• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej

    Przeczytaj także...
    Wszystkich Świętych (łac. festum omnium sanctorum) – rzymskokatolicka uroczystość (część innych kościołów również ją uznaje, w tym anglikański i wiele z luterańskich) obchodzona 1 listopada ku czci wszystkich znanych i nieznanych świętych.Okupacja niemiecka w Polsce 1939–1945 – system policyjno-wojskowej administracji niemieckiej wprowadzony na terytorium państwowym Rzeczypospolitej Polskiej, zajętym w wyniku agresji zbrojnej przeciwko Polsce podjętej przez III Rzeszę w dniu 1 września 1939 oraz po podziale terytorium RP w wyniku niemiecko-sowieckiego układu o przyjaźni i granicy z dnia 28 września 1939 (będącego nawiązaniem do paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939).
    Powiat kutnowski – powiat w Polsce (w północnej części województwa łódzkiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kutno.

    Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej (TPZK) – stowarzyszenie społeczno-regionalne założone w 1972 r. w Kutnie.

    Historia[]

    TPZK zostało zorganizowane w 1972 roku staraniem miejscowej inteligencji. Stało się kontynuatorem działań wcześniej istniejącego w Kutnie ruchu społecznego, realizującego idee regionalizmu poprzez Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, powołane w 1911 i Towarzystwo Przyjaciół Kutna, utworzone w 1937, którego działalność przerwała II wojna światowa i okupacja niemiecka. W warunkach politycznych Polski Ludowej, po 1945, długo nie było możliwe reaktywowanie stowarzyszenia regionalnego o podobnym charakterze.

    Kutno – miasto i gmina w centralnej części Polski, w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim nad rzeką Ochnią (dopływem Bzury). Siedziba władz powiatu kutnowskiego oraz władz wiejskiej gminy Kutno. Powstało na przełomie XIII i XIV wieku, prawa miejskie do 1432 i ponownie po 1766.Henryk Lesiak (ur. 11 czerwca 1932 w Krysiakach) – polski regionalista, członek założyciel Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej, prezes TPZK w latach 1981–1989. Od 1997 jest członkiem honorowym TPZK.

    Pierwsze założycielskie zebranie Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej, z udziałem 34 osób i pod przewodnictwem Jana Marciniaka, odbyło się 21 stycznia 1972 w Miejskiej Bibliotece Publicznej, stanowiącej siedzibę TPZK przez następne dziesięć lat. Wyłoniono wówczas Komitet Organizacyjny, przekształcony trzy miesiące później w Zarząd, po zatwierdzeniu statutu 21 kwietnia 1972 r. i wpisaniu Towarzystwa do rejestru stowarzyszeń województwa łódzkiego. Skład Zarządu stanowili: Stefan Talikowski, adwokat – przewodniczący, Adam Bednarek, pedagog i reprezentant władz oświatowych powiatu – wiceprzewodniczący, Jan Marciniak, dyrektor Biblioteki – sekretarz oraz członkowie – Grażyna Kin-Rzymkowska (wówczas Majewska), dyrektor Muzeum w Oporowie, Urszula Macher, prawnik Władysław Karczewski, przedstawiciel władz kultury powiatu, Jadwiga Brodowicz. Ponadto aktywnie uczestniczyli w pracach organizacyjnych: Jan Sawicki, redaktor Wiadomości Kutnowskich, pedagodzy – Henryk Lesiak, Maria Bednarek, Zofia Marcinkiewicz, Wiesława Rybczyńska, Jan Pychyński, dyrektor Szkoły Muzycznej, artyści plastycy – Krystyna Brzozowska i Stanisław Kurman, Janusz Krzemiński, prezes Kutnowskiego Oddziału PTTK, Mariusz Wieczorkowski, przewodniczący Kutnowskiej Komisji Opieki nad Zabytkami przy PTTK, Stefan Pawlak, kolekcjoner pamiątek kutnowskich, Franciszka Gondek, kierownik Świetlicy Międzyspółdzielnianej, Jadwiga Pukaczewska, pracownik „ARGED-u”.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Cmentarz żydowski w Kutnie – kirkut społeczności żydowskiej, zamieszkującej Kutno, przez miejscowych zwany "Kiercholem".

