Bob Marley & The Wailers

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z The Wailers)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bob Marley & The Wailers (w latach 1963–73 The Wailers) – jamajska grupa muzyczna wykonująca muzykę reggae, a w początkowym okresie działalności ska i rocksteady; założona na początku 1963 roku w Kingston przez Boba Marleya, Bunny’ego Livingstona, Petera Tosha, Juniora Braithwaite'a, Beverley Kelso oraz Cherry Green.

Earl "Chinna" Smith (ur. 6 sierpnia 1955 w Kingston) – jamajski gitarzysta sesyjny, mający swój wkład w setki klasycznych albumów reggae; członek zespołów The Soul Syndicate, The Aggrovators, The Upsetters oraz Bob Marley & The Wailers.Ska – styl muzyczny zapoczątkowany w drugiej połowie lat 50. w Kingston na Jamajce, będący prekursorem muzyki rocksteady, a w dalszej kolejności - reggae; charakteryzuje się przede wszystkim szybkim tempem, akcentem perkusyjnym kładzionym na drugą i czwartą nutę taktu oraz wyrazistą linią basu.

Twórczość formacji powszechnie uważana jest za klasykę muzyki roots reggae. Skład zespołu ulegał na przestrzeni lat wielokrotnym zmianom, jednak jego niekwestionowanym liderem niemal nieprzerwanie pozostawał Marley; z tego powodu wszystkie najpopularniejsze utwory Wailersów, niejednokrotnie notowane w czołówkach brytyjskich i amerykańskich list przebojów, kojarzone są zazwyczaj wyłącznie z jego nazwiskiem. Po śmierci Marleya w roku 1981, część instrumentalistów postanowiła kontynuować tradycje zespołu i do dziś nagrywa i koncertuje jako The Wailers Band.

Miami – miasto na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, w południowo-wschodniej Florydzie, w Stanach Zjednoczonych. Siedziba hrabstwa Miami-Dade, najludniejszego hrabstwa Florydy, a zarazem ósmego najbardziej zaludnionego hrabstwa Stanów Zjednoczonych za sprawą populacji liczącej 2 500 625 mieszkańców. Samo miasto zamieszkiwane jest przez 399 457 osób, co czyni je 42. największym amerykańskim miastem; Miami stanowi centralne i najludniejsze miasto obszaru metropolitalnego South Florida. Według danych US Census Bureau, obszar metropolitalny Miami liczy ok. 5,5 milionów mieszkańców, dzięki czemu jest 7. najludniejszym i 5. największym obszarem miejskim Stanów Zjednoczonych.Melodramat (gr.) – gatunek literacki lub filmowy o sensacyjnej fabule, zwykle miłosnej, nasyconej patetyczno-sentymentalnymi efektami i kończącej się z reguły pomyślnie dla bohaterów szlachetnych, a źle dla tzw. "czarnych charakterów". Początki melodramatu sięgają XVIII wieku, kiedy był to utwór dramatyczny opatrzony muzyką. Schemat miłości w melodramacie: miłość + przeszkoda nie do pokonania = cierpienie. Melodramat zatem to film o miłości trudnej lub niemożliwej do zrealizowania.

Historia[ | edytuj kod]

The Wailers (1963–1973)[ | edytuj kod]

Bob Marley (zdjęcie z roku 1980)
Peter Tosh (zdjęcie z roku 1978)
Bunny Wailer (zdjęcie z roku 2009)
Aston "Family Man" Barrett (zdjęcie z roku 2010)

Początki formacji sięgają roku 1962, kiedy to Marley, Tosh i Livingston (przyjaciele z Trenchtown, największych slumsów stolicy Jamajki) spotykali się na organizowanych przez Joego Higgsa darmowych warsztatach muzycznych dla początkujących wokalistów. Cała trójka szybko zyskała uznanie w oczach Higgsa, który postanowił roztoczyć poważną opiekę nad ich dalszą karierą. Wkrótce Marley, który jako jedyny spośród nich posiadał jakiekolwiek doświadczenie w nagrywaniu piosenek (producent Leslie Kong wydał parę miesięcy wcześniej kilka jego singli, jednak przeszły one bez echa) zaprosił do grupy jeszcze jednego chłopaka z sąsiedztwa, Juniora Braithwaite'a, by śpiewał razem z nim główne partie, oraz dwie znajome dziewczyny, Beverley Kelso i Cherry Green, których zadanie miało polegać na udzielaniu się w chórkach; Marley chciał w ten sposób nadać formacji brzmienie w klimacie nowoorleańskiego rhythm and bluesa. Opracowując własny zestaw piosenek dla Higgsa, młodzi muzycy ćwiczyli przez kilka tygodni na podwórzu kamienicy przy Second Street, gdzie mieszkali Marley i Livingston. Często spotykali się również na wspólnych próbach w nawie pobliskiego kościoła baptystycznego Ebenezer Church; jedyny akompaniament stanowiła dla nich wypożyczona od pastora stara gitara akustyczna, na której przygrywał Tosh. W ten sposób do końca 1963 roku cała szóstka nastolatków stworzyła zgrany zespół, początkowo nazwany The Teenagers, później The Wailing Rudeboys, The Wailing Wailers i ostatecznie – The Wailers.

