• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Thomas Edward Lawrence



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Synaj (arab. شبه جزيرة سيناء Shibh Jazīrat Sīnā, hebr. סיני Sinai) – półwysep w kształcie trójkąta, otoczony Morzem Śródziemnym od północy, Zatoką Sueską i kanałem Sueskim od zachodu, Morzem Czerwonym od południa i Zatoką Akaba od wschodu. Półwysep Synaj leży w Azji Zachodniej i jest częścią Egiptu, którego większa część leży w Afryce Północnej. Administracyjnie podzielony jest na dwie prowincje gubernatorskie (muhafazy): Synaj Północny i Synaj Południowy.Baronet – najwyższy stopień wśród niższej szlachty angielskiej. Sporadycznie nadawany już w XIV w., ale w obecnej, dziedzicznej formie został ustanowiony przez Jakuba I w 1611 r. jako zachęta dla kolonizacji Ulsteru. Baronet otrzymywał dziedziczny tytuł rycerski, zaszczytny dodatek do herbu (małą tarczę z herbem Ulsteru - tzw. "Krwawa dłoń Ulsteru", umieszczany w kantonie lub w tarczy sercowej), order i nadanie ziemi. W zamian zobowiązany był do wystawienia oddziału wojska dla kolonizacji Irlandii. W 1625 r. ustanowiono tytuł baroneta Szkocji dla wsparcia kolonizacji Nowej Szkocji. Baronet nowej Szkocji otrzymywał podobnie dziedziczny tytuł rycerski, dodatek do herbu w postaci kantonu z krzyżem św. Andrzeja i nadanie 18 mil kwadratowych ziemi na wybrzeżach Nowej Szkocji. Po zjednoczeniu Anglii i Szkocji w 1707 r. zaprzestano nadawania obu tytułów wprowadzając jednolity tytuł baroneta Wielkiej Brytanii. Od 1801 r. nadawany jest konsekwentnie tytuł baroneta Zjednoczonego Królestwa. Tytuł baroneta dziedziczony jest według prawa primogenitury przez najstarszego syna, z wyłączeniem kobiet. W przypadku braku spadkobiercy przechodzi na kolejnego spadkobiercę z młodszej linii rodu.
    .mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

    Thomas Edward Lawrence, CB, DSO (ur. 16 sierpnia 1888 w Tremadog w Walii, zm. 19 maja 1935 w Bovington Camp w Anglii) – brytyjski archeolog, podróżnik, wojskowy, pisarz i dyplomata.

    Ralph Nathaniel Twisleton-Wykeham-Fiennes (wym. reɪf ˈfaɪnz) (ur. 22 grudnia 1962 w Ipswich, Suffolk) – angielski aktor filmowy i teatralny, reżyser.Dorset – hrabstwo ceremonialne i niemetropolitalne w Anglii, w regionie South West England, położone nad kanałem La Manche.

    Był nieślubnym synem anglo-irlandzkiego szlachcica Thomasa Chapmana. Po ukończeniu studiów na Uniwersytecie Oksfordzkim prowadził prace wykopaliskowe w Karkemiszu przerwane przez wybuch I wojny światowej. W jej trakcie służył jako oficer armii brytyjskiej na Bliskim Wschodzie, istotnie przyczyniając się do zwycięstwa arabskiej rewolty skierowanej przeciwko Imperium Osmańskiemu. W roli doradcy wojskowego przy sztabie księcia Fajsala wziął udział w kluczowych dla powstania starciach: zdobyciu Akaby i bitwie pod Megiddo, znacząco wpływając na ich przebieg. Jego powodzenia oraz sława, jaką cieszył się wśród miejscowej ludności zyskały mu przydomek Lawrence’a z Arabii.

    Abd Allah ibn Husajn, Abdullah I bin al-Hussein (ur. w lutym 1882 w Mekce, zm. 20 lipca 1951 w Jerozolimie) – emir Emiratu Transjordanii (1921-1946), a następnie król Królestwa Transjordanii (od 1949 Jordańskie Królestwo Haszymidzkie). Pochodził z dynastii Haszymidów.David Lloyd George, 1. hrabia Lloyd George of Dwyfor (ur. 17 stycznia 1863 w Manchesterze, Anglia, zm. 26 marca 1945 w Tŷ Newydd, Llanystumdwy, Walia), premier Wielkiej Brytanii w latach 1916-1922 i minister wojny w 1916 r.

    Bezpośrednio po zakończeniu walk zajął się polityką bliskowschodnią. Sprzeciwiając się kolonialnym ambicjom europejskich mocarstw w świecie arabskim, przyczynił się do powstania częściowo niepodległych państw, Iraku i Transjordanii (od 1949 r. – Jordania). Późniejsza służba w Royal Air Force w stopniu szeregowego nie przeszkodziła mu w utrzymywaniu bliskich znajomości z wieloma członkami ówczesnej brytyjskiej elity intelektualnej i politycznej. Spisał także swoje wspomnienia, których część (pod tytułem Siedem filarów mądrości) opublikował ku uznaniu czytelników i krytyki. Był tłumaczem zagranicznej literatury na język angielski. W wieku 46 lat zginął w wypadku motocyklowym. Jego życie stało się kanwą dla wielu powieści, sztuk teatralnych i filmów, z których najbardziej znanym jest Lawrence z Arabii w reżyserii Davida Leana.

    Waziristan czyt. łaziristan (paszto وزیرستان) – region w północno-zachodnim Pakistanie, przy granicy z Afganistanem, wchodzący w skład Terytoriów Plemiennych Administrowanych Federalnie, zamieszkany przez Pasztunów. Od 2004 trwały nieustanne walki pomiędzy regionalnymi separatystami a rządem Pakistanu. 14 lutego 2006 Islamski Emirat Waziristanu ogłosił niepodległość, nieuznaną na arenie międzynarodowej. Przywódcą separatystów jest Haji Omar. Separatyści pasztuńscy są wspierani przez Talibów oraz Al-Kaidę. 5 września 2006 Pakistan zawarł układ pokojowy ze starszyzną Waziristanu, zaprzestając jednocześnie akcji militarnych skierowanych przeciw zbrojnym milicjom z tego regionu. Pokój gwarantuje nieingerowanie centralnych władz Pakistanu w wewnętrzne sprawy regionu oraz nieangażowanie się mieszkańców Warizistanu w konflikt w Afganistanie. Układ potwierdza również przynależność regionu do Pakistanu.Ali ibn al-Husajn al-Ali al-Haszimi (ar. علي بن الحسين بن علي الهاشمي; ur. 1879, zm. 1935) – król Hidżazu i szarif Mekki w latach 1924-1925.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Młodość[ | edytuj kod]

    Urodził się 16 sierpnia 1888 r. w Tremadog w Walii, jako drugie z pięciu nieślubnych dzieci sir Thomasa Chapmana, siódmego baroneta z Westmeath w Irlandii i Sary Junner, szkockiej guwernantki. Thomas Chapman opuścił dla niej żonę i cztery córki, wzbudzając skandal wśród anglo-irlandzkiego ziemiaństwa. Aby uniknąć rozpoznania, wraz z kochanką zmieniali często miejsca zamieszkania, by w końcu osiedlić się w Oksfordzie, gdzie oboje byli znani jako państwo Lawrence. Nie byli jednak małżeństwem, gdyż Thomas nie otrzymał od swojej żony rozwodu. W wiktoriańskiej Anglii ich pięciu synów mogło być uznawanych za bękarty i spotykać się z ostracyzmem ze strony wyższych warstw społecznych. Nieformalny charakter związku rodziców był więc ukrywany przed otoczeniem, a nawet przed potomstwem (choć T.E. Lawrence twierdził później, że już w dzieciństwie domyślał się prawdy).

