• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Toczkowce

    Przeczytaj także...
    Zielenice (Chlorophyta) – parafiletyczna grupa jednokomórkowych (o strukturze wiciowcowej, kapsalnej i kokoidalnej) lub wielokomórkowych, samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym – wówczas są to higrofity lub symbionty. Należy tu ok. 9000 gatunków. Swą polską nazwę wzięły od dominującej barwy chlorofilu a i b, występują jednak w nich również karoteny (α-, β- i γ-) i ksantofile (luteina, zeaksantyna, wiolaksantyna, neoksantyna, astaksantyna). Jako substancja zapasowa wykorzystywana jest głównie skrobia, a u niektórych również inulina lub podobne do niej związki, sacharoza, maltoza lub erytrytol. W ścianie komórkowej znajduje się celuloza, a czasem również mannany i ksylany. Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.Wić – (łac. flagellum, l.mn. flagella), organellum ruchu wyrastające z powierzchni komórki u niektórych mikroorganizmów, bakterii, pierwotniaków, niższych roślin i komórek zwierząt, np. u wiciowców, młodocianych korzenionóżek, promienionóżek, komórek kołnierzykowo-biczykowatych gąbek, plemników.
    Zawłotnia (Chlamydomonas) - rodzaj glonów (zielenic) należący do rodziny zawłotniowatych. Występuje w wodach słodkich, wilgotnych glebach, na śniegu i lodzie w wysokich górach.

    Toczkowce (Volvocales) - rząd jedno- lub wielokomórkowych zielenic. Jako jedyne wśród zielenic mają komórki ruchome w stadium wegetatywnym, posiadające jedną lub kilka wici. Rozmnażają się bezpłciowo lub na drodze izogamii, rzadziej anizogamii i oogamii.

    Systematyka[]

    Rodziny toczkowców:

    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).Oogamia – forma zapłodnienia, która zachodzi u organizmów rozmnażających się płciowo, gdy łączą się komórki wyraźnie zróżnicowane na dużą, nieruchliwą, okrągłą gametę żeńską (komórka jajowa) i małą, zwykle ruchliwą męską (plemnik). Gametangia produkujące określone gamety mają swoje odrębne nazwy – gametangia żeńskie to lęgnie, rodnie lub jajniki, a męskie to plemnie lub jądra. Oogamia jest formą zapłodnienia występującą u najbardziej ewolucyjnie zaawansowanych protistów, u roślin oraz u zwierząt (w tym u człowieka).
  • toczkowate (Volvocaceae Cohn 1856, syn. Pandorinaceae Eichler 1880) - wielokomórkowe (kolonijne), np. gromadnica (Pandorina Bory), Eudorina Ehrenb., toczek (Volvox (L.) Ehrenb.)
  • Polyblephariodaceae (Dunaliellaceae Christensen) - jednokomórkowe, o zmiennym kształcie, np. Dunaliella salina Teodoresco
  • Chlamydomonadaceae G.M. Simth 1920 - jednokomórkowe, o stałym kształcie, np. zawłotnia (Chlamydomonas Ehrenb.)
  • Phacotaceae (Bütschli) Oltmanns 1904 - jednokomórkowe, wytwarzające inkrustowany wapniem lub krzemionką domek, np. Phacotus lenticularis Ehrenb.
  • Spondylomoraceae Koršikov 1924 - groniaste kolonie nieotoczone pochwą śluzową, np. Uva gracialis Korsch.
  • Haematococcaceae (Trevisan) Marchand 1895 - podobne do Chlamydomonadaceae, czasem z nimi łączone, np. Haematococcus pluvialis Flot. em. Wille dający czerwone zakwity.
  • W niektórych ujęciach systematycznych jako równoważną jednostkę traktowano zawłotniowce (Chlamydomonadales). Zarówno jednak część dawnych ujęć, jak i ujęcia nowsze rząd ten łączy z zawłotniowcami.

