• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Toponimia

    Przeczytaj także...
    Ojkonim (grec. oikos - dom, mieszkanie, gospodarstwo), nazwy miejscowe - nazwy wszelkich osad ludzkich: miast, wsi, przysiółków. Niekiedy przez ten termin rozumie się nazwy geograficzne w ogóle. Klasyfikacja nazw miejscowych może się opierać o różne kryteria.Lista państw świata obejmuje uszeregowane w porządku alfabetycznym względem nazwy krótkiej (o ile taka istnieje) wykazy państw niepodległych oraz państw nieuznawanych. W wykazie podano formy nazw zalecane przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
    Osadnictwo – całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym. Obejmuje ono proces zajmowania, podziału i użytkowania terenu wraz ze wszystkimi wytworami powstałymi w ramach tej działalności i służącymi jej. (według Z. Woźniaka)

    Toponimia (toponomastyka, toponomia, toponimika; z gr. topos – miejsce, onoma – nazwa) – dział onomastyki zajmujący się nazwami miejsc (np. nazwami osad ludzkich – miast, wsi, przysiółków – ojkonimia), nazwami państw i krajów, nazwami fizjograficznymi (obiektów fizjograficznych), nazwami rzek, jezior (hydronimia), lasów, pól, gór (oronimia), a także nazwami miejskimi (urbanonimy), nazwami ulic i placów, nazwy terenowe (mikrotoponimy). Badania nad toponimami mogą dostarczyć informacji od strony językowej (słowotwórstwo, deklinacja rzeczowników, koniugacja czasowników,etymologia, fonetyka w ujęciu historycznym), jak i powiązań z historią społeczeństwa (np. z rozwojem osadnictwa, zadaniami produkcyjnymi, zmianą mieszkańców) i ich języka.

    Nazwy miejscowości zachowują wiele zjawisk językowych i kulturowych, po których często nie pozostał żaden inny ślad.Deklinacja (od łac. declinare – odmieniać) – odmiana wyrazu (imienia) przez przypadki i liczby. Deklinacji podlegają rzeczowniki, przymiotniki, imiesłowy przymiotnikowe, zaimki rzeczowne, przymiotne i liczebne oraz liczebniki. Pojęciem deklinacji określa się także zespół form fleksyjnych, występujący w odmienianych w ten sposób wyrazach.

    Toponimy a kultura[edytuj kod]

    Toponimy są zwierciadłem postrzegania świata przez społeczność danego miejsca. Ojkonimy są idealnym odbiciem historii danego terenu, a co za tym idzie, także odbiciem hierarchii społecznej, np. nazwy zakończone sufiksem -owice to patronimiczne nazwy miejscowości. Oznacza to, że początkowo miejscowość należała do osoby prywatnej, następnie do rodziny tej osoby i wówczas nazwa była wzbogacana o sufiks -ow, a po latach należała już do potomków rodziny, co odbiło się w nazwie w kolejnym sufiksie -'ce'.

    Nazwy pamiątkowe (subdyscyplina nazw miejscowych) są nadawane w celu upamiętniania wybitnej postaci, ważnego fakty w życiu danej społeczności lokalnej czy wydarzenia historycznego itp. Pod względem formalnym nazwy pamiątkowe często odznaczają się podobieństwem od innych nazw (zwłaszcza od nazw dzierżawczych, bądź patronimicznych. Nazwy pamiątkowe to także specyficzny rodzaj nazw kulturowych, biorąc pod uwagę stwierdzenie, że oddawanie czci ludziom i faktom historycznym można zaliczyć do produktów kultury.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    Zarówno ojkonimy, jak i urbanonimy wskazują także na cechy topograficzne, pochodzenie zamieszkującej tu ludności, a nawet na jej główne zajęcia. Nadanie takiej a nie innej nazwy miejscowości jest swoistą kumulacją aksjologiczną społeczności. Pasem transmisyjnym kultury są jednak przede wszystkim nazwy patronimiczne oraz pamiątkowe. Dobór patrona ulicy, dobór wydarzeń, które upamiętnia się nazwą obiektu miejskiego, nigdy nie jest przypadkowy – zakreśla krąg wydarzeń ważnych dla mieszkańców, wskazuje na jednostki szczególnie cenione przez społeczność. Nie bez znaczenia są zatem zmiany ustroju w kraju, np. przez Wrocław przeszła fala zmian nazw ulic po 1989 roku, ponieważ pozostawienie poprzednich urbanonimów nie byłoby zgodne z nową ideologią państwa.

    Obejmuje polskie nazwy miejscowości, jednostek administracyjnych i krain (bez obiektów fizjograficznych) w Niemczech, Austrii i Szwajcarii. Niemieckie nazwy polskich miejscowości znajdują się w osobnym artykule Niemieckie nazwy polskich miejscowości.Podhale – region kulturowy w południowej Polsce u północnego podnóża Tatr, w dorzeczu górnego Dunajca z wyłączeniem obszarów leżących na prawym brzegu Białki i prawym brzegu Dunajca, poniżej ujścia Białki. Podhale zajmuje środkową część Kotliny Podhala, na południu wkracza w Tatry.