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.
    Sarah Lawrence z synami

    Mimo to dom rodziny Lawrence’ów był szczęśliwym miejscem. Dochody z majątku w Irlandii pozwalały na wykształcenie dzieci i komfortowe życie wyższej klasy średniej. Sir Thomas był miłośnikiem średniowiecznej architektury sakralnej, zapalonym fotografikiem i rowerzystą, co ukazuje jego zamiłowanie do drogich wówczas nowinek technicznych. Własne pasje dzielił chętnie z synami. Sarah była gorliwą chrześcijanką, osobą niezwykle energiczną i surową. Swoje sztywne przekonania moralne i religijne próbowała wpoić dzieciom, napotykając na opór szczególnie ze strony młodego Thomasa Edwarda, zwanego w domu Ned. Z tego powodu ich relacje pozostawały przez całe życie napięte, choć niepozbawione miłości.

    Bitwa o Anglię – kampania powietrzna głównie nad południową i centralną Anglią, toczona między niemieckim lotnictwem Luftwaffe a brytyjskim RAF w czasie II wojny światowej, w okresie od 10 lipca do 31 października 1940 roku. Określana jest też jako bitwa o Wielką Brytanię, zwłaszcza w historiografii brytyjskiej (Battle of Britain). Była to pierwsza kampania, toczona wyłącznie za pomocą lotnictwa.Pułkownik – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr. – colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.

    Ned był bardzo zdolnym dzieckiem – już jako czterolatek czytał gazety, a w szkole miał wysokie oceny. Ukończył z wyróżnieniem City of Oxford High School for Boys. Rozwijał zaszczepione mu przez ojca zainteresowania, odbywał długie wycieczki rowerowe m.in. po Francji, gdzie zwiedzał i fotografował średniowieczne zamki. Zbierał antyki dla Ashmolean Museum, poszerzał swoją wiedzą na temat historii i sztuki wojennej. Między 1907 a 1910 r. studiował historię w Jesus College na Uniwersytecie Oksfordzkim. Pod koniec studiów samotnie przemierzył pieszo Palestynę, przygotowując dokumentację do swojej pracy na temat zamków krzyżowców. Praca została przyjęta z uznaniem przez oksfordzkich wykładowców i Lawrence ukończył studia z wyróżnieniem.

    Masochizm – rodzaj zaburzenia preferencji seksualnych, w którym jednostka odczuwa podniecenie seksualne w sytuacjach, kiedy zadawany jest jej fizyczny i psychiczny ból lub gdy jest poniżana.Jerzy VJerzy Fryderyk Ernest Albert (ang. George Frederic Ernest Albert, ur. 3 czerwca 1865 w Londynie, zm. 20 stycznia 1936 w Sandringham) – król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii (od 1927 Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej) i cesarz Indii od 6 maja 1910. W czasie I wojny światowej zmienił nazwisko na Windsor, gdyż dotychczasowe o niemieckim pochodzeniu (Coburg) źle się w Anglii kojarzyło. Za jego rządów w 1922 r. Imperium Brytyjskie osiągnęło rozmiar 36,6 milionów km², stając się największym imperium w historii ludzkości.
    T.E. Lawrence (z lewej) i Leonard Woolley w trakcie wykopalisk w Karkemisz (wiosna 1913 roku)

    Po zakończeniu nauki, dzięki protekcji archeologa i kustosza Ashmolean Museum D.G. Hogartha, wziął udział w rozpoczynających się wówczas wykopaliskach w Karkemiszu w północnej Syrii, wchodzącej wtedy w skład osmańskiej Turcji. Stanowisko archeologiczne było warte uwagi, gdyż kryło w sobie pozostałości hetyckiego miasta, należąc do pierwszych tego typu znalezisk. Lawrence zajmował się identyfikacją wydobywanej ceramiki oraz sprawował kontrolę nad lokalną siłą roboczą, zdobywając pierwsze doświadczenia w kierowaniu Arabami. W trakcie wykopalisk zaprzyjaźnił się z młodszym o siedem lat miejscowym chłopcem o przezwisku Dahoum i zajął się jego edukacją. Dzięki Lawrence’owi młody Syryjczyk zaczął uczęszczać na lekcje ojczystego języka arabskiego i nauczył się pisać. Ich relacja stała się później przedmiotem dociekań biografów, wielu z nich doszukiwało się w niej bowiem kontekstu homoseksualnego. W 1911 r. wykopaliska odwiedziła podróżniczka Gertrude Bell, co stało się początkiem jej długoletniej znajomości z Lawrence’em. W styczniu 1914 r. na prośbę brytyjskiego wywiadu Lawrence i Leonard Woolley (jego przełożony na wykopaliskach) wzięli udział w ekspedycji na Synaj. Ich obecność jako archeologów była przykrywką dla prawdziwego celu wyprawy: przygotowania dokładnych map półwyspu na wypadek konfliktu z Imperium Osmańskim. Kiedy Lawrence powrócił do Anglii, w Europie wybuchła wojna. Prace archeologiczne w Karkemiszu zostały przerwane.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.As-Salt (arab. السلط) - miasto w północnej Jordanii, na północny zachód od Ammanu; stolica muhafazy al-Balka; 87,7 tys. mieszkańców (2008). Ośrodek przemysłu (spożywczego, farmaceutycznego), rzemiosła (wyroby skórzane) i handlu regionu hodowli owiec.

    I wojna światowa[ | edytuj kod]

    Lawrence w stroju arabskim

    Imperium brytyjskie dołączyło do wojny 4 sierpnia 1914 r., jednak Lawrence nie od razu znalazł się w armii. Do wczesnej jesieni wraz z Woolleyem, ze względu na zainteresowanie Ministerstwa Wojny, opracowywał wyniki wyprawy na Synaj, opublikowane pod tytułem The Wilderness of Zin. Służbę wojskową, jako podporucznik, Lawrence rozpoczął 23 października. Kilka dni później Imperium Osmańskie opowiedziało się po stronie mocarstw centralnych i znalazło się w stanie wojny z Wielką Brytanią. W grudniu Lawrence został wysłany do Kairu, aby podjąć służbę w tamtejszym sztabie jako oficer Wydziału Wywiadu.

    Kolej Hidżaska (arab. سكة حديد الحجاز, Sikkat Hadid al-Hidżaz; tur. Hicaz Demiryolu) – linia kolei wąskotorowej z Damaszku do Medyny, biegnąca przez krainę Hidżaz w Arabii Saudyjskiej, od której bierze swoją nazwę. Obecnie znajduje się na terenie Syrii, Jordanii i Arabii Saudyjskiej. Łączna długość 1320 km, rozstaw szyn 1050 mm.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

    Szybko awansował na kapitana. W ramach swoich obowiązków opracował mapy Bliskiego Wschodu, a także redagował Arab Bulletin, przeznaczony dla oficerów magazyn zawierający wiadomości wywiadowcze. Do jego zadań należało również przesłuchiwanie jeńców wojennych oraz zbieranie informacji na temat poszczególnych osmańskich dywizji. Za swoją działalność został przez Francuzów odznaczony Orderem Legii Honorowej V klasy. Wiosną 1916 r. został wysłany do Mezopotamii z misją uwolnienia brytyjskiego garnizonu z oblężenia Kut poprzez przekazanie tureckiemu dowódcy gigantycznej łapówki. Próba przekupstwa nie powiodła się, a oblężeni po poniesieniu olbrzymich strat zostali wzięci do niewoli. Lawrence powrócił do Egiptu. W październiku wszedł w skład zorganizowanego przez brytyjskie Foreign Office Biura Arabskiego (kierowanego przez jego mentora z czasów studiów i wykopalisk D.G. Hogartha). Do tej pory Lawrence nie brał bezpośredniego udziału w walce. Tymczasem jego bracia Will i Frank polegli na froncie zachodnim.