    Cenobium – skupienia komórek glonów powstające w wyniku wielokrotnych podziałów i przy zachowaniu łączności za sprawą wspólnej otoczki galaretowatej lub z powodu utrzymywania się komórek siostrzanych w obrębie ścian komórki macierzystej. Cenobia mają zwykle stały dla poszczególnych gatunków kształt i liczbę komórek. Mimo to, możliwe jest także funkcjonowanie cenobiów niepełnych. W niektórych przypadkach tworzenie cenobiów przez organizmy jednokomórkowe, fakultatywnie cenobialne (np. Scenedesmus sp.) ma charakter cyklomorfozy indukowanej obecnością kairomonów.Christian Gottfried Ehrenberg (ur. 19 kwietnia 1795 w Delitzsch, zm. 27 czerwca 1876 w Berlinie) – niemiecki przyrodnik, zoolog, lekarz i geolog.

    Budowa[]

    Część gatunków toczkowców występuje w postaci jednej komórki (np. Chlamydomonadaceae). Osobniki posiadające od 4 do 128 to cenobia, czyli formy, które mają stałą liczbę komórek.

    Przykłady:

  • 4 komórki – Pasherina tetras
  • 8 komórek – Uva incuwera
  • 16 komórek – Pandorina morum
  • 32 komórki – Eudorina elegans
  • 64 komórki – Pleudorina ullinoisensis
  • 128 komórek – Pleudorina californica
  • U toczkowców występuje brak stadium 256 komórek zarówno w cenobiach jak i w koloniach. Nie jest możliwe utrzymanie cenobium 256 komórek ani kolonii. Najmniejsza kolonia musi mieć 512 komórek, aby utrzymać swój zbiór.

    August Wilhelm Eichler – (ur. 1839, zm. 1887) - botanik niemiecki. Napisał m.in. Entwicklungsgeschichte der Blatter, Blütendiagramme (1875-1878) oraz Syllabus der Vorlesungen über Phanerogamenkunde (1883).Ferdinand Julius Cohn (ur. 24 stycznia 1828 we Wrocławiu, zm. 25 czerwca 1898 tamże) – niemiecki botanik i mikrobiolog. Razem z Robertem Kochem uznawany jest za jednego z twórców bakteriologii.

    Osobniki posiadające 512 komórek tworzą tzw. kolonie (np. Volvox aureus).

    Występują także formy kolonii o liczbie komórek 1024, 2048, 4096, 8192 itd. Duże kolonie mają zróżnicowane komórki i często uważane są za organizmy wielokomórkowe.

    Przypisy

    1. Louise A. Lewis i Richard M. McCourt: Green algae and the origin of land plants (ang.). 2004. [dostęp 3 lutego 2007].



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Karol Linneusz, szw. Carl von Linné, łac. Carolus Linnaeus (ur. 23 maja 1707 w Råshult, zm. 10 stycznia 1778 w Uppsali) — szwedzki przyrodnik, profesor Uniwersytetu w Uppsali.
    Anizogamia, heterogamia – typ rozmnażania płciowego, gdzie obie gamety są ruchliwe (mają wici) i różnią się od siebie wielkością (z powodu różnej ilości zgromadzonych w nich materiałów zapasowych). Zachodzi ona na drodze gametogamii lub gametangiogamii.
    Rozmnażanie bezpłciowe, wegetatywne, agamiczne - typ rozmnażania organizmów, który nie jest związany z wytwarzaniem komórek generatywnych czyli gamet. Organizm potomny powstaje z części organizmu rodzicielskiego. U bakterii może dojść do prostego przewężenia i powstania dwóch komórek potomnych z jednej rodzicielskiej, organizm rozgwiazdy może zostać odtworzony tylko z jednego ramienia oderwanego od organizmu rodzicielskiego, rośliny mogą wytwarzać bulwy, cebule, rozłogi, porosty urwistki itd. (patrz typy rozmnażania bezpłciowego poniżej).
    Synonim (gr. synōnymos = równoimienny) – wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu, lub na tyle zbliżone, że można nim zastąpić to drugie w odpowiednim kontekście (auto – samochód). Synonimia może dotyczyć konstrukcji składniowych (mówić wiersz – mówić wierszem), form morfologicznych (profesorowie – profesorzy) i leksemów.
    Zakwit – w środowisku lądowym powierzchniowa, natomiast w środowisku wodnym objętościowa zmiana zabarwienia spowodowana masowym rozwojem mikroskopijnych, nierozpoznawalnych gołym okiem organizmów żywych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.