Roots reggae, tłumaczone czasami jako korzenne reggae lub muzyka korzeni – główny nurt muzyki reggae, powstały na początku lat siedemdziesiątych XX wieku w Kingston na Jamajce.Independence Park to kompleks sportowy i kulturalny w Kingston na Jamajce zbudowany na Igrzyska Imperium Brytyjskiego i Wspólnoty Brytyjskiej 1966. Mieści się tu wiele obiektów sportowych. Pomnik Boba Marleya oznacza wejście na stadion.
.mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

W młodości zaczęliśmy tak samo jak ludzie z Biblii, od wielkiego exodusu, od ucieczki... Nazwaliśmy się The Wailers (lamentujący, zawodzący), bo zrodziła nas rozpacz.

Clement Seymour Dodd, nazywany Sir Coxsone Dodd (ur. 26 stycznia 1932 w Kingston, zm. 4 maja 2004 tamże), jamajski producent muzyki reggae.No, Woman, No Cry – utwór Boba Marleya & The Wailers z 1974. Wersja studyjna pojawiła się na albumie Natty Dread, jednak bardziej znana jest wersja koncertowa z 1975 (album Live!). Jeden z najbardziej znanych utworów w dziejach muzyki reggae.
Bob Marley

Tymczasem wkrótce po uzyskaniu przez Jamajkę niepodległości w sierpniu 1962 roku, jeden z najważniejszych producentów muzycznych na wyspie, Clement "Sir Coxsone" Dodd, otworzył swoje własne studio nagraniowe, znane odtąd jako Studio One. Dzięki bliskiej znajomości Marleya z grającym dla Sir Coxsone'a perkusistą Alvinem "Seeco" Pattersonem, Wailersom udało się umówić na przesłuchanie u Dodda. Odbyło się ono w grudniu 1963 roku, tuż przed świętami Bożego Narodzenia, w świeżo wykończonym pomieszczeniu studyjnym przy Brentford Road 13. Grupa zaprezentowała Sir Coxsone'owi swój dotychczasowy repertuar, z którego najbardziej przypadł producentowi do gustu utwór "Simmer Down", będący przestrogą dla młodocianych chuliganów z getta (tzw. rudeboys). Dodd podpisał z zespołem kontrakt, dający mu wyłączne prawa do wydawanie ich płyt i działań w roli menedżera; w zamian młodzi wokaliści mieli otrzymywać 20 funtów za nagranie każdej jednej strony singla. Nazajutrz została zorganizowana pierwsza sesja nagraniowa, w czasie której zarejestrowane zostały, oprócz wspomnianej "Simmer Down", również dwie inne piosenki ska: "I Am Going Home" oraz "Do You Remember". Podczas nagrań Wailersom akompaniowali najlepsi muzycy sesyjni pracujący wówczas dla Studia One, w większości przyszli założyciele najsłynniejszej supergrupy ska wszech czasów, The Skatalites.

Glenroy Phillip "Capo" Adams (ur. 27 listopada 1945 w Kingston, zm. 17 grudnia 2010 w Monie) – jamajski organista i wokalista, jeden z prekursorów muzyki reggae, znany przede wszystkim jako członek zespołów The Upsetters oraz The Wailers.Nine Mile jest wsią w regionie Saint Ann na Jamajce, kilka mil od Brown’s Town. Tu urodził się i został pochowany „król reggae” - Bob Marley.

Na debiutancki singel grupy Sir Coxsone wybrał "Simmer Down", wydając go pod koniec 1963 roku w nakładzie 300 sztuk. Utwór szybko zrobił furorę na potańcówkach sound systemów, zaś na przełomie stycznia i lutego 1964 roku znalazł się na szczycie jamajskiej listy przebojów radia JBC. Szybki i niespodziewany sukces zaowocował kolejnymi sesjami w Studio One i następnymi singlami dla Sir Coxsone'a, który przyznał młodym wokalistom dodatkową, oprócz tantiem, tygodniową pensję w wysokości 3 funtów na osobę. Wkrótce załatwił także grupie występ na prestiżowym konkursie talentów w teatrze Majestic, gdzie zajęła drugie miejsce tylko minimalnie przegrywając z zespołem The Uniques. Natomiast pod koniec 1965 roku Dodd nakładem swojego labelu Studio One wydał debiutancką płytę długogrającą zespołu pt. The Wailing Wailers (co charakterystyczne dla ówczesnego jamajskiego rynku muzycznego, krążek zawierał jedynie kompilację najlepszych wydanych wcześniej singli).