    Moreton – wieś w Anglii, w hrabstwie Dorset, w dystrykcie Purbeck. Leży 11 km na wschód od miasta Dorchester i 175 km na południowy zachód od Londynu. W 2001 miejscowość liczyła 270 mieszkańców.Kroniki młodego Indiany Jonesa (ang. The Young Indiana Jones Chronicles) - amerykański serial przygodowy emitowany w latach 1992-1996. Serial opowiada o młodzieńczych latach archeologa Indiana Jonesa znanego z filmów przygodowych.

    Dotychczasowe operacje państw Ententy przeciwko Turcji nie przyniosły pożądanych wyników. Ofensywa na Dardanele zakończyła się katastrofą, kampania mezopotamska stanęła w miejscu po porażce w Kut. Na Synaju Brytyjczykom udało się zatrzymać ataki na Kanał Sueski, jednak Turcy kontrolowali wciąż wschodnią część półwyspu, silnie okopani na linii GazaBeer Szewa. Jedynie na froncie kaukaskim większe sukcesy odnosili Rosjanie.

    Nancy Astor (ur. 19 maja 1879 w Danville w stanie Wirginia, zm. 2 maja 1964 w Londynie), pierwsza kobieta, która zasiadła w Izbie Gmin, brytyjskiego parlamentu. Urodziła się w Ameryce. Przyjechała do Wielkiej Brytanii jako młoda kobieta po rozwodzie z pierwszym mężem. Powtórnie wyszła za mąż za bogatego polityka i magnata prasowego Williama Waldorfa Astora.Aerofotografia (fotografia lotnicza, zdjęcia lotnicze) – dziedzina wykorzystywania fotografii, polegająca na wykonywaniu zdjęć z "lotu ptaka": balonów, samolotów, helikopterów, satelitów, spadochronów, latawców (fotografia latawcowa) oraz modeli zdalnie sterowanych.
    Na mapie zaznaczono ważniejsze miejsca związane z działalnością Lawrence’a podczas rewolty

    W tej sytuacji minister wojny lord Kitchener i Wysoki Komisarz w Egipcie sir Henry McMahon byli zainteresowani wywołaniem powstania na tyłach nieprzyjacielskiej armii. Już od 1914 r. prowadzili negocjacje z arabską elitą, szczególnie z szarifem Mekki Husajnem ibn Alim, który sprawował z ramienia Turcji władzę nad Hidżazem. Lawrence wspierał te działania – w jego opinii po wojnie powinno powstać pod brytyjską protekcją jedno lub kilka niepodległych państw arabskich. Podobne propozycje złożył szarifowi Husajnowi McMahon. Istniały jednak i inne czynniki zainteresowane władzą nad Lewantem. Rząd kolonialnych Indii naciskał na przejęcie kontroli nad Mezopotamią, a Francuzi chcieli włączyć do swojego imperium Liban i Syrię. 16 maja 1916 r. rządy Wielkiej Brytanii i Francji podpisały tajną umowę Sykes-Picot o podziale Bliskiego Wschodu. Jej treść całkowicie zaprzeczała obietnicom złożonym Husajnowi i Arabom.

    All Souls College, Kolegium Wszystkich Zmarłych (pełna nazwa: College of the souls of all the faithful departed, dosłownie Kolegium Dusz Wszystkich Wiernych Zmarłych) – kolegium Uniwersytetu Oksfordzkiego założone 20 maja 1438 roku przez króla Anglii Henryka VI i Henryka Chichelego (profesora w New College w Oksfordzie i arcybiskupa Canterbury) w intencji zbawienia dusz Anglików poległych w wojnie stuletniej. Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Wybuch rewolty arabskiej[ | edytuj kod]

    5 czerwca 1916 r. wybuchło długo oczekiwane powstanie arabskie. Wojska szarifa Husajna opanowały Mekkę i At-Ta’if oraz okoliczne porty nad Morzem Czerwonym. Nie zdołały jednak zająć Medyny. Jej garnizon liczący 14 tys. żołnierzy, zaopatrzony we wsparcie artyleryjskie i lotnicze, w każdej chwili mógł zagrozić Mekce i zdławić znajdujące się w defensywie powstanie. Zwiększona brytyjska pomoc stała się nieodzowna. W połowie października T.E. Lawrence w towarzystwie Ronalda Storrsa przypłynął do Dżuddy, by ocenić potrzeby rebeliantów. Chciał też ustalić, który z synów wiekowego już szarifa najlepiej nadaje się na przywódcę buntu. Ali, Abdullah i Zajd nie spełnili jego oczekiwań. Dopiero wyprawa w głąb Hidżazu zaowocowała znalezieniem odpowiedniego, zdaniem Lawrence’a, kandydata – emira Fajsala ibn Husajna.

    Lewant (od wł. levante – wschód) – pochodzące z języka włoskiego określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Granice wyznaczają: Morze Śródziemne, Taurus, Mezopotamia, pustynie Półwyspu Arabskiego i Morze Czerwone. Obszar ten obejmuje dzisiejsze państwa: Syrię, Jordanię, Liban, Izrael oraz Autonomię Palestyńską. W szerszym znaczeniu do Lewantu zalicza się również Azję Mniejszą (Turcja) i Egipt.Peter Seamus O’Toole (ur. 2 sierpnia 1932 w Connemarze, zm. 14 grudnia 2013 w Londynie) – brytyjski aktor filmowy, teatralny oraz telewizyjny; producent i reżyser, pochodzenia irlandzkiego. Ośmiokrotnie nominowany do Oscara za role pierwszoplanowe. Laureat Oscara za całokształt twórczości.
    Obóz księcia Fajsala o świcie (zdjęcie autorstwa T.E. Lawrence’a)

    Lawrence powrócił do Kairu, gdzie uzyskał zwiększenie poparcia dla rewolty. Do przybycia stałych brytyjskich doradców wojskowych pod dowództwem płk S.F. Newcombe’a, miał tymczasowo pełnić funkcję oficera łącznikowego przy sztabie Fajsala. Jednak na wyraźną prośbę księcia utrzymał to stanowisko niemal do końca wojny. Wśród Arabów naciskał na zdobycie Al-Wadżh, położonego na północ od Medyny portu nad Morzem Czerwonym. Miejscowość ta mogła stanowić bazę wypadową dla rajdów nękających Kolej Hidżaską i inne tureckie szlaki komunikacyjne między Lewantem a Medyną, zmniejszając zdolności ofensywne jej garnizonu. Taki ruch Fajsal planował już wcześniej, jednak obawiał się przemieszczenia swoich oddziałów tak daleko od zagrożonej Mekki. Pod presją sojuszników uległ i wojska arabskie w styczniu 1917 r. zajęły Al-Wadżh. Wkrótce pod przewodnictwem brytyjskich oficerów buntownicy rozpoczęli akcję przeciwko kolei. Wysadzali pociągi, niszczyli tory i słupy telegraficzne. W wielu takich rajdach brał udział Lawrence, który zyskiwał coraz większą sympatię powstańców.

    Daily Express - brytyjski, konserwatywny dziennik-tabloid wydawany przez Express Newspapers. Nakład ok. 1 mln egzemplarzy.Guwernantka – nauczycielka domowa, czasem pełniąca również rolę ochmistrzyni. W Polsce guwernantkom powierzano zazwyczaj naukę i wychowanie młodszych dzieci, w wieku przedszkolnym. Najważniejszym przedmiotem nauczanym przez guwernantki i guwernantów były podstawy języka francuskiego. Stanowisko guwernantki było często jedynym sposobem zarobkowania dla niezamożnych a wykształconych niezamężnych kobiet.