    Cele i działalność[]

    Statut Towarzystwa wyznaczył główne cele jego działalności, obejmujące ochronę oraz popularyzację dziedzictwa kulturowego materialnego i duchowego powiatu kutnowskiego, a także włączanie się we wszelkie inicjatywy służące wszechstronnemu rozwojowi regionu. Nowo utworzone stowarzyszenie regionalne z latami rosło liczebnie i intensyfikowało swoją działalność, mimo doświadczanych trudności oraz często w przeszłości braku wsparcia ze strony lokalnych władz. Rozszerzyło też zakres swoich wpływów na teren powiatu, tworząc trzy oddziały – w Krośniewicach w 1995, Bedlnie w 1999, w Krzyżanowie w 1999.

    Bitwa nad Bzurą inaczej zwana bitwą pod Kutnem rozegrała się w dniach od 9 do 18-22 września 1939 roku. Była to największa bitwa podczas kampanii 1939 roku. Została stoczona przez dwie polskie armie "Poznań" (gen. Tadeusz Kutrzeba) i "Pomorze" (gen. Władysław Bortnowski) z niemieckimi 8 Armią (gen. Johannes Blaskowitz) i 10 Armią (gen. Walter von Reichenau) z Grupy Armii Południe ("Süd") (gen. Gerd von Rundstedt).Statut − akt prawny regulujący zadania, strukturę organizacyjną i sposób działania podmiotu prawa publicznego lub prywatnego.

    Działalność statutowa finansowana jest ze składek członkowskich, dotacji samorządowych miasta Kutna i powiatu oraz z dochodów z darowizn i umów sponsorskich na reklamę, zbiórek pieniężnych, sprzedaży wydawnictw regionalnych.

    Kadrę starych działaczy–regionalistów stopniowo zastępowała młodsza generacja Kutnowian, zasiadająca w wielokrotnie zmieniających się składach zarządów, którymi kierowali kolejno prezesi: Stefan Talikowski, adwokat, kolekcjoner dzieł sztuki (1972-1980), Henryk Lesiak, pedagog, dyrektor Biblioteki Miejskiej (1980-1989), od 1989 Andrzej Urbaniak, historyk, dyrektor Muzeum Regionalnego w Kutnie i Muzeum w Krośniewicach. Zarząd kadencji wybrany na lata 2004–2008 działa w składzie: Andrzej Urbaniak – prezes, Mirosława Kowalczyk – wiceprezes, Marek Wójkowski – wiceprezes, Krystyna Prośniewska – skarbnik, Maria Wierzbicka – sekretarz oraz członkowie – Mariola Baranowska, Marianna Cięgowska, Andrzej Czajkowski, Andrzej Latos.

    Wyższa Szkoła Gospodarki Krajowej w Kutnie - (potocznie WSGK Kutno). Szkoła Wyższa z siedzibą w Kutnie, przy ulicy Lelewela 7.Dr Antoni Troczewski - (ur. 1 czerwca 1861 r. w Łomży, zm. 22 września 1928 r. w Kutnie) - polski lekarz, działacz społeczny i polityczny.

    W 1984 TPZK pozyskało nową siedzibę w zabytkowym dworku modrzewiowym z 1 poł. XIX w. przy ul. G. Narutowicza 20. Mieści on biuro organizacyjne, salę posiedzeń zarządu, salę odczytową, galerię malarzy nieprofesjonalnych, bibliotekę i punkt sprzedaży wydawnictw regionalnych. W przeszłości funkcjonowała w nim również galeria i pracownia rzeźby ludowej, otwarta w 1981.

    Krośniewice – miasto w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krośniewice. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. płockiego.Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK) – stowarzyszenie powstałe z połączenia w 1950 roku Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, grupujące turystów i krajoznawców. Towarzystwo stawia sobie za zadanie upowszechnianie na terenie Polski turystyki kwalifikowanej i krajoznawstwa.

    Do dorobku Towarzystwa należą badania naukowe poświęcone historii Kutna i powiatu kutnowskiego oraz czasom współczesnym, prowadzone przez członków Towarzystwa i naukowców ze środowisk uniwersyteckich. Ich rezultatem są publikacje drukowane własnym kosztem, przy wsparciu finansowym władz miasta i powiatu oraz sponsorów. Najważniejsze z nich to: monografia Kutna, wydana w 1984, obecnie w przygotowaniu II wydanie, 17 książek – prac monograficznych, redagowanie i druk dwutygodnika Głos Kutnowski w latach 1987 – 1989, a od 1997 druk rocznika Kutnowskie Zeszyty Regionalne z artykułami naukowymi i popularnonaukowymi, upowszechniającymi dawne dzieje i teraźniejszość Ziemi Kutnowskiej.

    Synagoga w Kutnie – nieistniejąca już synagoga w Kutnie, znajdująca się na ulicy Senatorskiej (obecnie ulica Norberta Barlickiego).Katyń (ros. Катынь) – wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, w rejonie smoleńskim, nad Dnieprem, 18 km na zachód od Smoleńska.

