• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tienszan



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów. Na gorących pustyniach temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,7 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie.Skoczkowate (Dipodidae) – rodzina ssaków z rzędu gryzoni. Występują na stepach i półpustyniach Afryki i Eurazji.

    Tienszan, Tien-szan (chiń. 天山; pinyin Tiān Shān; dosł. „niebiańskie góry”) – łańcuch górski w Azji Centralnej, na pograniczu Kazachstanu, Uzbekistanu, Kirgistanu i Chin. Długość łańcucha wynosi około 2500 km, najwyższym szczytem jest Szczyt Zwycięstwa (także Pik Pobiedy; 7439 m n.p.m.).

    Antymon (Sb, łac. stibium) – pierwiastek chemiczny z grupy metaloidów. Występuje w czterech odmianach alotropowych: antymon żółty, srebrzystobiały antymon metaliczny, antymon czarny i antymon wybuchowy. Znany jest od starożytności.Góry Ałajskie, Ałaj (kirg.: Алай кырка тоосу, Ałaj kyrka toosu; tadż.: кӯҳсори Олой, kuhsori Oloj; ros.: Алайский хребет, Ałajskij chriebiet) – góry w Kirgistanie i częściowo w Tadżykistanie. Rozciągają się z zachodu na wschód na długości ok. 400 km i szerokości 70−80 km. Od północy ogranicza je Kotlina Fergańska, od południa zaś Dolina Ałajska. Najwyższy szczyt, Tamdykul, znajduje się na granicy kirgisko-tadżyckiej i ma wysokość 5539 m n.p.m. (według innych źródeł 5544 m n.p.m.). Góry zbudowane są ze skał piaskowo-gliniastych i krystalicznych z łupkami metamorficznymi. Na przedgórzach dominuje roślinność półpustynna, nieco wyżej występują suche stepy. Do wysokości 3000 m n.p.m. pojawiają się łąki stepowe i lasy, tzw. arcza, które spotykane są głównie na stokach północnych. Powyżej 3000 m n.p.m. przeważają łąki typu alpejskiego. W partiach szczytowych roślinność zanika i występują wieczne śniegi oraz lodowce górskie.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Zdjęcie satelitarne z widocznym jeziorem Issyk-kul
    Tienszan na mapie Kirgistanu

    Tienszan ma przebieg równoleżnikowy. Na zachodzie opada w Nizinę Turańską, na północy graniczy z Pogórzem Kazachskim i z Kotliną Dżungarską, która dzieli go od gór Ałtaj. Na wschodzie zbiega się z pasmem Kunlun i przechodzi stopniowo w Wyżynę Mongolską. Na południowym wschodzie Kotlina Kaszgarska oddziela go od Kunlunu. Na południowym zachodzie Tienszan łączy się z górami Pamir, a dalej Kotlina Fergańska oddziela go od Ałaju.

    Bambusówka górska (Bambusicola fytchii) – gatunek ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae), zamieszkujący w Bangladeszu, Chinach, Indiach, Laosie, Mjanmie, Tajlandii i Wietnamie.Ałatau Zailijski (kaz.: Iле Алатауы, Yle Ałatauy; kirg.: Иле Алатоосу, Ile Ałatoosu; ros.: Илейский Алатау, Ilejskij Ałatau; dawn.: Заилийский Алатау, Zailijskij Ałatau) – pasmo górskie w Tienszanie, na granicy Kirgistanu i Kazachstanu, rozciągające się na długości ok. 400 km. Najwyższym szczytem jest położony w Kazachstanie Tałgar, wznoszący się na wysokość 4973 m n.p.m. U podnóża gór znajduje się miasto Ałmaty.

    Tienszan dzieli się na Zachodni i Wschodni. Obejmuje szereg pasm górskich: Karatau, Góry Kirgiskie, Góry Fergańskie, Kakszaał, Ałatau Zailijski, Küngej Ałatau, Góry Czatkalskie, Ałatau Tałaski i Terskej Ałatau. Pasma te są rozdzielone licznymi dolinami i kotlinami tektonicznymi (najgłębsza – Turfańska, 154 m p.p.m.). Charakterystyczne są wysoko położone powierzchnie zrównania, zwane syrtami. Najwyższym szczytem tego pasma jest leżący na granicy Kirgistanu i Chin Szczyt Zwycięstwa (ros. Pik Pobiedy, 7439 m n.p.m.).

    Syr-daria (w starożytności Jaksartes) – rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie. Długość 2212 km, powierzchnia dorzecza 219 tys. km².Poznaj Świat – najstarszy polski miesięcznik podróżniczo-reportażowy, ukazujący się od 1948. Początkowo przez pół wieku był to popularno-naukowy miesięcznik geograficzny, wydawany przez Polskie Towarzystwo Geograficzne. Od 2002 do 2010 wydawcą było Wydawnictwo Bernardinum z Pelplina. Obecnym wydawcą jest firma Probier z Gdańska. Redakcja od lat mieści się w Gdańsku (z dwuletnią przerwą na incydent warszawski), natomiast biuro reklamy i marketingu w Warszawie. Redaktorem naczelnym jest Dariusz Małkowski. Pismo posiada liczne grono współpracujących z nim sympatyków. Wraz z ostatnią zmianą wydawcy zmienił się format i szata graficzna miesięcznika, a do współpracy zostali zaproszeni znani polscy podróżnicy, dziennikarze i publicyści.