    W ciągu pierwszych kilku miesięcy w Arabii opracował własne metody działania. Plemienne siły uważał za nieprzystosowane do starć konwencjonalnych. Nie były one bowiem wprawione do wojskowej dyscypliny i w mniejszych formacjach walczyły lepiej. Doradzał zatem powstańcom unikanie walnych bitew i odwodził ich od ataku na armię osmańską w Medynie. Ta, pozbawiona komunikacji z resztą imperium, tkwiła do końca wojny uwięziona w mieście, nie mogąc podjąć działań ofensywnych. Za atut rebeliantów Lawrence uważał natomiast tradycyjne beduińskie sposoby walki, czyli organizowanie zasadzek i błyskawiczne ucieczki na pustynię. Aby łatwiej wywierać wpływ na Arabów, przyjął ich strój i obyczaje, a także próbował przewyższyć ich wytrzymałością na trudy podróży i odwagą na polu walki. Dzięki temu wielu bojowników wkrótce uznało go za swojego przywódcę. Unikał jednak wydawania rozkazów. W zamian starał się tak wpływać na lokalnego naczelnika, aby ten przekazywał żołnierzom jego polecenia. Lawrence dowodził bezpośrednio wyłącznie swoją najemną gwardią, składającą się pod koniec konfliktu z około 90 wojowników.

    John Buchan, 1. baron Tweedsmuir (ur. 26 sierpnia 1875 w Perth - zm. 11 lutego 1940 w Montrealu) – szkocki pisarz i polityk, w latach 1935-1940 gubernator generalny Kanady.Powstanie arabskie (rewolta arabska) 1916–1918 (arab. الثورة العربية, As-Saura al-arabijja) – powstanie wywołane w trakcie I wojny światowej przez szarifa Mekki, Husajna ibn Alego, w celu uniezależnienia się od Imperium Osmańskiego i utworzenia jednolitego państwa arabskiego, które miało obejmować tereny od Aleppo w Syrii po Aden w Jemenie.

    Akaba[ | edytuj kod]

    Lawrence’owi nieustannie towarzyszyło poczucie winy, że wiedzie ludzi do bitwy, a być może na śmierć w imię obietnic, które nie zostaną spełnione – prawdopodobnie od początku znał ogólne postanowienia umowy Sykes-Picot. Aby ją podważyć, zamierzał poprowadzić buntowników do Syrii. Zdobywając tamtejsze ośrodki, postawiliby mocarstwa kolonialne przed faktem istnienia niepodległego państwa arabskiego.

    Sir Edmund Henry Hynman Allenby, 1 Wicehrabia Allenby, ps. „Bloody Bull” (ur. 23 kwietnia 1861, zm. 14 maja 1936), GCB, GCMG, GCVO – brytyjski marszałek polny (Field Marshal), znany zwłaszcza z dowodzenia podczas I wojny światowej, podczas której prowadził Egipski Korpus Ekspedycyjny w kampanii na półwyspie Synaj i w Palestynie.Major (skrót mjr) – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.
    Lawrence w Akabie

    Wraz z wodzem plemienia Huwajtatów Audą abu Taji i Fajsalem Lawrence opracował plan ataku na Akabę. Port ten, znajdujący się nad północną zatoką Morza Czerwonego pomiędzy Półwyspem Arabskim a Synajem, ze względu na ukształtowanie terenu był trudny do zdobycia przez desant z morza. Nie strzeżono go jednak zbyt pilnie od strony lądu, gdyż wojska brytyjskie i arabskie znajdowały się setki kilometrów od niego. Zajęcie miasta pozwoliłoby rozprzestrzenić powstanie na Syrię i tym samym zabezpieczyć prawe skrzydło Brytyjczyków uderzających na linię Gaza – Beer Szewa. 9 maja Lawrence (działając bez rozkazu) wraz z Audą i szarifem Nasirem z Medyny oraz pięćdziesięcioma Beduinami wyruszył na północ poprzez pustynne bezdroża do doliny Wadi Sirhan. Stamtąd samotnie udał się do Syrii i ryzykując życiem namawiał tamtejsze plemiona do wsparcia rewolty. Gdy powrócił, zastał w Sirhanie zgromadzone przez Audę oddziały nomadów gotowe do ataku na Akabę. Zmyliwszy Turków co do kierunku swojego uderzenia, zaatakowali i po ciężkiej bitwie zdobyli Abu al-Lissan – fort u wrót wąwozu prowadzącego do Akaby, którą bez większych już trudności zajęli 6 lipca. Nie mieli jednak żywności i sprzętu, wobec czego Lawrence wyruszył przez Synaj do Kairu, skąd zapewnił Akabie wsparcie floty. Nowy dowódca brytyjskich wojsk w Egipcie, generał Edmund Allenby docenił zasługi Lawrence’a, którego awansowano na majora oraz nagrodzono Orderem Łaźni.

    Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.16 sierpnia jest 228. (w latach przestępnych 229.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 137 dni.

    Walki w Syrii[ | edytuj kod]

    Jeden z mostów w dolinie Jarmuku

    Akabę szybko przekształcono w bazę zaopatrzeniową oddziałów arabskich walczących w południowo-wschodniej Syrii. Od tej pory wojska Fajsala znalazły się pod dowództwem sztabu w Kairze, a on sam uzyskał stopień generała. Lawrence tymczasem kontynuował ataki na kolej. W związku z nową brytyjską ofensywą, która miała ostatecznie przełamać tureckie linie obronne, zaproponował akcję daleko na północy. Zamierzał wysadzić dwa mosty kolejowe w dolinie Jarmuku, aby odciąć wojska osmańskie w Palestynie od posiłków oraz utrudnić im odwrót w przypadku wygranej Allenby’ego. Pomimo zdrady Syryjczyka Abd al-Kadira (który poinformował Turków o planowanej napaści), Lawrence przez terytorium wroga przedarł się do Jarmuku. Mostów nie udało się jednak zburzyć. Arabowie przenoszący ładunki wybuchowe, znalazłszy się pod ostrzałem, wyrzucili je w obawie przed eksplozją. Aby zachować pozory sukcesu, oddział w drodze powrotnej wysadził i ostrzelał pociąg osmańskiego dowódcy Mehmeda Dżemala Paszy. Niepowodzenie Arabów nie wpłynęło jednak na brytyjskie natarcie, które 2 listopada złamało obronę Beer Szewy i otwarło Allenby’emu drogę do Palestyny.

    Anthony Quinn, właśc. Antonio Rudolfo Oaxaca Quinn (ur. 21 kwietnia 1915 w Chihuahua, zm. 3 czerwca 2001 w Bostonie) – aktor amerykański pochodzenia meksykańsko-irlandzkiego, malarz i rzeźbiarz.Kair (arab. القاهرة; - trl. Al-Qāhirah, trb. Al-Kahira) – stolica i największe miasto Egiptu (214 km², liczba ludności 6 787 000 stałych mieszkańców, zespół miejski 17,285 mln mieszkańców (tzw. Wielki Kair) – największe miasto Afryki i Bliskiego Wschodu). Nie ma dokładnych statystyk na temat liczby ludności Kairu. Powodują to ciągłe wędrówki mieszkańców. Szacuje się, że codziennie przybywa tu tysiąc nowych mieszkańców. Ponad 2 mln osób mieszka w tzw. „Mieście umarłych”. Kair nazywane jest „Miastem tysiąca minaretów” lub „Matką Świata”. To największy ośrodek świata islamskiego. Położone jest nad Nilem.

    Pod koniec listopada, podczas przeprowadzania rekonesansu w Dara, Lawrence został schwytany przez tureckich żołnierzy. Podał się za Czerkiesa i został odprowadzony do lokalnego osmańskiego beja. Ten, zaintrygowany niepospolitą karnacją Anglika, usiłował go zgwałcić. Gdy Lawrence stawił opór, został przez gwardzistów skrępowany, poddany torturom i wykorzystany seksualnie. Nie rozpoznano go jednak i po skatowaniu nie strzeżono uważnie. Dzięki temu następnego dnia zdołał się wymknąć i zbiec z miasta. Incydent w Dara (w opinii samego Lawrence’a) miał znaczący wpływ na jego psychikę i późniejsze zachowania. 11 grudnia Lawrence w roli oficera sztabu wziął udział w triumfalnym wkroczeniu generała Allenby’ego do zdobytej przez Brytyjczyków Jerozolimy. Został też odznaczony francuskim Krzyżem Wojennym.