    Obok wydawnictw, krajowy zasięg ma akcja bicia medali pamiątkowych obejmująca dwie serie – Generalską oraz Ludzie i wydarzenia Ziemi Kutnowskiej, trwająca od 1981 r. Wyemitowano dotąd 29 medali, które zaprojektowali polscy artyści medalierzy: Ewa Olszewska-Borys, Stanisława Wątróbska-Frindt, Grzegorz Kowalski, Jerzy i Krystian Jarnuszkiewicz, Robert Kotowicz. Towarzystwo podjęło się także organizacji Muzeum Regionalnego, powołanego w 1981 i Archiwum Miejskiego. Zainicjowało w 1994 roku doroczne obchody Dni Kutna oraz w 1998 roku Dni Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej i Kutnowskie Spotkania Kolekcjonerskie, a obecnie organizuje Uniwersytet Trzeciego Wieku, wspólnie z władzami miasta i powiatu i Wyższą Szkołą Gospodarki Krajowej.

    Staraniem działaczy TPZK zostały ufundowane na terenie Kutna i powiatu kutnowskiego tablice upamiętniające miejsca ważnych wydarzeń historycznych i ludzi z nimi związanych. Poświęcone są one powstaniu styczniowemu (1983), 37 Łęczyckiemu Pułkowi Piechoty im. ks. Józefa Poniatowskiego (1983), Katyńczykom Ziemi Kutnowskiej (1990, 1993), kutnowskiej synagodze zniszczonej w 1941 przez Niemców (1992), zagładzie kutnowskich Żydów, prof. Bronisławowi Oyrzanowskiemu (1998), dr Antoniemu Troczewskiemu (1998), prof. Jerzemu Grochowskiemu w Ostrowach (1999) i 100-leciu powstania Stacji Doświadczalno-Rolniczej w Gołębiewie (1999). Tablicami uczczono także pamięć Kutnowian pochowanych na zniszczonym cmentarzu żydowskim i cmentarzu augsbursko-ewangelickim oraz żołnierzy z bitwy nad Bzurą w 1939 r. pochowanych w Kutnie. Stałą opieką otoczono zabytkowe groby na starym cmentarzu rzymskokatolickim, sukcesywnie poddając renowacji niszczejące nagrobki, finansowanej ze zbiórek pieniężnych w czasie święta Wszystkich Świętych. Obecnie TPZK uczestniczy w projektach budowy dwóch pomników – generała Władysława Andersa w Krośniewicach i Marszałka Józefa Piłsudskiego w Kutnie.

    Towarzystwo od wielu lat współpracuje z placówkami kultury, szkołami, stowarzyszeniami kultury, kombatantami, samorządami lokalnymi, organizując wspólnie sesje naukowe i popularnonaukowe, odczyty, wystawy historyczne i artystyczne, konkursy, koncerty, imprezy turystyczno-krajoznawcze, wycieczki po kraju i zagranicę, rajdy młodzieżowe piesze oraz rowerowe po Ziemi Kutnowskiej. Patronuje też ruchowi kolekcjonerskiemu szeroko rozwiniętemu wśród członków TPZK. Spotkania i wystawy kolekcjonerów w szkołach służą popularyzacji historii, także lokalnej i uświadamianiu konieczności ochrony jej materialnych świadectw. W dokonaniach TPZK poważny wkład w ostatnim dziesięcioleciu mają aktywnie działające Oddziały w Bedlnie, Krośniewicach i Krzyżanowie. Kolejne Zarządy kutnowskiego TPZK utrzymują bliskie kontakty z towarzystwami regionalnymi w sąsiednich powiatach oraz z Radą Krajową Regionalnych Towarzystw Kultury, w której władzach zasiadał prezes Andrzej Urbaniak.

    Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej znalazło się w Encyklopedii Powszechnej PWN, wydanej w 1995 i w Słowniku Miast Polskich w 1999. Ponadto TPZK w 1985 otrzymało Dyplom Ministra Kultury i Sztuki, w 1986 znalazło się w „złotej dziesiątce” w konkursie na najlepsze towarzystwo regionalne w kraju, w 1987 uhonorowano je Nagrodą Wojewody Płockiego, w 1997 Listami Gratulacyjnymi Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu, w 2003 Nagrodą Starosty Kutnowskiego.

    Bibliografia[]

  • Kutnowskie Zeszyty Regionalne | tom I | Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej | Kutno | 1997 | str.15-79|
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.136 sek.