Tolerancja immunologiczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tolerancja immunologiczna, immunotolerancja – brak reakcji układu odpornościowego na antygen. Należy podkreślić, że tolerancja odnosi się do konkretnego antygenu, a nie do bierności względem wszystkich dostępnych antygenów.

Apoptoza (z gr. w tłumaczeniu dosłownym opadanie liści) – naturalny proces zaprogramowanej śmierci komórki w organizmie wielokomórkowym. Dzięki temu mechanizmowi z organizmu usuwane są zużyte lub uszkodzone komórki.Autoantygen lub antygen autologiczny to taki antygen, który występuje w prawidłowych tkankach danego osobnika. We właściwie funkcjonującym organizmie autoantygeny nie są rozpoznawane przez komórki układu odpornościowego, dlatego nie dochodzi do odpowiedzi odpornościowej na ten rodzaj antygenów - stan taki nazywamy autotolerancją. Czasami jednak układ odpornościowy zostaje uczulony na autoantygeny, co zwykle doprowadza do choroby autoimmunizacyjnej.

Szczególnym przypadkiem tolerancji immunologicznej jest autotolerancja (tolerancja naturalna), polegająca na tym, że układ odpornościowy danego organizmu (jednostki) nie reaguje na własne białka (szerzej: autoantygeny). Jeśli mechanizmy autotolerancji zawiodą, dochodzi do powstania choroby autoimmunizacyjnej.

Anergia klonalna – jeden z ustrojowych mechanizmów obwodowej autotolerancji w immunologii, obok delecji klonalnej, aktywnej supresji oraz sekwestracji antygenu. Anergia klonalna ma za zadanie uniemożliwienie limfocytom indukowania reakcji immunologicznej przeciwko antygenom własnego organizmu. Limfocyty – komórki układu odpornościowego należące do agranulocytów z grupy leukocytów, uczestniczące i będące podstawą odpowiedzi odpornościowej swoistej. Są to komórki o średnicy 6-15 μm, posiadające duże jądro i skąpą cytoplazmę. Stężenie limfocytów we krwi obwodowej człowieka wynosi 1,1–3,5 × 10/l, co stanowi 25-35% populacji leukocytów.

Oprócz tolerancji naturalnej możemy też wyróżnić tolerancję indukowaną (sztuczną), którą uzyskuje się na skutek różnych działań prowadzących do modyfikacji działania układu odpornościowego na antygeny. Ma ona zastosowanie w terapii.

Najbardziej ogólnym mechanizmem osiągnięcia tolerancji, a przede wszystkim autotolerancji na dany antygen jest pozbycie się limfocytów, które mogą ten antygen rozpoznawać, albo też oddzielenie antygenu od takich limfocytów. Może to być osiągnięte jako skutek działania następujących procesów:

Przeszczepianie narządów, transplantacja (z łac. transplantare – szczepić i plantare – sadzić) – przeszczepienie narządu w całości lub części, tkanki lub komórek z jednego ciała na inne (lub w obrębie jednego ciała). Przeszczepianiem narządów zajmuje się medyczna dziedzina naukowa nazywana transplantologią.Delecja klonalna – główny mechanizm autotolerancji limfocytów w narządach centralnych układu immunologicznego. Pojęcie autotolerancji definiuje się jako dzialania mające na celu zniesienie reaktywności limfocytów na własne tkanki organizmu. Obok sekwestracji antygenów, anergii klonalnej i aktywnej immunosupresji delecja klonalna jest jedynym mechanizmem autotolerancji zachodzącym w narządach centralnych układu immunologicznego – grasicy i szpiku kostnym, lecz zachodzi także obwodowo. Delecję klonalną można podzielić ze względu na lokalizację:
  • anergii klonalnej, czyli wprowadzenia limfocytu na pewien czas w stan „uśpienia”, poprzez niedopełnienie procesu prezentacji antygenu, aby mimo rozpoznania antygenu nie mógł on ulec aktywacji;
  • delecji klonalnej, czyli całkowitego usunięcia reagujących na antygen limfocytów, zwykle przez apoptozę;
  • sekwestracji antygenu, czyli oddzielenia go barierą anatomiczną (bariera krew-narząd) od komórek układu immunologicznego;
  • aktywnej supresji, czyli udziału limfocytów supresorowych lub regulacyjnych hamujących prezentację antygenu.
  • Powyższe cztery procesy dotyczą głównie autotolerancji, czyli mechanizmów nieaatakowania własnych antygenów ustroju. Są też inne mechanizmy tolerancji antygenów:

    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.Autotolerancja (tolerancja naturalna) - rodzaj tolerancji immunologicznej, polegający na tym, że układ odpornościowy danego organizmu nie reaguje na własne białka (autoantygeny). Jeśli mechanizmy autotolerancji zawiodą, dochodzi do powstania choroby autoimmunizacyjnej.
  • ignorancja immunologiczna, czyli występowania antygenu w stężeniach niewystarczających do pobudzenia limfocytów. Tak się dzieje z alergenami u osób nie mających alergii;
  • paraliż immunologiczny, sytuacji, w której antygen jest w tak dużych ilościach, że dochodzi do blokady receptorów limfocytów i precypitacji kompleksów immunologicznych. Ma to znaczenie w tzw. ułatwieniu immunologicznym, kiedy antygeny ojcowskie u ciężarnej matki nie są atakowane i układ odpornościowy matki nie niszczą łożyska ani płodu.
  • wyczerpanie klonów przeciwciał - w przewlekłych zakażeniach.
  • konkurencja antygenowa - antygen mniej immunogenny będzie ignorowany.
  • W rzeczywistości osiągnięcie tolerancji jest o wiele bardziej złożonym procesem, gdyż wymienione powyżej mechanizmy podlegają ścisłej regulacji i są zależne od wielu czynników.

    Tolerancja centralna (zwana także tolerancją pierwotną) – zachodzi w centralnych narządach limfatycznych: w grasicy (dotyczy limfocytów T) i w szpiku kostnym oraz w wątrobie płodowej(dotyczy limfocytów B). Proces ten oznacza nabywanie przez niedojrzałe limfocyty tolerancji dla własnych antygenów.Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Mechanizmy tolerancji można podzielić na dwie grupy:

  • tolerancję centralną, w przypadku której dochodzi do eliminacji autoreaktywnych limfocytów już na etapie ich dojrzewania w centralnych narządach limfatycznych (grasicy i szpiku kostnym)
  • tolerancję obwodową, która polega na usunięciu, zablokowaniu funkcji lub niedopuszczeniu do pobudzenia limfocytów reagujących na dany antygen.
  • Badania nad tolerancją mają duże znaczenie, gdyż sztuczne jej wywoływanie może przynieść rezultaty w postaci nowych metod terapeutycznych, zwłaszcza w transplantologii oraz w leczeniu chorób autoimmunizacyjnych i alergicznych.

    Antygen (źródłosłów niejasny: stgr. ἀντί anti - przeciw, γένος genos - ród, rodzaj; przytaczane także ang. antigen = antibody generator, generator przeciwciał) – substancja, która wykazuje:Szpik kostny (łac. medulla ossium) – miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz jam szpikowych kości długich oraz w małych jamkach w obrębie istoty gąbczastej kości. Masa całego szpiku u osoby dorosłej wynosi około 2,5 kg.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Bryniarski ↓, s. 131.
    2. Bryniarski ↓, s. 135.
    3. Bryniarski ↓, s. 132.
    4. Bryniarski ↓, s. 136.
    5. Bryniarski ↓, s. 136-138.
    6. Bryniarski ↓, s. 138.
    7. Bryniarski ↓, s. 139.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    Krzysztof Bryniarski: Immunotolerancja. W: Krzysztof Bryniarski et al.: Immunologia. Podręcznik dla studentów wydziałów medycznych i lekarzy.. Wrocław: Edra Urban & Partner, 2017, s. 129-140. ISBN 978-83-65625-62-5.

    Choroby autoimmunologiczne (poprawnie: choroby autoimmunizacyjne) – grupa chorób, w patogenezie których układ immunologiczny (odpornościowy) organizmu niszczy własne komórki i tkanki. U podłoża chorób autoimmunologicznych leży proces nazywany autoimmunizacją.




    Reklama