• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ticino

    Przeczytaj także...
    Giovanni Battista di Quadro (pol. Jan Baptysta Quadro, łac. Joannes Baptista Quadro) – (ur. ? – zm. między 10 kwietnia 1590 a 16 stycznia 1591) – włosko-polski architekt renesansowy, autor m.in. renesansowej przebudowy poznańskiego ratusza.Giovanni Catenazzi (pol. Jan Catenazzi) (ur. około 1660, zm. po 1724) – architekt działający w Polsce, pochodzenia szwajcarskiego. Urodzony w Morbio Inferiore koło Mendrisio w kantonie Tessyn.
    Język urzędowy – język, który otrzymał wyjątkowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych, np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.

    Ticino, też Tessyn (wł.: Ticino, ofic.: Repubblica e Cantone Ticino; lomb. Tesin, niem., fr., rom. Tessin) – najdalej wysunięty na południe kanton Szwajcarii. Tereny Ticino zostały zajęte przez Szwajcarów w XV i na początku XVI wieku, w 1803 kanton Ticino przystąpił do Konfederacji Szwajcarskiej jako pełnoprawny członek.

    Carlo Maderna, także Carlo Maderno (ur. 1556 w Capolago koło Mendrisio (Szwajcaria), zm. 30 stycznia 1629 w Rzymie) – architekt tesyński, główny projektant i wykonawca fasady bazyliki św. Piotra w Rzymie. Reprezentant wczesnego baroku rzymskiego.Luigi Snozzi (ur. 29 lipca 1932 w Mendrisio) – szwajcarski architekt, w 1985 laureat Nagrody Beton 85, w 1993 laureat Nagrody Beton 93, Nagrody Wakkera (Monte Carasso) i Nagrody Prince of Wales in Urban Design Uniwersytetu Harvard, a w 2003 Nagrody Wakkera (Sursee).

    Językiem urzędowym kantonu jest język włoski, natomiast językiem mówionym jest język lombardzki; wyjątkiem jest gmina Bosco/Gurin, gdzie mówi się po alemańsku. Na terenie Ticino znajduje się włoska enklawa Campione d’Italia. Razem z częścią Gryzonii Ticino tworzy tzw. Svizzera Italiana (Szwajcarię włoskojęzyczną). Dialekty lombardzkie (tessyńskie) są wciąż szeroko używane, ale nie mają oficjalnego statusu. Najważniejsze miasta to Lugano, Locarno i stolica kantonu Bellinzona.

    Gryzonia (niem. Graubünden, wł. Grigioni, romansz Grischun, skrót: "GR") – szwajcarski kanton w Alpach, na pograniczu Włoch, Austrii i Liechtensteinu. Używane języki to niemiecki, włoski i romansz. Stolica – Chur, najstarsze miasto Szwajcarii z XII-wieczną katedrą i Muzeum Retyckim. Inne znane miasta to Davos i St. Moritz. W Gryzonii znajdują się źródła Renu. Gryzonia jest największym i najbardziej wysuniętym na wschód kantonem Szwajcarii.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
  • Stolica: Bellinzona
  • Powierzchnia: 2812 km²
  • Liczba mieszkańców: 311 900
  • Gęstość zaludnienia: 110 osób/km²
  • Liczba gmin: 244
  • Język urzędowy: włoski
  • Podział administracyjny[ | edytuj kod]

    Kanton dzieli się na 8 dystryktów.

    Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.Kuchnia Ticino – regionalna kuchnia, która wykształciła się w szwajcarskim, włoskojęzycznym kantonie Ticino. Posiada bardzo silne wpływy włoskie, zwłaszcza lombardzkie, ale jest osobną kuchnią regionalną, ponieważ opiera się prawie wyłącznie na produktach z Ticino.
  • Gminy kantonu Ticino
  • Demografia[ | edytuj kod]

    Językiem urzędowym kantonu jest język włoski. Językami z najwyższym odsetkiem użytkowników są:

  • język włoski – 83,1%,
  • język niemiecki – 8,3%,
  • język serbsko-chorwacki – 1,7%.
  • Kultura i nauka[ | edytuj kod]

    Z Ticino pochodziło wielu architektów renesansu i baroku: Francesco Borromini, Matteo Castelli, Giovanni Catenazzi, rodzina Fontana, Carlo Maderna, Giovanni Battista di Quadro, Giovanni Trevano.