Kingston – stolica i największe miasto Jamajki położona w jej południowej części nad Morzem Karaibskim. Ważny port morski i międzynarodowy port lotniczy. Miasto jest też najważniejszym ośrodkiem przemysłowym wyspy (przemysł paliwowy, włókienniczy, chemiczny oraz spożywczy).Zespół muzyczny, grupa muzyczna – grupa wykonawców muzycznych wspólnie wykonujących muzykę z wykorzystaniem głosów (zespół wokalny), instrumentów muzycznych (zespół instrumentalny) lub jednocześnie głosów i instrumentów (zespół wokalno-instrumentalny).

Jesienią 1964 roku grupę opuścił 15-letni wówczas Braithwaite, który wyemigrował z Jamajki aby dołączyć do mieszkających w Chicago rodziców. Na krótko przed odlotem, zdążył po raz pierwszy i jedyny zaśpiewać jako główny wokalista formacji w zarejestrowanym w Studio One utworze pt. "It Hurts To Be Alone". Od czasu wyjazdu Braithwaite'a umocniła się pozycja Marleya jako niekwestiowanego lidera The Wailers; wpływ na to miała także jego wyjątkowa charyzma oraz szczególne względy, jakimi darzył go Sir Coxsone po sukcesie "Simmer Down". Mimo to, w lutym 1966 roku Marley również wyleciał do Stanów Zjednoczonych, gdzie oczekiwała go matka, pragnąca by się tam ustatkował. Sam wokalista miał zaś nadzieję zarobić w Ameryce wystarczającą sumę pieniędzy do otwarcia w Kingston własnej wytwórni muzycznej i uniezależnienia się od Sir Coxsone'a, który narzucał Wailersom swoją wizję twórczości artystycznej, ukierunkowaną na jak największy przychód ze sprzedaży singli.

Alva Lloyd "Reggie" Lewis (ur. 16 kwietnia 1949 w regionie Manchester, zm. 4 lutego 2013 w Kingston) – jamajski gitarzysta i wokalista, jeden z prekursorów muzyki reggae, znany przede wszystkim jako członek zespołów The Upsetters oraz The Wailers.Confrontation – album Boba Marleya & The Wailers. Płyta została wydana po śmierci Marleya, w 1983 roku, zawierała niepublikowane dotąd piosenki.

Podczas gdy Marley imał się różnych prac dorywczych w USA, grupa kontynuowała nagrania dla Dodda, szybko adaptując się do wymuszonych zmian w składzie; rola głównego wokalisty przypadła Bunny'emu, drugi wokal objął Tosh, natomiast w chórkach udzielała się żona Boba, Rita, i jej kuzyn Constantine "Dream" Walker (zarówno Beverley Kelso, jak i Cherry Green odeszły w międzyczasie z różnych powodów). W takim zestawieniu Wailersi nagrali szereg nowych piosenek ska (m.in. "Can't You See" "Dancing Shoes", "Dream Land", "Hoot Nanny Hoot", "Let Him Go", "Rolling Stone", "Sinner Man", "What Am I Supposed To Do", "When the Well Runs Dry" oraz "Who Feels It Knows It", najbardziej znany utwór z tego okresu). Występowali również w jednym z miejskich teatrów jako support przed koncertami amerykańskich gwiazd R&B: śpiewaczki Betty Everett i samego Bena E. Kinga, współzałożyciela legendarnej grupy The Drifters.

Peter Tosh, właściwie Winston Hubert McIntosh (ur. 19 października 1944, zm. 11 września 1987) – jamajski pionier muzyki reggae. Radykalny rastafarianin, znany z bezkompromisowości, jego ostre wypowiedzi skierowane przeciwko politykom (zarówno rządzącym, jak i opozycyjnym) były przyczyną licznych szykan, kilkakrotnie został skatowany przez policję. Propagował legalizację popularnej na Jamajce marihuany. Znany ze swych militarystycznych upodobań (jego gitara miała kształt karabinu M16). Przyjął chrzest w Etiopskim Kościele Prawosławnym. Kongi (rodzaj żeński, oryginalna pisownia – congas) to rodzina bębnów kubańskich wywodzących się z Afryki. W odróżnieniu od większości afrykańskich bębnów kong nie robi się z wydrążonych pni drzew, lecz, na podobieństwo beczek, z listew. W konstrukcji kongi możemy wyróżnić dwa główne elementy – opisany już korpus oraz naciąg, na który składa się naturalna lub syntetyczna (nasączona syntetycznymi środkami) skóra, przymocowana metalową obręczą.

