• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tirana

    Przeczytaj także...
    Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.
    Uniwersytet Tirański (alb. Universiteti i Tiranës) – pierwszy albański uniwersytet założony w październiku 1957 roku w Tiranie. Pierwotna nazwa brzmiała Państwowy Uniwersytet Tirany (alb. Universiteti Shtetëror i Tiranës). W latach 1985–91 na cześć zmarłego Envera Hodży zwany był także: Uniwersytet Tirański im. Envera Hodży. Po 1991 wydzielono niektóre wydziały i stworzono Politechnikę Tirańską.

    Tirana (alb. Tiranë lub Tirana) – stolica i największe miasto Albanii położone nad 3 rzekami: Lanë, Tiranë i Tërkuzë. Jest to największy ośrodek przemysłowy i centrum kulturalne kraju.

    W mieście znajduje się 7 szkół wyższych, z których najważniejszą jest założony w 1957 Uniwersytet Tirański. Głównym zabytkiem miasta jest meczet Etehem Bey z XVIII wieku. Znajdują się tu także Teatr Narodowy oraz Teatr Opery i Baletu. 17 km na północny zachód położony jest port lotniczy Rinas im. Matki Teresy. Burmistrzem jest Lulzim Basha. W mieście znajduje się stacja kolejowa Tirana.

    Język albański (alb. Gjuha shqipe) – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.Port lotniczy Tirana im. Matki Teresy - międzynarodowy port lotniczy położony 17 km na północny zachód od Tirany. Jest największym lotniskiem w Albanii. W 2006 obsłużył 906 103 pasażerów.

    Historia[]

    Za datę założenia Tirany uważa się rok 1614. Wtedy to Sulejman Pasza Bargjini postawił szereg budowli użyteczności publicznej. W XVII wieku miasto stało się ośrodkiem handlowym, ale tak naprawdę nigdy nie zyskało większego znaczenia gospodarczego.

    Tirana stała się stolicą Albanii 8 lutego 1920 roku na mocy decyzji rządu tymczasowego, ustanowionego na kongresie w Lushnjë. Miasto liczyło wtedy 17 tysięcy mieszkańców. Od tego momentu rozpoczął się jego rozwój. 30 marca 1939 roku Tirana została, tak jak i reszta kraju, zajęta przez Zjednoczone Królestwo Włoch. 17 listopada 1944 po zaciekłej walce między wspieranymi przez komunistów mieszkańcami miasta a siłami nazistowskimi miasto zostało wyzwolone. Wkrótce potem w mieście powstał komunistyczny rząd, na którego czele stanął Enver Hodża. Podczas jego rządów w mieście powstało wiele monumentalnych budowli w stylu tzw. gigantyzmu hodżańskiego. W 1957 roku w mieście założono pierwszy w Albanii uniwersytet.

    Lana (alb. Lanë) – rzeka w środkowej Albanii, lewy dopływ rzeki Tiranë w zlewisku Morza Adriatyckiego. Długość – 29 km, powierzchnia zlewni – 67 km². Wypływa na wzgórzach Dajti, płynie na zachód, przecina centrum Tirany i uchodzi do rzeki Tirana. Silnie zanieczyszczona ściekami.Pomnik Fryderyka Chopina w Tiranie - autorstwa polskiego rzeźbiarza Andrzeja Renesa, ufundowany przez Międzynarodową Fundację im. Fryderyka Chopina, został odsłonięty 12 listopada 2003 przez Aleksandra Kwaśniewskiego.

    Na przełomie lat 80. i 90. przez miasto przetoczyła się fala gwałtownych demonstracji, które ostatecznie doprowadziły do załamania się komunistycznego reżimu w 1991 roku.

     Osobny artykuł: Upadek komunizmu w Albanii.

    Miasta partnerskie[]

    Galeria[]

  • Pomnik Skanderbega w centrum Tirany

  • Pomnik Fryderyka Chopina

    Meczet Ethem Beja w Tiranie – meczet znajdujący się w Tiranie, stolicy Albanii. Jest jednym z najcenniejszych zabytków miasta. Wpisany na Listę Religijnych Zabytków Kultury Albanii.Lushnja (alb. Lushnjë/Lushnja, w miejscowym dialekcie Lushnje/Lushnja) - miasto w środkowo-zachodniej Albanii w okręgu Lushnja w obwodzie Fier. Według danych z 2003 w mieście żyje 38 000 ludzi.
  • Dom Envera Hodży

  • Kolorowe domy w Tiranie

  • Rzeka Lana w centrum Tirany


  • Plac Skanderbega
    Plac Skanderbega


    Linki zewnętrzne[]

  • Tirana w Internecie – oficjalna strona Tirany (alb. • ang.)
  • Zdjęcia Tirany



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Królestwo Włoch – państwo o ustroju monarchicznym położone na Półwyspie Apenińskim, na południe od Alp i na wyspach Sardynia i Sycylia. Powstało w 1861 roku w wyniku procesu zjednoczenia Włoch, poprzez przyłączenie do Królestwa Sardynii państw Półwyspu Apenińskiego. Włochami rządziła dynastia sabaudzka do 1946 roku, kiedy to zniesiono tam monarchię konstytucyjną i wprowadzono republikę parlamentarną, a tym samym Królestwo Włoch przestało istnieć.
    Lulzim Xhelal Basha (ur. 12 czerwca 1974 w Tiranie), albański polityk, minister spraw zagranicznych w latach 2007-2009. Minister spraw wewnętrznych od 17 września 2009 do 2011. Burmistrz Tirany od 25 lipca 2011.
    Upadek komunizmu w Albanii miał miejsce w latach 1990-1991 po serii protestów studenckich w Tiranie, strajków i manifestacji. W kraju nie istniała wcześniej żadna zorganizowana opozycja antykomunistyczna. Do pierwszych protestów doszło w styczniu 1990. Początkowo formułowane podczas nich postulaty miały jedynie ograniczony, symboliczny i ekonomiczny charakter. Następnie pojawiły się również hasła demokratyzacji systemu politycznego. Kulminacją protestów były zamieszki w Kavaji w lipcu 1990. W końcu tego samego roku w Albanii powstały pierwsze partie opozycyjne oraz niezależna prasa.
    Tirana (alb. Tiranë) – rzeka w północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego. Wypływa na wzgórzach Dajti na wschód od Tirany, przecina północne dzielnice tego miasta i łączy się z rzeką Tërkuzë, tworząc rzekę Gjola.
    Tërkuzë (t. Tërkuza) - niewielka rzeka w północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego. Wypływa na wzgórzach Dajti na wschód od Tirany, płynie na północ od tego miasta (koło lotniska) i łączy się z rzeką Tiranë, tworząc rzekę Gjola. Od 1998 na rzece istnieje zbiornik (8 mln m³), zapatrujący Tiranę w wode pitną.
    Albania (alb. Shqipëria), Republika Albanii (alb. Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach. Albania na zachodzie ma dostęp do Morza Adriatyckiego, a na południowym zachodzie do Morza Jońskiego. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km. Graniczy z:
    Tirana – stacja kolejowa w Tiranie, w Albanii. Posiada 1 peron. Odjeżdża z niej 6 par pociągów, 5 w relacji Tirana-Durrës i jedna Durrës-Tirana-Szkodra

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.