    Podpułkownik (ppłk) – wysoki stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.Robert Graves (ur. 24 lipca 1895 w Wimbledonie, zm. 7 grudnia 1985 w Dejà, Majorka) – angielski poeta, prozaik i badacz mitologii. Syn irlandzkiego pisarza Alfreda Gravesa.

    Jak dotąd Arabowie skupiali się głównie na akcjach partyzanckich. Wojna w Syrii wymagała od nich natomiast częstszego udziału w konwencjonalnych starciach, których do tej pory unikali. Ich armię regularną stanowiło jednak tylko ośmiuset byłych osmańskich żołnierzy pod komendą Dżafara al-Askari. W styczniu Allenby wyznaczył powstańcom zadanie koncentracji na południowym krańcu Morza Martwego w okolicy Tafila. Wojsko arabskie realizujące ten cel znajdowało się pod nominalnym dowództwem emira Zajda ibn Husajna (brata Fajsala), ale w rzeczywistości decyzje podejmowali Lawrence i Dżafar. W wyznaczonym terminie rebelianci po krótkiej wymianie ognia zajęli Tafila. Niebawem jednak z Ammanu nadciągnęła turecka odsiecz w sile trzech batalionów piechoty, stu kawalerzystów, dwóch dział górskich i 27 karabinów maszynowych. Siły osmańskie były przeważające. Lawrence szybko opracował plan wykorzystujący ukształtowanie terenu i wciągnął Turków w pułapkę. Arabowie odnieśli zdecydowane zwycięstwo, zabijając około sześciuset wrogów, a ponad dwustu biorąc do niewoli. W uznaniu zasług w bitwie, Lawrence’a awansowano do stopnia podpułkownika oraz odznaczono Orderem Wybitnej Służby.

    Imperium brytyjskie – imperium kolonialne obejmujące dominia, kolonie, protektoraty, terytoria mandatowe i inne terytoria zależne należące do Wielkiej Brytanii lub przez nią zarządzane. Rozwinęło się z kolonii i placówek handlowych zakładanych przez Anglię pomiędzy końcem XVI a początkiem XVIII wieku. U szczytu swojej potęgi było największym imperium w historii świata i przez ponad stulecie było jedynym supermocarstwem. W 1925 roku imperium brytyjskie zamieszkiwało około 478 milionów ludzi, co stanowiło jedną czwartą ówczesnej ludności świata. Liczyło około 35,8 mln km² powierzchni, tj. prawie jedną czwartą powierzchni lądowej Ziemi. W rezultacie jego dziedzictwo polityczne, prawne i kulturowe, podobnie jak język angielski, rozprzestrzeniło się w wielu częściach świata. U szczytu swojej potęgi było często określane jako „imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce”, gdyż dzięki jego rozległości zawsze istniało takie terytorium do niego należące, gdzie trwał dzień.Szeregowy – najniższy stopień wojskowy w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wyższym stopniem jest starszy szeregowy.

    Po potyczce Lawrence przedarł się przez zaśnieżone, niebezpieczne zimą przełęcze, aby pobrać 30 tys. funtów w złocie na żołd dla Beduinów. Ponownie ryzykując, powrócił do Tafila, by przekazać pieniądze Zajdowi, który pod nieobecność Anglika sprzeniewierzył je. Oburzony Lawrence wyjechał do kwatery głównej, aby złożyć na ręce Allenby’ego rezygnację. W Jerozolimie Hogarth i generał Gilbert Clayton odwiedli go od tej decyzji i Lawrence powrócił do Akaby. W kwietniu 1918 r. odwiedził tam go Lowell Thomas, czyniąc jednym z bohaterów swojego propagandowego materiału filmowego i fotograficznego, skierowanego do amerykańskiej publiczności.

    Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.

    Świeża ofensywa Ententy na As-Salt i Amman wymagała współdziałania powstańców, którzy w synchronizacji z brytyjskim atakiem mieli napaść i zająć Ma’an. Tymczasem Lawrence ze swoim oddziałem podążył wzdłuż wschodniego brzegu Morza Martwego, by na jego północnym krańcu spotkać się z wojskami Allenby’ego. Natarcie Brytyjczyków zostało jednak odparte i Lawrence musiał wycofać się w kierunku Ma’an, gdzie był świadkiem nieudanego szturmu Fajsala i Dżafara na to miasto, które mimo chybionego ataku udało się przynajmniej oblec.

    The Times – wysokonakładowy brytyjski dziennik społeczno-polityczny wydawany od 1785 roku w Londynie, od 1981 przez News Corporation Ruperta Murdocha. Obecny nakład to około 690 tys. egzemplarzy.Sajd Husajn bin Ali (ur. 1854 - zm. 4 czerwca 1931) - szarif Mekki oraz emir Mekki od roku 1908 do roku 1917, następnie król Hidżazu - państwa będącego kontynuacją emiratu Mekki. Przyjęcie tytułu królewskiego zostało uznane przez społeczność międzynarodową. Kawaler brytyjskiego Orderu Łaźni. W roku 1924 ogłosił się kalifem wszystkich muzułmanów. Husajn bin Ali panował w Hidżazie do roku 1924, gdy jego kraj został najechany przez Abdula Aziza al Sauda. Husajn bin Ali przekazał wówczas koronę i inne tytuły świeckie swojemu synowi, Alemu.

    Upadek Damaszku[ | edytuj kod]

    Lawrence wjeżdża do Damaszku samochodem pancernym Rolls-Royce

    19 września 1918 r. rozpoczęło się potężne brytyjskie uderzenie w kierunku Damaszku, które do historii przeszło pod nazwą bitwy pod Megiddo. W jej wyniku Allenby całkowicie rozbił armię turecką w Palestynie i zagroził sercu osmańskiego imperium. Lawrence, który zamierzał podważyć umowę Sykes-Picot, za konieczny uważał udział powstańców w zajęciu Damaszku i przejęcie przez nich władzy nad miastem. Ze znacznymi arabskimi siłami operował na prawym skrzydle, ścigając wycofujące się wojska osmańskie. W Tafas kolumna 2 tys. tureckich i niemieckich uciekinierów dopuściła się gwałtów na tamtejszych kobietach, po czym wymordowała wszystkich mieszkańców miejscowości łącznie z dziećmi. Oddziały Lawrence’a dotarły na miejsce za późno, by zapobiec masakrze. Wstrząśnięci jej widokiem Arabowie z furią zaatakowali Turków. Na rozkaz Lawrence’a nie brali tego dnia jeńców. Niedobitków ścigali przez wiele godzin, a tych, którzy zdążyli się poddać, rozstrzelali. 27 września powstańcy zajęli Dara, a Damaszek upadł 1 października. Jako pierwsze do miasta wkroczyły oddziały Australian Light Horse. Lawrence kilka godzin później wjechał do niego pancernym Rolls-Roycem, witany wiwatami tłumu mieszkańców.

    Mekka (pełna nazwa: Makkat ul-Mukarramah, znana również jako Makka; ar. مكة) – święte miasto islamu, miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, stolica prowincji Al-Hidżaz, położona u podnóża masywu górskiego (277 m n.p.m.) Dżabal al-Karnajt, w wąskiej i piaszczystej Dolinie Abrahama. Zamieszkuje ją ok. 1,7 mln ludzi. Trzecie co do wielkości miasto kraju.Sir Charles Leonard Woolley (ur. 17 kwietnia 1880 w Londynie, zm. 20 lutego 1960 w Londynie) – brytyjski archeolog i badacz starożytnego Bliskiego Wschodu, odkrywca Grobów Królewskich z Ur.