W październiku 1966 roku na Jamajkę niespodziewanie powrócił Marley, przerażony otrzymaniem wezwania na amerykańską wojskową komisję poborową i prawdopodobnym w konsekwencji wysłaniem na wojnę w Wietnamie. Przywiózł ze sobą dzienniczek pełen nowych kompozycji, pisanych w chwilach wolnych od pracy, dodając w ten sposób niezbędnego zespołowi powiewu świeżości. Materiał ten został zaaranżowany przez Sir Coxsone'a w nowo powstałym, wolniejszym rytmie rocksteady, stopniowo zastępującym ska na miejscu najpopularniejszego na wyspie stylu muzycznego. Single te odniosły przeciętny sukces, tracąc na popularności z powodu braku promocji ze strony Dodda, który wolał skupić swoje zabiegi marketingowe na formacjach The Gaylads i The Heptones, jak również na wschodzącej nowej gwieździe rocksteady, Altonie Ellisie.

Rock (ang. skała, kołysać się) – ogólna nazwa całego szeregu stylów muzycznych, wywodzących się z rock and rolla oraz rhythm and bluesa i bluesa. Sama nazwa "rock" jest właściwie skrótem od "rock and roll", choć można uznawać owe dwa pojęcia za odmienne od siebie gatunki muzyczne. Wszystkie style rockowe charakteryzują się brzmieniem opartym na różnego rodzaju gitarach (zwykle elektrycznych, elektrycznych basowych) i perkusji, z wyraźnie zarysowanym rytmem i śpiewem, wywodzącym się z bluesa, oraz sposobem wolnej improwizacji w trakcie grania utworów, wywodzącym się z jazzu. Ważną cechą muzyki rockowej, nieobecną w muzyce poważnej, jest zespołowość w procesie tworzenia; muzyka jest bowiem tworzona zespołowo i trudna do odtworzenia, gdy nie jest grana przez oryginalny zespół (zob. tribute band), często jest też zespołowo komponowana. Niekiedy w sposób dynamiczny, kiedy to zainicjowany motyw muzyczny w serii jamów przetwarzany jest w utwór, który w swej końcowej fazie rzadko przypomina swą wyjściową formę. W muzyce rockowej, podobnie jak w jazzie, kompozytor i wykonawca to najczęściej ta sama osoba lub grupa osób, a komponowanie i wykonywanie muzyki są często jednym procesem.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Widząc w słabnącym zainteresowaniu Sir Coxsone'a szansę na rozwój artystyczny, Marley nawiązał współpracę z innym znanym producentem, Clancym Ecclesem, operującym w Dynamic Sounds Studio. Postanowił również sam zająć się dystrybucją nagrań, raz otwierając własny kiosk płytowy, innym razem osobiście rozwożąc winyle po sklepach na rowerze. Żadna z tych inicjatyw nie przyniosła jednak zamierzonych efektów, wobec czego zniechęcony Marley coraz więcej czasu spędzał z żoną i adoptowaną córeczką na odziedziczonej po zmarłym dziadku farmie w rodzinnej wsi Nine Mile. Z kolei Tosh i Livingston, będąc w finansowych tarapatach i potrzebując dostępu do studia nagraniowego, jeszcze przez jakiś czas podtrzymywali chłodne relacje z Doddem. Ostatecznie, współpraca została zerwana po awanturze w siedzibie Studia One, zakończonej interwencją policji (poszło o to, że producent zażyczył sobie od Tosha, by ten zagrał partię na pianinie zamiast nieobecnego muzyka sesyjnego, co wokalista uznał za zniewagę). Na domiar złego, niedługo potem Livingston został aresztowany pod zarzutem posiadania marihuany i spędził 14 miesięcy w więzieniu.

Album – wydawnictwo muzyczne zawierające nagrania muzyczne na płycie długogrającej longplay (LP) lub dysku kompaktowym (CD).Bayswater - dzielnica Londynu, położona na terenie gminy City of Westminster. Znajduje się tu stacja metra Bayswater.

