• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce

    Przeczytaj także...
    Wałbrzych (niem. Waldenburg, śl-niem. Walmbrig, Walmbrich, czes. Valdenburk, Valbřich) – miasto na prawach powiatu na południowym zachodzie Polski, w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu wałbrzyskiego. Miasto leży na Pogórzu Zachodniosudeckim i w Sudetach Środkowych, nad rzeką Pełcznicą, historycznie na Dolnym Śląsku. Dawna stolica województwa wałbrzyskiego. Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 119 955 mieszkańców.Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.
    Żary (łac. Sara, Sarove, niem. Sorau, dolnołużycki Żarow) – miasto i gmina w zachodniej Polsce, w województwie lubuskim, siedziba powiatu żarskiego. Położone na południowym skraju Wału Trzebnickiego.
    Siedziba Zarządu Głównego TSKŻ przy placu Grzybowskim 12/16 w Warszawie

    Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce (TSKŻ) – świecka organizacja żydowska powstała w 1950 roku z połączenia Centralnego Komitetu Żydów Polskich i Żydowskiego Towarzystwa Kultury.

    Liczy około 2700 członków i jest największą żydowską organizacją w Polsce.

    Bytom (łac. Bitom, Bithom, niem. Beuthen, śl-niem. Beuthn, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji górnośląskiej.Plac Grzybowski w Warszawie – trójkątny plac położony w Warszawie w dzielnicy Śródmieście, pomiędzy ulicami Twardą i Bagno a Grzybowską i Królewską.

    Opis[]

    Celem Towarzystwa jest zaspokajanie potrzeb kulturalnych społeczności żydowskiej i jej reprezentowanie, rozwijanie twórczości literackiej, artystycznej i naukowej, promowanie języka jidysz, ochrona dziedzictwa żydowskiego w Polsce oraz pomoc materialna i duchowa jego członkom.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Artur Hofman (ur. 1959 w Wałbrzychu) – polski aktor, reżyser i dziennikarz, działacz społeczności żydowskiej w Polsce, od 2006 przewodniczący Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, od 2009 redaktor naczelny Słowa Żydowskiego.

    Towarzystwo reprezentowane jest w Światowym i Europejskim Kongresie Żydów. Utrzymuje się ze środków własnych. Korzysta również z dotacji na realizację zadań z zakresu kultury mniejszości narodowych i etnicznych. Towarzystwo działa w oparciu o statut i prawo o stowarzyszeniach. Walne Zgromadzenie wybiera zarząd co cztery lata. Wybory odbywają się też w oddziałach terenowych TSKŻ.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Ignacy Einhorn (ur. 1946 w Kłodzku) – polski lekarz endokrynolog i działacz społeczności żydowskiej, w latach 2004–2006 przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu.

    W 1962 r. założono działający przy oddziale TSKŻ w Warszawie Klub Młodzieżowy „Babel”, który sześć lat później liczył 262 członków. Później dla marcowej propagandy stał się on symbolem syjonistycznego spisku. W partyjnych opracowaniach podtrzymywano dalekie od prawdy insynuacje, że stanowił "forum propagandowe szowinizmu i nacjonalizmu żydowskiego, dążąc do zaszczepienia skupionej wokół klubu młodzieży postawy syjonistycznej". Zarówno w „Bablu”, jak i na obozach organizowanych przez TSKŻ kształtowało się żydowskie środowisko świeckie.

    Słowo Żydowskie/דאָס ייִדישע וואָרט (Dos Jidisze Wort) – dwujęzyczny miesięcznik Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce wydawany w Warszawie od 1992. Stanowi kontynuację wydawanego do 1991 Fołks Sztyme. Część artykułów drukowana jest w języku polskim, część w jidysz. Pierwotnie ukazywał się jako dwutygodnik. Od 2002 pismo stało się faktycznie miesięcznikiem, choć nadal utrzymywało numerację podwójną. Od stycznia 2009 przeszło na numerację miesięczną.Częstochowa – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba powiatu częstochowskiego. W latach 1975-1999 była stolicą województwa częstochowskiego. Po reformie administracyjnej w 1999 została włączona do województwa śląskiego.

    TSKŻ wydaje m.in. miesięcznik Słowo Żydowskie.

    Oddziały terenowe[]

    Siedziba TSKŻ w Wałbrzychu
    TSKŻ w Wałbrzychu

    Towarzystwo posiada 17 oddziałów terenowych:

  • Warszawa, plac Grzybowski 12/16
  • Wrocław, ul. Mennicza 1/3
  • Łódź, ul. Pomorska 18
  • Katowice, ul. 3 Maja 16
  • Bielsko-Biała, ul. 3 Maja 7
  • Gliwice, ul. Górnych Wałów 13
  • Żary, ul. Cicha 3
  • Wałbrzych, ul. Moniuszki 13/15
  • Częstochowa, ul. Dąbrowskiego 4/9
  • Lublin, ul. Lubartowska 10
  • Szczecin, Niemcewicza 1/1
  • Gdańsk, ul. Harfowa 18
  • Kraków, ul. Kupa 18
  • Legnica, ul. Nowy Świat 7a
  • Bytom,ul. Dworcowa 21, skr. pocztowa 218
  • Dzierżoniów, ul. Krasickiego 11
  • Poznań, ul. Stawna 10
  • W Śródborowie pod Warszawą TSKŻ ma swój dom wypoczynkowy służący celom szkoleniowym i wypoczynkowym.

    Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.Jerzy Krzysztof Eisler (ur. 12 czerwca 1952 w Warszawie) – polski historyk, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki.

