych organizatorów Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Zamordowany przez NKWD.Ksawery Franciszek Prauss (ur. w listopadzie 1874 w Świniarach koło Kielc, zm. 14 grudnia 1925 w Arco) – polski polityk, związany z PPS, minister w okresie 1918–1919, senator II RP I kadencji.

    Zobacz też[]

  • Czerwone Harcerstwo Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego
  • Organizacja Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego
  • Przypisy

    Linki zewnętrzne[]

  • Roman Szczurkowski, TUR po raz trzeci
  • Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.Tadeusz Reger (ur. 12 kwietnia 1872 w Nowym Jorku, zm. 15 października 1938 w Bystrej Śląskiej) – polski działacz socjalistyczny na Śląsku Cieszyńskim, poseł do parlamentu Rzeszy i na sejm II RP (1919–1935), prezes Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Czerwone Harcerstwo Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego, w skrócie Czerwone Harcerstwo – działająca w latach 1926-1939 lewicowa organizacja młodzieżowa, częściowo stosująca metody organizacji harcerskiej, organizowała działalność kulturalną i sportową, nastawiona antyklerykalnie, zwalczająca antysemityzm.
    Stanisław Posner, właściwie Salomon Posner pseud. Henryk Bezmaski (ur. 21 października 1868 w Kucharach, zm. 8 maja 1930 w Piorunowie) – polski działacz socjalistyczny, senator I i II kadencji w II RP, prawnik i publicysta.
    Kazimierz Wojciechowski (ur. 17 marca 1905 w Chrzanowie k. Warszawy, zm. 25 stycznia 1994 w Warszawie) – działacz socjalistyczny, pedagog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.
    Ignacy Ewaryst Daszyński (ur. 26 października 1866 w Zbarażu, zm. 31 października 1936 w Bystrej Śląskiej koło Bielska) – polski polityk socjalistyczny, premier rządu lubelskiego w 1918, publicysta, współzałożyciel PPSD (Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej), później PPS, w 1929 jeden z założycieli Centrolewu. W czasie przewrotu majowego w 1926 poparł Józefa Piłsudskiego, później jednak przeszedł do opozycji. Marszałek Sejmu w latach 1928–1930.
    Bolesław Limanowski, ps. Janko Pokań (ur. 18 października 1835 w Podgórzu w Łatgalii, zm. 15 lutego 1935 w Warszawie) – polski historyk, socjolog, polityk, działacz socjalistyczny i niepodległościowy.
    Józef Dziuba ps. Profesor (ur. 1888, zm. 1946) – polski pedagog, działacz niepodległościowy i sportowy, zastępca prezydenta Częstochowy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.