    Władzę nad najważniejszą z syryjskich metropolii przejęli lokalni Arabowie, którzy sformowali gabinet tymczasowy. Do przyjazdu Fajsala nieformalne zwierzchnictwo sprawował nad nimi Lawrence. Wśród pierwszych jego decyzji znalazło się usunięcie z rządu Abd al-Kadira (który zdradził powstańców podczas akcji w dolinie Jarmuku) i jego brata Muhammada. Ich stronnicy podnieśli w mieście bunt, który jednak bardzo szybko udało się zdławić. Kiedy Fajsal przybył do Damaszku, został przez Allenby’ego poinformowany, że władzę przejmie jedynie nad częścią Syrii (wyznaczoną mu przez mocarstwa), a i tam sprawować ją będzie pod francuską kontrolą. Wzburzony Lawrence natychmiast złożył rezygnację. Allenby przyjął ją, awansując go jednak na pułkownika. 24 października Lawrence wrócił do Oksfordu po czterech latach spędzonych na Bliskim Wschodzie.

    Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Po wojnie[ | edytuj kod]

    Imperium osmańskie poddało się 30 października 1918 r., a wkrótce dołączyły do niego pozostałe państwa centralne. Lawrence natychmiast przystąpił do rozmów z brytyjską elitą na temat przyszłości Bliskiego Wschodu. Sława wojenna wyprzedzała go i otwierała mu drzwi politycznych salonów. Odbył m.in. spotkania z gabinetem wojennym i z hrabią Curzonem, Przewodniczącym Izby Lordów. 30 października stanął przed królem Jerzym V, który ofiarował mu tytuł szlachecki. Lawrence odmówił, argumentując, że nie może przyjąć żadnych odznaczeń, kiedy absolutnie nie zgadza się z polityką Zjednoczonego Królestwa wobec Arabów. Wszystkich rozmówców przekonywał o konieczności stworzenia suwerennego państwa arabskiego i unieważnienia umowy Sykes-Picot.

    Jarmuk (arab. نهر اليرموك "Nahr Al-Yarmuk", hebr. נהר הירמוך "Nehar HaYarmukh", grec. Hieromax) - rzeka na Bliskim Wschodzie, dopływ Jordanu, rzeka graniczna między Syrią i Jordanią oraz Izraelem i Jordanią. Na północnym brzegu rzeki Jarmuk znajdują się Wzgórza Golan.Order Łaźni (pełna nazwa ang.: The Most Honourable Order of the Bath) – brytyjskie odznaczenie wprowadzone przez króla Jerzego I 18 maja 1725, aczkolwiek początków odznaczenia szukać należy w średniowieczu, prawdopodobnie nie wcześniej niż 1128. Nazwa odznaczenia pochodzi z rycerskiego ceremoniału, na który składały się post, modły i kąpiel poprzedzające dzień pasowania. Order Łaźni otrzymują monarcha, książę Walii i dekorowani w trzech klasach: Krzyż Wielki (GCB), Krzyż Komandorski (KCB lub DCB) i Krzyż Towarzyski (CB). Istnieją dwie kategorie orderu cywilna (w formie owalnego medalionu) i wojskowa (w formie krzyża).
    Arabska delegacja na konferencję paryską – na pierwszym planie Fajsal, Lawrence trzeci od prawej

    Od stycznia 1919 brał udział w konferencji pokojowej w Paryżu, jako członek arabskiej delegacji pod zwierzchnictwem księcia Fajsala. W trakcie rokowań odbywał kolejne spotkania i pisał artykuły prasowe, dzięki czemu udało mu się pozyskać dla sprawy wielu wpływowych Brytyjczyków. Opozycja Francji i kolonialnych Indii uniemożliwiła jednak realizację jego zamierzeń. Ostatecznie Liban i Syria znalazły się pod panowaniem francuskim, a Mezopotamia i Palestyna dostały się pod kontrolę brytyjską.

    Dictionary of National Biography (DNB) – słownik biograficzny stanowiący standardowy punkt odniesienia w dziedzinie biografii znanych postaci brytyjskiej historii, publikowany od 1885. W 1996 Uniwersytet Londyński opublikował wolumin korekcji zebranych na podstawie Biuletynu Instytutu Badań Historycznych. Zaktualizowany Oxford Dictionary of National Biography (ODNB) został opublikowany 23 września 2004 jako 60-tomowe wydawnictwo i publikacja on-line.Krucjaty (łac. crux, krzyż) – określenie religijnie sankcjonowanych wypraw zbrojnych w średniowieczu, podejmowanych przez państwa i rycerstwo głównie katolickiej Europy. Wojny te były prowadzone przede wszystkim przeciw muzułmanom, ale także przeciw poganom, chrześcijańskim heretykom, a czasami nawet przeciw samym katolikom. Choć powody tych wojen były w dużym stopniu religijne, to mieszały się one również z czynnikami politycznymi i ekonomicznymi. Krucjaty ogłaszane były głównie przez papieży, jednak czasami również przez innych władców, wspieranych przez papiestwo.

    W tym samym czasie Lowell Thomas rozpoczął serię pokazów opartych na materiale fotograficznym i filmowym z ogarniętego wojną Bliskiego Wschodu. Zyskały one niezwykłą popularność, a w ciągu kilku lat zobaczyło je ponad 4 miliony ludzi na całym świecie. Początkowo Lawrence odgrywał w nich rolę drugoplanową, lecz wkrótce zdjęcia z jego udziałem stały się głównym punktem programu. Lawrence z Arabii (jak go teraz nazywano) stał się gwiazdą i został przyjęty do grona brytyjskiej elity. Wyróżniono go członkostwem w ekskluzywnym All Souls College w Oksfordzie, a jego przyjaciółmi byli między innymi: Winston Churchill, Augustus John, Eric Kennington, Thomas Hardy, Siegfried Sassoon, John Buchan, Lionel Curtis, E.M. Forster i Nancy Astor oraz autorzy pierwszych jego biografii – Robert Graves i Basil Liddell Hart. Najbliższą znajomość zawarł jednak z George’em Bernardem Shawem i jego żoną Charlotte, którzy służyli mu radą w kwestiach pisarskich i życiowych.

    Nieślubne dziecko – dziecko pochodzące ze związku pozamałżeńskiego, inaczej „z nieprawego łoża” (łac. illegitimi thori) lub dziecko naturalne (w prawie kanonicznym, w przeciwieństwie do dziecka prawego).Podporucznik (ppor.) – najniższy stopień oficerski w Wojsku Polskim, z korpusu oficerów młodszych. Polski oficer w stopniu podporucznika na naramiennikach nosi dwie gwiazdki.

    Stosunek Lawrence’a do sławy był ambiwalentny. Z jednej strony unikał dziennikarzy i ukrywał się pod przybranym nazwiskiem, z drugiej jego działalność literacka i polityczna wywoływały kolejne fale rozgłosu. Popularnością nie posługiwał się jednak w celach zarobkowych. Notorycznie odrzucał dochodowe oferty, a zyski z pisarstwa w dużej mierze przeznaczał na cele charytatywne. Swoją sławę wykorzystywał natomiast dla sprawy arabskiej – jego artykuły ukazywały się m.in. w The Times, The Observer, The Daily Mail, The Daily Express i krytykowały politykę mocarstw kolonialnych.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Gaza (arab. ‏غزة‎, Ghazza, hebr. ‏עַזָּה‎, Azza) – miasto w Autonomii Palestyńskiej, będące stolicą Strefy Gazy.