    Zarząd[]

    Prezydium Zarządu Głównego[]

  • Przewodniczący: Artur Hofman
  • Wiceprzewodniczący: Roman Antonowicz
  • Sekretarz: Ewa Prończuk
  • Skarbnik: Adam Klimek
  • Członkowie Zarządu: Ignacy Einhorn, Arnold Lurje, Hanna Stojanik, Jakub Szadaj, Lena Szurmiej
  • Przewodniczący[]

  • 1950-1962: Grzegorz Smolar
  • 1962-1968: Leopold Trepper
  • 1968-1984: Edward Rajber
  • 1986-2003: Szymon Szurmiej
  • 2003-2006: Maria Giercuszkiewicz
  • od 2006: Artur Hofman
  • Do 2014 honorowym prezesem towarzystwa był stojący niegdyś przez wiele lat na jego czele Szymon Szurmiej, dyrektor Teatru Żydowskiego.

    Teatr Żydowski im. Estery Racheli i Idy Kamińskich w Warszawie – teatr w Warszawie, wystawiający sztuki w dwóch językach: jidysz i polskim. Jest jedynym współcześnie działającym teatrem żydowskim w Polsce i jedynym na świecie stałym teatrem wystawiający sztuki w języku jidysz.Europejski Kongres Żydowski - został założony w 1986 roku. Ma siedziby w Paryżu, Brukseli, Strasburgu, Berlinie i Budapeszcie. Jest to jedyny oficjalny organ przedstawicielski europejskich Żydów. Związany jest ze Światowym Kongresem Żydowskim. Współpracuje z krajowymi rządami, instytucjami Unii Europejskiej i Radą Europy. Europejski Kongres Żydów jest jedną z najbardziej wpływowych międzynarodowych organizacji społecznych i największą świecką organizacją reprezentującą ponad 2,5 mln Żydów w całej Europie, którzy są członkami 42 krajowych organizacji żydowskich na tym kontynencie. Z Polski należą do niego Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce i Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP.

    Przypisy

    1. W roku 2007 (stan na 19 czerwca 2007) Towarzystwu przyznano dotacje w łącznej kwocie 816 420 zł w roku 2008 (stan na 9 maja 2008) Towarzystwu przyznano dotacje w łącznej kwocie 577 983 zł (Źródło: www.mswia.gov.pl)
    2. Bogdan Hillebrandt, Marzec 1968. Geneza i przebieg wypadków, Warszawa 1983, s. 57
    3. Jerzy Eisler, Polski rok 1968, wyd. IPN, Warszawa 2006, s. 106

    Bibliografia[]

  • Grzegorz Berendt, Życie żydowskie w Polsce w latach 1950-1956. Z dziejów Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, Gdańsk 2006.
  • Światowy Kongres Żydów (ang. World Jewish Congress, WJC) – międzynarodowa federacja organizacji i gmin żydowskich ze 115 krajów. Kongres ten teoretycznie usiłuje zbudować konsensus między różnymi żydowskimi grupami o odmiennych poglądach politycznych i orientacjach religijnych. Pracuje zgodnie z założeniami spełniając rolę ambasadora ogólnoświatowej społeczności żydowskiej. Jest to organizacja syjonistyczna, popierająca państwo Izrael. WJC obejmuje żydowskie organizacje z Ameryki Północnej, Ameryki Łacińskiej, Europy, Azji, Izraela i Oceanu Spokojnego. WJC w założeniach ma również dialog międzyreligijny z chrześcijańskimi i muzułmańskimi grupami.Leopold Trepper (ur. 23 lutego 1904 w Nowym Targu, zm. 19 stycznia 1982 w Jerozolimie) – pochodzący z Polski, radziecki szpieg podczas II wojny światowej, organizator i szef organizacji znanej jako Czerwona Orkiestra.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Edward Rajber (jid. עדוואַַרד רײַבער; ur. 2 kwietnia 1910 w Rzeszowie, zm. 10 marca 1984 w Warszawie) – polski działacz społeczności żydowskiej, w latach 1968–1984 przewodniczący Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce.
    Lena Szurmiej, właściwie Helena Szurmiej (ur. 30 października 1947 w Jaworze) – polska aktorka, reżyser, scenarzystka, choreograf, pedagog i działaczka społeczności żydowskiej.
    Dzierżoniów (do 1946 pol. Rychbach, też Rychonek, niem. Reichenbach im Eulengebirge) – miasto i gmina miejska w południowo-zachodniej Polsce, na Śląsku (Dolnym Śląsku), w województwie dolnośląskim. Siedziba władz powiatu dzierżoniowskiego, władz miasta Dzierżoniowa oraz władz wiejskiej gminy Dzierżoniów. Położone w Kotlinie Dzierżoniowskiej, nad rzeką Piławą.
    Grzegorz Hersz Smolar (jidysz הערש סמאָליאַר; ur. 1905 w Zambrowie, zm. 1993 w Tel Awiwie) – polski działacz komunistyczny i działacz społeczności żydowskiej.
    Szymon Szurmiej (jid. שמעון שמחה שורמיעי; ur. 18 czerwca 1923 w Łucku) – polski aktor, reżyser i działacz społeczności żydowskiej, dyrektor naczelny i artystyczny Teatru Żydowskiego im. Ester Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie, poseł na Sejm PRL IX kadencji z ramienia PZPR, głowa wielopokoleniowej rodziny aktorów.
    Legnica (dawniej Lignica, czes. Lehnice, niem. Liegnitz, łac. Lignitium) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, w środkowej części województwa dolnośląskiego, na równinie legnickiej, położone nad rzekami: Kaczawą (lewy dopływ Odry) i wpadającą do niej Czarną Wodą.
    Centralny Komitet Żydów w Polsce (CKŻP) (jidysz צענטראל קאמיטעט פון די יידו אין פוילו; Centraler Komitet fun di Jidn in Pojln) – polityczne przedstawicielstwo Żydów w Polsce w latach 1944-1950.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.