• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tkanka wydzielnicza

    Przeczytaj także...
    Włoski gruczołowe, włoski wydzielnicze – rodzaj włosków u roślin. Są to wytwory tkanki wydzielniczej na powierzchni epidermy, najczęściej wielokomórkowe. Są wytworami charakterystycznymi dla nadziemnych części roślin i pełnią rozmaite funkcje, np:Rurka mleczna, przewód mleczny, latycyfery – utwory wydzielnicze występujące wewnątrz organów roślin, tworzące często rozgałęziony system wypełniony sokiem mlecznym. Sok mleczny może również występować w pojedynczych, krótkich komórkach mlecznych. Sok mleczny składa się z różnych substancji m.in. takich jak: węglowodany, woski, białka, kauczuk, żywice, olejki eteryczne.
    Epiderma, skórka – w szerokim znaczeniu jest to tkanka roślinna okrywająca, obejmująca zarówno powierzchniową warstwę komórek pędu, jak i korzenia. W ściślejszym znaczeniu epiderma definiowana jest jako skórka pędu roślin naczyniowych – powierzchniowa powłoka łodygi, liści i organów generatywnych, podczas gdy skórkę korzenia nazywa się ryzodermą (epiblemą). Skórka wyróżniana jest także w budowie różnych części różnych pokoleń mszaków. Tworzy ją warstwa ściśle do siebie przylegających żywych komórek pozbawionych chloroplastów. Najczęściej jest to pojedyncza warstwa komórek. U roślin magazynujących wodę epiderma jest wielowarstwowa. W tym przypadku wierzchnia warstwa komórek zapewnia ochronę organu, a kolejne warstwy magazynują wodę tworząc tkankę wodną.

    Tkanka wydzielnicza – rodzaj tkanki roślinnej stałej. Tkanki wydzielnicze mogą znajdować się na powierzchni organów roślinnych lub w ich wnętrzu. Te tkanki wydzielnicze, które znajdują się wewnątrz organu mogą wydzielane substancje gromadzić wewnątrz komórki lub wydzielać je do przestrzeni międzykomórkowych.

    Alkaloidy (arabskie alkali – potaż i stgr. εἶδος eidos – postać = „przyjmujący postać zasady”) – według rekomendacji IUPAC z 1995 roku jest to grupa naturalnie występujących zasadowych związków chemicznych (na ogół heterocyklicznych), głównie pochodzenia roślinnego, zawierających azot. Aminokwasy, peptydy, białka, nukleotydy, kwasy nukleinowe, aminocukry i antybiotyki nie są zwykle zaliczane do alkaloidów. Dodatkowo do tej grupy włączone są niektóre obojętne związki chemiczne biogenetycznie związane z alkaloidami zasadowymi.Nektar – wydzielina miodników (nektarników) roślin. Jest to wodny roztwór cukrów, głównie fruktozy i glukozy. Nektar wabi zwierzęta zapylające kwiaty (głównie owady), przez co odgrywa kluczową rolę w procesie rozmnażania roślin. Jego skład i intensywność wydzielania są zmienne u poszczególnych gatunków, o różnej porze dnia i w zależności od warunków pogodowych. Z nektaru pszczoły wytwarzają miód, który powstaje w wyniku zagęszczenia nektaru (odparowania znacznej części wody), rozłożenia sacharozy na cukry proste i zakonserwowania powstałej substancji niewielką ilością kwasu mrówkowego.

    Utwory wydzielnicze powierzchniowe to:

  • Komórki gruczołowe epidermy, wydzielające często olejki eteryczne, nadające zapach kwiatom liściom i innym organom. Zwykle takie komórki występują na górnej powierzchni epidermy, rzadziej dolnej. Olejki eteryczne uwalniane są stopniowe przez błonę komórek epidermy.
  • Włoski gruczołowe występujące na przykład u pelargonii. Składają się z kilku komórek, a właściwa komórka wydzielnicza umieszczona jest na samym szczycie włoska. Do włosków wydzielniczych należą także włoski pokrzywy i chmielu. Włosek pokrzywy zakończony jest małą główka, która odłamuje się pod naciskiem, a ostry , impregnowany krzemionką koniec wbija się w ciało wstrzykując parzącą ciecz.
  • Miodniki występujące w kwiatach roślin zapylanych przez owady. Miodnik, nazywany też nektarnikiem, jest grupa komórek wydzielających nektar.
  • Wypotniki wydzielające wodę lub rozcieńczony roztwór soli mineralnych.
  • Utwory wydzielnicze wewnątrz organów roślin to:

    Wypotnik - hydatoda występująca u roślin w postaci niedużej struktury, pełniąca rolę w gutacji wydzielania z organizmu wody wraz z solami mineralnymi. Wypotniki są przestworami pomiędzy komórkami skórki. Zazwyczaj znajdują się na zakończeniach wiązek przewodzących na brzegach blaszki liściowej i swoją budową przypominają aparat szparkowy, jednak w odróżnieniu od niego nie mają zdolności ruchu i nie potrafią regulować rozmiaru szparki. U roślin rosnących na podłożu bogatym w sole mineralne, jak np. u niektórych gatunków skalnic, wydzielająca się przez nie woda bogata jest w sole wapnia, które po odparowaniu wody osadzają się wokół wypotników tworząc charakterystyczne białe grudki. Ich obecność (lub brak) jest pomocna przy oznaczaniu różnych gatunków.Komórka roślinna – podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna budująca organizm rośliny, mająca zdolność wymiany materii z otoczeniem i jej przetwarzania. Pod względem kształtu komórki roślinne można podzielić na:
  • Przewody żywiczne tworzące zespół kanałów otoczonych komórkami żywicorodnymi. Wewnątrz przewodów znajduje się żywica.
  • Rurki mleczne tworzone przez rozgałęzione systemy komórek mlecznych, pozbawionych poprzecznych ścian komórkowych. Znaczne ilości wydzieliny komórek mlecznych znajdują się na przykład w cebuli, nadając jej charakterystyczny zapach. U maku lekarskiego w skład soku mlecznego wchodzą trujące alkaloidy.
  • Komórki gruczołowe, które wytwarzają olejki eteryczne, gromadzone w przestworzach po rozpadzie komórek wydzielniczych. W ten sposób powstają wewnętrzne zbiorniki olejków lotnych w owocach cytrusowych.
  • Idioblasty wydzielnicze, czyli komórki gromadzące wydzielinę w swoim wnętrzu. Zależnie od rodzaju wydzieliny zalicza się do nich komórki: garbnikowe, krzemionkowe, myrozynowe, kryształonośne, śluzowe oraz litocysty i wewnętrzne trichomy wydzielnicze.
  • Przypisy

    1. Malinowski Edmund: Anatomia roślin. warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 134-136.
    2. Szweykowska Alicja, Szweykowski Jerzy: Botanika t.1 Morfologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 139-141. ISBN 83-01-13953-6.
    3. Hejnowicz Z.: Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Warszawa: PWN, 1980, s. 131-151. ISBN 8301004207.
    Miodniki, nektarniki (łac. nectaria, ang. nectary) – jedno- lub wielokomórkowe organy gruczołowe roślin wydzielające nektar. Mają bardzo różnorodną formę, mogą być niepozorne lub okazałe i barwne. Zlokalizowane zwykle w kwiecie służą do zwabiania zwierząt, głównie owadów, dokonujących zapylania. Rośliny posiadające miodniki i wytwarzające nektar nazywane są roślinami miododajnymi.Żywica – substancja wytwarzana w niektórych roślinach, najczęściej w drzewach, szczególnie iglastych. Znajduje się w specjalnych przestrzeniach międzykomórkowych, lub przewodach żywicznych, i wytwarzana jest przez otaczające je komórki wydzielnicze (żywicorodne). U sosny przewody żywiczne są liczne, długie, biegną wzdłuż pnia i konarów, ponadto połączone są przewodami poprzecznymi, wskutek czego z miejsca uszkodzonego wypływają duże ilości żywicy przez długi czas. Żywica służy do zabezpieczania miejsc będących ranami drzewa. Barwa żywicy zależna jest od gatunku drzewa, z którego została pozyskana (od białej, przezroczystej do szarej).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Tkanki roślinne – zespoły komórek o podobnej budowie, określonych czynnościach i wspólnym pochodzeniu występujące u roślin. Niektóre tkanki tworzone są przez zespoły komórek jednego typu, są to tkanki jednorodne lub proste. Większość tkanek roślinnych składa się z komórek kilku typów, są to tkanki niejednorodne lub złożone.
    Przewód żywiczny, kanał żywiczny – kanał otoczony komórkami żywicorodnymi, powstały wskutek rozsunięcia się komórek wydzielniczych. Połączone przestwory międzykomórkowe tworzą regularny, system do którego wydzielana jest żywica. Kanały żywiczne występują wewnątrz pnia drzewa, korze pierwotnej korzeni niektórych roślin oraz w liściach roślin szpilkowych. Powstanie kanałów odbywa się poprzez oddzielenie ścian komórek sąsiadujących po rozpuszczeniu substancji pomiędzy nimi. Ten sposób powstawania przestworów międzykomórkowych nazywany jest schizogenowym. Przewody żywiczne stanowią zwykle system połączonych między sobą kanałów pionowych i poziomych. Występują w drewnie większości gatunków drzew iglastych m.in. u: sosny, modrzewia, świerka, a u jodły, choiny, sekwoi, cedru powstają dopiero po zranieniu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.