    W połowie 1920 r. Fajsal przegrał z Francuzami wojnę o panowanie nad Syrią i musiał ją opuścić. Tymczasem w Mezopotamii Brytyjczycy uwikłali się w walkę z falą wystąpień przeciwko ich władzy. Lawrence spotkał się z premierem Lloydem George’em. Wkrótce szef rządu oddał sprawy bliskowschodnie w ręce ministra Winstona Churchilla, który 18 lutego 1921 r. uczynił Lawrence’a swoim doradcą. Dawny towarzysz broni przekonał Arabów do podjęcia rokowań. W ich wyniku Fajsal został królem częściowo niepodległego Iraku, a jego brat Abdullah emirem Transjordanii. Lawrence nadzorował powstawanie armii i reformę systemu podatkowego tego państwa. Zabiegał również o zwiększenie autonomii Egiptu i usiłował wynegocjować pokój między szarifem Husajnem a jego rywalem ibn Saudem. Bezskutecznie starał się o zawarcie układu między Hidżazem a Wielką Brytanią, który potwierdziłby zrealizowanie jej wojennych zobowiązań. W 1922 r. ostatecznie wycofał się z działalności w sprawach arabskich. Uważał, że udało mu się doprowadzić ją do satysfakcjonującego finału.

    Horatio Herbert Kitchener, 1. hrabia Kitchener KG, KP, GCB, OM, GCSI, GCMG, GCIE (ur. 24 czerwca 1850 w Ballylongford, hrabstwo Kerry, zm. 5 czerwca 1916 na zachód od Orkadów) – brytyjski wojskowy, marszałek polny i polityk.Lawrence z Arabii (ang. Lawrence of Arabia) – brytyjski dramat przygodowy z 1962 roku w reżyserii Davida Leana oparty na autobiograficznej powieści T.E. Lawrence’a pt. Siedem filarów mądrości (ang. Seven Pillars of Wisdom: A Triumph), wydanej w 1922 roku. W roli tytułowej wystąpił Peter O’Toole. Producentem filmu był Sam Spiegel, współpracujący wcześniej z Leanem nad inną cenioną produkcją, Most na rzece Kwai. Muzykę do filmu skomponował Maurice Jarre.

    Służba w Royal Air Force[ | edytuj kod]

    30 sierpnia 1922 r. Lawrence (pod pseudonimem John Hume Ross) zaciągnął się potajemnie do Royal Air Force w stopniu szeregowego. Umożliwił mu to główny dowódca brytyjskich sił powietrznych, jego przyjaciel marszałek Hugh Trenchard. Lawrence mógł oczywiście pełnić służbę pod własnym nazwiskiem jako oficer – postanowił jednak odciąć się od sławy i konieczności wydawania rozkazów. Po ukończeniu szkolenia podjął obowiązki w zakresie aerofotografii, lecz jego tożsamość szybko została ujawniona. Przyczynił się do tego osobiście, informując o swojej pracy wielu przyjaciół, w tym redaktora naczelnego The Daily Express. Już w grudniu reporterzy prasy brukowej oblegli bazę lotniczą, czyhając na szeregowego Rossa. Wkrótce Lawrence został wydalony z Royal Air Force ze względu na niekorzystny wpływ na dyscyplinę jednostki.

    Hidżaz (także Hedżaz, arab. الحجاز = Al-Hidżaz) - region historyczny w Arabii. Stolicą regionu jest Dżudda, jednak rolę głównego miasta pełni Mekka. Jest to ziemia święta dla muzułmanów, gdyż znajdują się tutaj Mekka i Medyna.Amman (arab. عمان) – stolica Jordanii, położona na płaskowyżu w północnej części kraju na wysokości około 850 m n.p.m., na wschód od Rowu Jordanu. Ośrodek administracyjny muhafazy Amman. Ludność: 2 125 400 mieszkańców (2005), w tym duża liczba uchodźców palestyńskich.
    Lawrence w mundurze szeregowego RAF na motocyklu Brough Superior SS100

    Jako T.E. Shaw przeszedł w 1923 r. do Royal Tank Corps. Nie spodobały mu się jednak panujące w armii stosunki i czuł się nieszczęśliwy, a depresja, z której nawrotami zmagał się od końca wojny, uległa zaostrzeniu. Zaalarmowani przyjaciele, którzy podejrzewali go o skłonności samobójcze, użyli wpływów, by przywrócić go do służby w lotnictwie. Wreszcie premier Stanley Baldwin uległ naciskom i w sierpniu 1925 r. Lawrence znalazł się z powrotem w RAF. Wykorzystując znajomości w najwyższych wojskowych kręgach decyzyjnych, stale dbał o poprawę warunków służby szeregowych sił powietrznych. Trafił do Cranwell, gdzie znajdował się Royal Air Force College. Tam poznał podpułkownika Sydneya Smitha i jego żonę Clare, z którymi utrzymywał zażyłe stosunki przez resztę życia. Jego stan psychiczny niebawem znacznie się poprawił.

    Bitwa o Gallipoli – bitwa toczona od 25 kwietnia 1915 do 9 stycznia 1916, która w założeniu ententy miała być początkiem większej operacji mającej za zadanie zdobycie Stambułu i wyeliminowanie z wojny Imperium Osmańskiego. Operacja ta zakończyła się fiaskiem państw ententy. Łącznie straty obu stron wyniosły 131.000 zabitych i 262.000 rannych.Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki pieśniarz wędrowny (aojda), epik, śpiewak i recytator (rapsod). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji ustnej poezji heroicznej. Do jego dzieł zalicza się eposy: Iliadę i Odyseję. Grecka tradycja widziała w nim również autora poematów heroikomicznych Batrachomyomachia i Margites oraz Hymnów homeryckich. Żaden poeta grecki nie przewyższył sławą Homera. Na wyspach Ios i Chios wzniesiono poświęcone mu świątynie, a w Olimpii i Delfach postawiono jego posągi. Pizystrat wprowadził recytacje homeryckich poematów na Panatenaje.

    Na przełomie 1926 i 1927 r. został skierowany do Indii, gdzie stacjonował w bazie RAF w okolicy Karaczi. W 1928 r., po kłótni ze zwierzchnikiem, który nie życzył sobie obecności szeregowego żołnierza, prowadzącego regularną korespondencję z dowództwem, został przeniesiony do peryferyjnej jednostki w Waziristanie. Rok później ostatecznie opuścił Azję, gdyż sowiecka prasa wykorzystywała jego pobyt do podsycania antykolonialnych nastrojów w Indiach i na świecie. W gazetach ukazywały się artykuły na temat jego rzekomej tajnej misji wśród afgańskich plemion. Po powrocie do Anglii trafił do bazy RAF Mount Batten, której dowódcą był jego przyjaciel z Cranwell, podpułkownik Sydney Smith. Lawrence trudnił się tam testowaniem motorowych łodzi ratunkowych, przyczyniając się do usprawnień wykorzystywanych potem m.in. podczas bitwy o Anglię. Ostatnie lata służby spędził jako przedstawiciel RAF monitorujący produkcję motorówek dla wojska. 25 lutego 1935 roku przeszedł w stan spoczynku i osiedlił się w Dorset, w skromnej posiadłości Clouds Hill, którą zakupił kilka lat wcześniej.

    Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

    Twórczość literacka[ | edytuj kod]

    Portret pędzla sir Williama Orpena

    Już w 1919 r. Lawrence rozpoczął spisywanie wspomnień wojennych, nad którymi pracował przez kilka następnych lat. Pomocą chętnie służyli mu przyjaciele-pisarze, w szczególności George Bernard Shaw, który dostrzegł w rękopisie potencjalne arcydzieło. Ostatecznie pełny tekst, pod tytułem Siedem filarów mądrości, Lawrence wydał w 1926 r. własnym sumptem w limitowanej edycji kolekcjonerskiej, która trafiła do rąk przyjaciół i nielicznych subskrybentów. Koszty publikacji były ogromne, gdyż każdy kunsztownie wykonany egzemplarz był inny, a przychód ze sprzedaży w ograniczonym nakładzie niewspółmiernie niski.