    Giovanni Trevano (zm. 1644) – pochodzący z Lugano (Szwajcaria), architekt tesyński, czynny w Rzeczypospolitej od 1595. Od roku 1613 architekt nadworny króla Polski Zygmunta III Wazy, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli wczesnego baroku rzymskiego. Był uczniem Carla Maderny. Brał udział w obronie Smoleńska, gdzie został ranny. Pod koniec życia kierował przebudową królewskiej rezydencji w Łobzowie.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Z Ticino pochodzi również wielu wybitnych architektów neomodernizmu: Rino Tami, Tita Carloni, Peppo Brivio, Luigi Snozzi, Livio Vacchini, Aurelio Galfetti, Mario Botta.

    Zapoznaj się również z: kuchnia Ticino.

    Nazwa kantonu[ | edytuj kod]

    Oficjalną nazwą kantonu jest nazwa włoska Ticino (endonim), pochodząca od łacińskiej nazwy Ticinum. W języku polskim używanym w kraju potocznie równie rozpowszechniona jest nazwa Tessyn (takie wyniki daje wyszukiwanie Google). Polonia szwajcarska również używa obu nazw. Polskie publikacje encyklopedyczne w zdecydowanej większości używają nazwy Ticino. KSNG nie wypowiedziała się w tej sprawie, co zgodnie z praktyką i rekomendacjami ONZ oznacza, że zaleca jako poprawną formę endonim, czyli Ticino.

    Architektura (gr. αρχιτεκτονική architektonike) – nauka i sztuka projektowania, konstruowania i wykonywania budynków oraz innych budowli przestrzennych.Lugano (lomb. Lügan, niem. Lauis, ret. Ligiaun) - największe miasto we włoskojęzycznym (a faktycznie w większości lombardzkojęzycznym) kantonie Ticino, graniczącym z Włochami, w południowo-wschodniej Szwajcarii.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Strona oficjalna kantonu
  • Strona biura turystyki
  • <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.




    Warto wiedzieć że... beta

    Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG) – komisja odpowiedzialna za ustalanie polskich nazw geograficznych świata (egzonimów) oraz za reprezentowanie Polski w kwestiach nazewnictwa geograficznego na arenie międzynarodowej.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Campione d’Italia – włoska miejscowość i gmina w regionie Lombardia i prowincji Como, będąca eksklawą na terytorium szwajcarskiego kantonu Ticino. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 2279 osób, 1139,5 os./km².
    Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.
    Mario Botta (ur. 1 kwietnia 1943 w Mendrisio) – szwajcarski architekt, w 1985 laureat Nagrody Beton 85, w 1986 Chicago Architecture, w 1989 Baksteen – Royal Dutch Brick Organization, w 1989 Nagrody CICA – Buenos Aires, w 1991 Nagrody Massimo, w 1993 Nagrody Marble – Carrara, w 1993 Nagrody CICA – Buenos Aires, w 1995 Merit Award – AIA, w 1995 International Award Architecture in Stone – Werona, w 1995 Europejskiej Nagrody Kultury – Karlsruhe, w 1996 Crystal Award – WEF Davos, w 1997 SACEC Award, w 1997 i 1999 Nagrody Marble – Carrara, a w 1999 Kawaler Orderu Legii Honorowej w Paryżu.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Dialekt alemański (nazwa własna: Alemannisch) – właściwie grupa dialektów górnoniemieckich języka wysokoniemieckiego z rodziny języków germańskich. Niekiedy określany jako odrębny od niemieckiego "język alemański". Istnieje głównie w formie mówionej, rolę języka literackiego na obszarze jego występowania pełni język niemiecki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.