    Już rosyjski geograf i eksplorator Piotr Siemionow-Tian-Szanski podczas swej podróży badawczej w Tienszan w latach 1856-1857 zauważył, że granica wiecznego śniegu w górach Azji Centralej przebiega znacznie wyżej, niż w Alpach czy na Kaukazie, które leżą na podobnej szerokości geograficznej. Podał on dla Tianszanu wielkość 3500 m n.p.m., a obecnie przyjmuje się - w zależności od położenia i ekspozycji terenu - przedział 2600–4450 m n.p.m. Współczesne zlodowacenie zajmuje łącznie około 10 tys. km² (największy lodowiec – Południowy Inylczek, 59,5 km długości, ponad 800 km² powierzchni). W górach Tienszan mają obszar źródłowy Syr-daria, Czu, liczne dopływy Tarymu i Ili, należą do obszaru bezodpływowego środkowej Azji. Wiele jezior (największe – Issyk-kul, 6200 km²).

    Nikiel (Ni, łac. niccolum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Został odkryty w roku 1751 przez szwedzkiego chemika, Axela Cronstedta. W 1804 r. otrzymano go po raz pierwszy w stanie czystym. Przed naszą erą był używany w stopach z miedzią i cynkiem.Góry Kirgiskie (Ałatau Kirgiski; kirg.: Кыргыз Алатоосу, Kyrgyz Ałatoosu; kaz.: Қырғыз Алатауы, Kyrgyz Ałatauy; ros.: Киргизский хребет, Kirgizskij chriebiet) – pasmo górskie w Tienszanie, w Kirgistanie i Kazachstanie. Rozciąga się na długości ok. 370 km, od jeziora Issyk-kul na wschodzie, do rzeki Tałas, w okolicach miasta Taraz na zachodzie. Najwyższy szczyt ma wysokość 4875 m n.p.m. Powyżej granicy 3700 m n.p.m. znajdują się wieczne śniegi i lodowce górskie. Występują źródła mineralne.

    Tienszan został sfałdowany w orogenezie kaledońskiej i hercyńskiej, następnie wyrównany procesami erozyjnymi i powtórnie poddany ruchom górotwórczym, które nadały mu obecny wygląd. Góry zbudowane są ze skał osadowych, metamorficznych i wylewnych paleozoiku i prekambru (łupki, piaskowce, wapienie, marmury, gnejsy, granity).

    Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.Łańcuch górski – teren górski o równolegle ułożonych pasmach wraz z kotlinami i przylegającymi doń pogórzami.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Kotlina Turfańska (chiń. upr.: 吐鲁番盆地; chiń. trad.: 吐魯番盆地; pinyin: Tǔlǔfán Péndì; ujg.: تۇرپان ئويمانلىغى, Turpan Oymanliği) – bezodpływowa kotlina pochodzenia tektonicznego położona w zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, we wschodnim Tienszanie, między pasmami Bogda Shan na północy i Qoltag na południu. Rozciąga się na długości ok. 200 km i szerokości do 70 km. Dno kotliny (wyschnięte jezioro Aydingkol Hu) leży 154 m p.p.m. (najniższy punkt Chin), brzegi jej zaś znajdują się ponad 1000 m n.p.m. Kotlina Turfańska jest rowem tektonicznym utworzonym w trzeciorzędzie, w fazie silnych dyslokacji, które ogarnęły Tienszan w orogenezie alpejskiej. Panuje klimat kontynentalny, skrajnie suchy, z bardzo gorącym latem (chiński rekord ciepła 47,7 °C) i chłodną zimą. Głównym miastem kotliny jest oaza Turfan.
    Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².
    Wieszczek (Pyrrhocorax graculus) – gatunek średniego ptaka osiadły z rodziny krukowatych (Corvidae), zamieszkujący w zależności od podgatunku:
    Step (z ukr. степ) – równina pozbawiona drzew, rzek i jezior. Step przypomina pod tym względem prerię, z tą różnicą, że preria jest z reguły zdominowana przez wysokie trawy, a step może być obszarem półpustynnym lub pokrytym trawą i krzewami (czasem w zależności od pór roku). Występuje w warunkach klimatu umiarkowanego z gorącym, suchym latem.
    Hanyu pinyin – oficjalna transkrypcja standardowego języka mandaryńskiego (putonghua) – urzędowego języka Chin – na alfabet łaciński.
    Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.
    Kotlina Dżungarska (chiń. upr.: 准噶尔盆地; chiń. trad.: 準噶爾盆地; pinyin: Zhǔngá’ěr Péndì) – tektoniczna kotlina w północno-zachodnich Chinach, między Tienszan i Ałtajem, o powierzchni ok. 380 tys. km² i wysokości 500-1000 m. W centralnej części kotliny znajduje się piaszczysta pustynia Gurbantünggüt, natomiast na obrzeżach suche stepy. Na całym obszarze występuje duża ilość słonych jezior. W kotlinie eksploatowane są m.in.: ropa naftowa, węgiel kamienny oraz złoto.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.813 sek.