    Haszymidzi vel dynastia Haszymidów (Banu Haszim) – arystokratyczny ród arabski z plemienia Kurajszytów, obejmujący potomków dziadka Mahometa, Haszima ibn Abd al-Manafa, wraz z nim samym.Kampania mezopotamska – działania wojenne prowadzone na terenie Mezopotamii w trakcie I wojny światowej przez Ententę, reprezentowaną głównie przez imperium brytyjskie przeciwko Imperium Osmańskiemu, wspieranemu przez inne państwa centralne.

    Aby spłacić powstałe w ten sposób długi, w marcu 1927 r. Lawrence wydał skróconą wersję wspomnień, pod tytułem Revolt in the Desert, przeznaczoną dla szerokiego grona odbiorców. Stała się ona natychmiast bestsellerem w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych oraz spotkała się z bardzo przychylnymi opiniami krytyki. Po uregulowaniu swoich zobowiązań finansowych, Lawrence ustanowił fundusz na rzecz dzieci zmarłych oficerów RAF, do którego trafiały dalsze przychody z tej publikacji.

    Ferdynand Antoni Ossendowski (ur. 27 maja 1876 w Lucynie w Inflantach Polskich, zm. 3 stycznia 1945 w Żółwinie) – polski pisarz, dziennikarz, podróżnik, antykomunista, nauczyciel akademicki, członek Akademii Francuskiej, działacz polityczny, naukowy i społeczny.Winston Leonard Spencer Churchill KG, OM (ur. 30 listopada 1874 w Blenheim Palace, zm. 24 stycznia 1965 w Londynie) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla, honorowy obywatel Stanów Zjednoczonych. W 2002 w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszech czasów.

    Przetłumaczył z francuskiego powieść The Forest Giant (oryg. Le Gigantesque) Adriena Le Corbeau. Dokonał także przekładu Odysei Homera, który zyskał uznanie recenzentów i do dziś pozostaje w druku. Po śmierci autora, jego spuścizną zajął się brat Arnold Walter. Dzięki niemu światło dzienne ujrzała autobiograficzna powieść The Mint, opisująca życie rekruta w Royal Air Force oraz listy, które stanowiły znaczną część dorobku literackiego Lawrence’a. Prowadził on bardzo obszerną korespondencję z rodziną, brytyjskimi politykami, myślicielami i artystami oraz kolegami z wojskowych koszar.

    Ententa (czyta się "antanta", z franc. entente – porozumienie, Potrójna Ententa, Trójporozumienie) – sojusz pomiędzy Wielką Brytanią, Francją i Rosją. Do jego powstania dochodziło stopniowo. Był odpowiedzią na zawarte w 1882 Trójprzymierze.Karkemisz (asyr. Karkamisz, egip. Karkamesza) - starożytne miasto położone w dzisiejszej wschodniej Turcji, w prowincji Gaziantep na granicy z Syrią. Najbliższym współczesnym miastem jest Dżarabulus po stronie syryjskiej. W Turcji w pobliżu kompleksu ruin położona jest wieś Kargamiş.

    Śmierć[ | edytuj kod]

    Popiersie Lawrence’a dłuta Erica Kenningtona w Katedrze św. Pawła w Londynie

    12 maja 1935 r. Lawrence wyruszył z domostwa Clouds Hill na motocyklu Brough Superior, aby nadać telegram na pobliskiej poczcie. W drodze powrotnej próbował wyminąć dwóch jadących obok siebie, młodych rowerzystów. W wyniku gwałtownego manewru stracił kontrolę nad pojazdem, wypadł z drogi i uderzył głową w pień drzewa. Przewieziony do pobliskiego szpitala wojskowego w Bovington Camp, zmarł 19 maja w następstwie obrażeń mózgu. Pochowano go na cmentarzu przykościelnym w Moreton. Na pogrzebie obecni byli m.in. Storrs, Newcombe, Allenby, Churchill, Astor, Kennington, Sassoon i Augustus John. Kondolencje rodzinie przesłał król Jerzy V.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Czerkiesi – grupa etniczna z północno-zachodniego Kaukazu, obecnie zamieszkująca głównie Republikę Karaczajo-Czerkieską, gdzie Czerkiesi stanowią ok. 10% ludności, oraz kilka wiosek Republiki Adygei.

    Jeden z opiekujących się Lawrence’em lekarzy, neurochirurg Hugh Cairns, poruszony niepotrzebną śmiercią brytyjskiego bohatera, rozpoczął badania na temat urazów powstałych w wyniku wypadków motocyklowych. W ich konsekwencji do powszechnego użytku weszły kaski, chroniące kierowców jednośladów przed obrażeniami głowy.

    Ernesto Rafael Guevara de la Serna, znany powszechnie jako Che Guevara, posługujący się pseudonimem Fernando Sacamuelas (ur. 14 czerwca 1928 w Rosario, zm. 9 października 1967 w La Higuera) – pisarz argentyński, rewolucjonista, dowódca lewicowych oddziałów partyzanckich w Kongu, Kubie, Boliwii, jedna z głównych postaci rewolucji kubańskiej.Sir Gilbert Falkingham Clayton (ur. 6 kwietnia 1875, zm. 11 września 1929), KCMG, KBE, KCB – brytyjski generał brygady (Brigadier).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Fajsal ibn al-Husajn ibn Ali al-Haszimi, arab. فيصل بن حسين بن علي الهاشمي (ur. 20 maja 1885 w Mekce albo 20 maja 1883 w Taif, zm. 8 września 1933 w Bernie) – w 1920 przez krótki okres król Syrii, w latach 1921-1933 – Iraku, członek rodu Banu Haszim, wywodzącego swoje pochodzenie od proroka Mahometa. Fajsal popierał ugodę między sunnitami i szyitami na rzecz idei panarabizmu, mającej na celu utworzenie zjednoczonego państwa arabskiego, w skład którego weszłyby, m.in. Irak, Syria, Palestyna. Będąc u władzy unikał faworyzowania jakiejkolwiek grupy etnicznej czy religijnej. Jego aspiracje zderzyły się z planami Francuzów i Brytyjczyków wobec Bliskiego Wschodu.
    Abd al-Aziz ibn Abd ar-Rahman ibn Fajsal Al Su’ud (zwany także Ibn Saud; ur. 24 listopada 1880 w Rijadzie, zm. 9 listopada 1953 w at-Ta’if) – twórca i od 1932 król Arabii Saudyjskiej.
    Konferencja pokojowa w Paryżu – konferencja pokojowa, zorganizowana w Paryżu po zakończeniu I wojny światowej, trwająca od 18 stycznia 1919 do 21 stycznia 1920 roku. Brało w niej udział 27 zwycięskich państw.
    Stanley Baldwin, 1. hrabia Baldwin of Bewdley KG (ur. 3 sierpnia 1867 w Bewdley, Worcestershire, zm. 14 grudnia 1947 w Stourport-on-Severn, Worcestershire) – brytyjski polityk z Partii Konserwatywnej, minister, premier Wielkiej Brytanii w latach 1923-1924, 1924-1929 i 1935-1937.
    Hetyci (biblijni חתי lub HTY) – lud posługujący się indoeuropejskim językiem hetyckim, który około XVII w. p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa (dzisiejsze Boğazkale) w Anatolii. Potęga państwa opierała się na znakomicie, jak na owe czasy, uzbrojonej armii (broń z żelaza, zbroje, doskonałe rydwany bojowe). W okresie swojej największej świetności Hetyci kontrolowali Anatolię, północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę. Państwo Hetytów upadło około 1200 p.n.e. prawdopodobnie pod naporem Ludów Morza, chociaż nieliczne hetyckie miasta-państwa w północnej Syrii przetrwały do roku 708 p.n.e.
    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.
    Neurochirurgia, chirurgia układu nerwowego – dziedzina medycyny zajmująca się diagnostyką i leczeniem operacyjnym niektórych chorób układu nerwowego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.093 sek.