    Na szczególną uwagę z perspektywy kultury zasługują mikrotoponimy. Są to nazwy często nieoznaczone na mapach, a używane przez społeczność lokalną na określenie łąki, skał, pola czy lasu, a nawet ulic miejscowości. W Białym Dunajcu na Podhalu każda z ulic ma swoją nazwę, niemniej jednak główne trakty mają też swoje regionalne nazwy, które znają tylko mieszkańcy, np. Droga do getta – obecna ulica Kościuszki prowadzi do obszaru, na którym niegdyś mieszkali Żydzi. Onimy te jednoznacznie wskazują na wartości wyznawane przez mieszkańców, na wydarzenia dla nich ważne, ale także wyznaczają rysy hierarchii społecznej. Można więc wysnuć wniosek, że toponimy – i te oficjalne, i te nieoficjalne – nawiązują do kultury rozumianej jako sposób bycia według wartości.

    Nazwy fizjograficzne (inaczej: nazwy terenowe, nazwy geograficzne) – nazwy obiektów znajdujących się na określonym terenie lub w przestrzeni. Główną motywacją nazw fizjograficznych jest wyróżnienie się czymś nazywanych obiektów, np. funkcjonalnością (np. służą do orientacji w terenie), czy atrakcyjność, znaczeniem gospodarcze(użyteczne jakiś sposób). Należy zauważyć, że nie nadawano nazw obiektom, które w oczach osób zamieszkujących dany teren w danym czasie nie miały żadnej wartości, były bezużyteczne, np. szczyty górskie, czy skały zostały nazwane dużo później niż doliny, łąki itp. Do nazw fizjograficznych zalicza się przede wszystkim nich nazwy osiedli ludzkich (nazwy miejscowe), nazwy rzek (hydronimy), gór (oronimy, jaskiń (speleonimy), lasów (drimonimy) itp.Onomastyka (ang. onomastics, franc. onomastique, niem. Onomastik lub Namenkunde) – dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (zwanych też onimami), czyli odnoszących się do konkretnych przedmiotów, a nie ich klasy (por. gr. ónōma, oznaczającego imię). Onomastyka zajmuje się m.in. nazwami miejscowości, imionami, nazwiskami.

    Zobacz też[edytuj kod]

  • antroponimia
  • onomastyka
  • etymologia
  • eponimy nazw geograficznych
  • nazwy państw świata
  • nazwy miejscowości
  • polskie odpowiedniki niemieckich nazw geograficznych
  • nazwy geograficzne pochodzenia wołoskiego
  • Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej
  • Przypisy

    1. Stanisław Urbańczyk: Encyklopedia języka polskiego. Wrocław: 1991, s. 358.

    Linki zewnętrzne[edytuj kod]

  • Nazwy geograficzne w Europie w różnych językach
  • Wykaz państw świata, ich stolic i mieszkańców
  • Teoria nazw geograficznych
  • Publikacje elektroniczne:
  • E. Höcker, Straßennammen von Breslau und Wrocław [online, dostęp: 15 maja 2009] dostępny na:<http://www.breslau-wroclaw.de/de/breslau/geographic/index.php?source=street>.
  • <http://www.wratislavia.net/mapa_1946_index.htm> [online, dostęp: 20 IV 2009].
  • Ojkonim (grec. oikos - dom, mieszkanie, gospodarstwo), nazwy miejscowe - nazwy wszelkich osad ludzkich: miast, wsi, przysiółków. Niekiedy przez ten termin rozumie się nazwy geograficzne w ogóle. Klasyfikacja nazw miejscowych może się opierać o różne kryteria.Poniższa lista przedstawia eponimy nazw geograficznych, to znaczy osoby, których imieniem zostały nazwane jakieś miejsca na Ziemi. Przy niektórych szczególnie popularnych osobach podane są odsyłacze do oddzielnych artykułów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Topografia (łac. topographia, gr. topographein) – konfiguracja powierzchni uwzględniająca jej kształt (rzeźbę terenu) oraz obecność i wzajemne położenie obiektów i punktów charakterystycznych.
    Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG) – komisja odpowiedzialna za ustalanie polskich nazw geograficznych świata (egzonimów) oraz za reprezentowanie Polski w kwestiach nazewnictwa geograficznego na arenie międzynarodowej.
    Przez nazwy geograficzne pochodzenia wołoskiego rozumiemy nomenklaturę o różnorodnej etymologii, rozpowszechnioną najprawdopodobniej podczas kolonizacji wołoskiej. Nazwy geograficzne pochodzenia wołoskiego występują w całych Karpatach i na Bałkanach. Poza Rumunią nazwy pochodzenia wołoskiego z reguły występują w formach zeslawizowanych. Do najpowszechniejszych należą:
    Biały Dunajec – wieś podhalańska w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim, na wysokości 660-950 m n.p.m.siedziba gminy Biały Dunajec.
    Hydronimia jest działem toponimii, zajmującym się nazwami własnymi wód (stałych lub płynących), czyli hydronimów, np. nazwy jezior, studni; mórz, rzek, strumieni, wodospadów itd.
    Mapa (z łac. mappa – obrus) – uogólniony obraz powierzchni Ziemi lub jej części (także nieba lub planety czy innego ciała niebieskiego), wykonywany na płaszczyźnie, w skali, według zasad odwzorowania kartograficznego, przy użyciu umownych znaków graficznych. Mapa stanowi podstawowe narzędzie badań i prezentacji wyników w historii, geografii i geodezji. Najstarszą znaną mapą jest mapa na ścianie w anatolijskiej osadzie Çatalhöyük.
    Etymologia, źródłosłów – dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu. Jednocześnie wyraz ten oznacza objaśnienie pochodzenia konkretnego wyrazu i jego znaczenia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.056 sek.