• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tonizm

    Przeczytaj także...
    Władysław Kazimierz Broniewski ps. „Orlik” (ur. 17 grudnia 1897 w Płocku, zm. 10 lutego 1962 w Warszawie) – polski poeta, przedstawiciel liryki rewolucyjnej, tłumacz, żołnierz, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej.Wers (fr. vers, z łac. versus – wiersz) – podstawowa jednostka wersyfikacyjna, niemal zawsze wyodrębniona jako pojedyncza linijka tekstu. Wers można także zdefiniować jako odcinek mowy wierszowanej między dwiema pauzami wersyfikacyjnymi.
    Zestrój akcentowy – obdarzona sensem grupa sylab posiadająca jeden główny akcent. Pojęcie z zakresu teorii poezji. Na powtarzalności zestrojów akcentowych w obrębie wersów bazuje system wersyfikacyjny w poezji, zwany tonizmem.

    Tonizmsystem numeryczny wiersza, charakteryzujący się występowaniem tej samej liczby zestrojów akcentowych (sylab pod jednym akcentem) w jednym wersie. W wierszu tonicznym może występować przerzutnia, bardzo ważny jest rym w klauzuli. Tonizm może być łączony w wierszu z sylabizmem (tak pisał między innymi Broniewski). W tonizmie najczęściej występują wiersze sześcio- i trzyakcentowe.

    Wiersz (także: mowa wiązana, oratio vincta) – sposób organizacji tekstu, polegający na powtarzaniu się w nim odcinków o takich samych właściwościach strukturalnych; przeciwieństwo prozy; utwór o swoistej językowej kompozycji, w której wers (linijka wiersza wyodrębniona intonacyjnie i graficznie) pełni funkcję wierszotwórczą, wykorzystuje środki stylistyczne w funkcji poetyckiej, impresywnej lub ekspresywnej.Rym – powtórzenie jednakowych lub podobnych układów brzmieniowych w zakończeniach wyrazów, zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu (w poezji) lub zdania.

    W poezji polskiej tonizm pojawił się w Księdze ubogich Kasprowicza, często używa go Kazimiera Iłłakowiczówna.

    Wiersz toniczny czteroakcentowy nierymowany, ale aliterowany, był typowy dla literatury staroangielskiej. Na temat wersyfikacji staroangielskiej pisali Jerzy Kuryłowicz i Monika Opalińska. Czteroakcentowiec występuje też w metryce nowoangielskiej. W ten sposób ułożony jest wiersz Roberta Browninga Meeting at night (Spotkanie w nocy).

    Jerzy Kuryłowicz (ur. 26 sierpnia 1895 w Stanisławowie, zm. 28 stycznia 1978 w Krakowie) – polski językoznawca. Zajmował się przede wszystkim językoznawstwem diachronicznym, językami indoeuropejskimi.Sylaba (stgr. συλλαβή syllabḗ) (zgłoska) – element struktury fonologicznej aktu komunikacyjnego, który pomimo pozornej oczywistości wciąż nie ma ustalonej jednoznacznej definicji. Prób zdefiniowania podejmowało się wielu badaczy.
  • The grey sea and the long black land;
  • And the yellow half-moon large and low;
  • And the startled little waves that leap
  • In fiery ringlets from their sleep,
  • As I gain the cove with pushing prow,
  • And quench its speed i' the slushy sand.
  • Tonizm występuje również w wersyfikacji rosyjskiej. Wierszem tonicznym jest dolnik.

    System numeryczny wiersza – za wiersze numeryczne uważa się takie, w których występuje ilościowa zgodność stóp, zestrojów akcentowych czy sylab w jednym wersie. W zależności od tego, które z powyższych elementów wykazują zgodność liczebną wyróżniamy trzy rodzaje wiersza numerycznego:Jan Kasprowicz (ur. 12 grudnia 1860 w Szymborzu, zm. 1 sierpnia 1926 w Zakopanem) – polski poeta, dramaturg, krytyk literacki i tłumacz. Przedstawiciel Młodej Polski, związany z kilkoma głównymi nurtami ówczesnej liryki, przede wszystkim z naturalizmem, symbolizmem oraz ekspresjonizmem. Prekursor nowoczesnego wiersza wolnego, katastrofizmu oraz szeregu tendencji prymitywistycznych we współczesnej sztuce. Uważany za jednego z najwybitniejszych poetów w dziejach literatury polskiej, stawianego na równi z Adamem Mickiewiczem, czy nawet nobilitowanego do roli Wieszcza.

    Przypisy

    1. Monika Opalińska, To the rhythm of poetry. A study of late Old English metrical prayers, Warszawa, 2014; Monika Opalińska, Pieśni szarej godziny. Elegie staroangielskie Kodeksu z Exeter. Warszawa Pieśń szarej godziny. Elegie staroangielskie Kodeksu z Exeter, Warszawa 2013; Monika Opalińska, Sen o Krzyżu. Staroangielski poemat mistyczny, Warszawa 2007.
    Literatura angielska zwykle odnosi się do dzieł literackich stworzonych w języku angielskim w samej Anglii. Zwykle włącza się też twórczość literacką w językach staroangielskim i średnioangielskim.Przerzutnia, przeskocznia, zazębienie, zwarcie międzywersowe, – niezgodność między porządkiem składniowo-intonacyjnym a wersyfikacyjnym w wersie; przeniesienie wyrazu lub części zdania do dalszej części wersu, następnego wersu lub strofy np. w celu zaakcentowania wypowiedzi, zwiększenia dynamiki i pobudzenia wyobraźni osoby czytającej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Klauzula – końcowy odcinek wersu w dowolnym wierszu, w którym musi nastąpić spadek lub wzrost ciśnienia intonacji głosowej w strunach głosowych u człowieka. W klauzuli skupiają się czynniki delimitacyjne, czyli takie, które wyodrębniają wers, ustalają jego granicę. Niekiedy w klauzuli występuje rym. Koniec klauzuli niekoniecznie musi być jednoznaczny z końcem (może posiadać morał) zdania (tak jest w średniowiecznym wierszu zdaniowym), gdyż w wierszu może występować przerzutnia.
    Wiersz aliteracyjny – system metryczny, oparty na tonicznej zasadzie ekwiwalencji wersów, w którym funkcję systemowego środka instrumentacji pełniła aliteracja, a nie rym. Wiersz aliteracyjny panował w wersyfikacji ludów germańskich. Był on podstawowym rodzajem wiersza w poezji staroangielskiej (Beowulf), średnioangielskiej (Pan Gawen i Zielony Rycerz) i staroislandzkiej (Edda). W dziewiętnastym wieku reaktywował go Gerard Manley Hopkins. Wiersz aliteracyjny naśladował z powodzeniem w swoich przekładach liryki staroangielskiej Robert Stiller.
    Kazimiera "Iłła" Iłłakowiczówna, (ur. 6 sierpnia 1892 w Wilnie, zm. 16 lutego 1983 w Poznaniu) – polska poetka, prozaik, dramaturg i tłumaczka.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.041 sek.