Zrujnowana reputacja Wailersów sprawiła, że jedynym producentem, jaki chciał podjąć się wydania nowego materiału zespołu, okazał się być Leslie Kong, który niegdyś oszukał początkującego Marleya, odmawiając mu zapłaty za kilka nagrań. W latach 1969-1970 Kong zarejestrował pod szyldem swojego labelu Beverley's serię nowych singli zespołu z pogranicza rocksteady i wczesnego reggae. Krążki te nie przyjęły się jednak na sound systemach, wobec czego Kong wytłoczył większy nakład tylko kilku z nich (m.in. "Can't You See", "Caution", "Do It Twice", "Soon Come", "Soul Shakedown Party") uzyskując niewielki dochód i kończąc na tym krótki epizod współpracy z grupą. Niektóre z tych utworów ukazały się także na rynku brytyjskim, za pośrednictwem wytwórni Trojan i Summit. Jak się okazało, opuszczenie wydawniczego imperium Sir Coxsone'a pozostawiło Wailersów na marginesie rynku muzycznego.

Album koncertowy (ang. live album) to album zawierający materiał nagrany podczas występu na scenie. Album taki może być nagrany podczas pojedynczego występu lub być połączeniem nagrań z kilku występów, oprócz tego może być nagraniem koncertu lub po prostu płytą CD z nagranymi na żywo utworami. Nagrania znajdujące się na albumie koncertowym mogą różnić się od tych z albumu studyjnego, ponadto zawierają najczęściej odgłosy publiczności oraz komentarze muzyków.Jamajka (ang. Jamaica) – wyspa i państwo na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli, położone na południe od Kuby i na zachód od Haiti.

Mniej więcej w tym samym czasie Studio One opuścił także pracujący dla Dodda producent i kierownik Coxsonowskiego sound systemu Downbeat, Lee "Scratch" Perry, cieszący się złą sławą nieprzewidywalnego człowieka bez zahamowań i awanturnika (odchodząc, wydał dwa mściwe single pod adresem byłego pracodawcy; oba stały się bestsellerami). Perry założył własny zespół studyjny pod nazwą The Upsetters, w składzie: Alva "Reggie" Lewis, Glen "Capo" Adams oraz bracia Aston "Family Man" Barrett i Carlton "Carly" Barrett. W roku 1969 zostali oni pierwszą jamajską grupą instrumentalną, jaka odbyła trasę koncertową po Wielkiej Brytanii. Po powrocie z tournée, niezadowoleni ze stawek płaconych im przez Perry'ego instrumentaliści spotkali się z Wailersami, którzy zaprosili ich na wspólną sesję nagraniową do piosenki Marleya pt. "My Cup". Obie grupy, połączone wspólną niechęcią do panujących na rynku muzycznym układów, szybko nawiązały współpracę i za namową Marleya Upsettersi opuścili Perry'ego i dołączyli do The Wailers. Rozwścieczony z tego powodu producent groził Marleyowi śmiercią, lecz gdy wreszcie doszło do ich spotkania twarzą w twarz, nie zakończyło się ono rozlewem krwi, tylko nagraniem hitowego utworu "Small Axe". W ten sposób Wailersi, uzupełnieni o czwórkę instrumentalistów, przeszli pod egidę wytwórni Perry'ego, Upsetter Records.

Slumsy (czyt.[slamsy] od angielskiego slum) – region miasta zamieszkany przez biedną ludność (najczęściej imigrantów lub przybyszy z terenów wiejskich). Obszary takie są najbardziej powszechne w wielkich aglomeracjach Trzeciego Świata (np. w Afryce, Indiach, czy Ameryce Południowej).Ben E. King, właśc. Benjamin Earl Nelson (ur. 28 września 1938 w Henderson (Północna Karolina) – amerykański piosenkarz i kompozytor. W wieku dziewięciu lat przeniósł się do Harlemu w Nowym Jorku.

Kierując dalszą karierą The Wailers, Perry ukierunkował brzmienie zespołu w stronę reggae, stawiając na ostre brzmienie gitary rytmicznej, perkusyjny one-drop style i dominujący bas, całkowicie natomiast rezygnując z sekcji dętej. Na początku lat siedemdziesiątych zarejestrował w wynajmowanym od Vincenta "Randy'ego" China Studio 17 kilkanaście całkowicie nowych utworów formacji. Większość z nich osiągnęła błyskawiczny sukces jako single, wobec czego Perry wydał je w formie dwóch albumów: Soul Rebels (1970) oraz Soul Revolution (1971); drugi z tych krążków Perry osobiście zaaranżował również w wersji dubowej, która ukazała się pod tytułem Soul Revolution Part II. Niespodziewane znalezienie się Wailersów na topie wykorzystał także Kong, kompilując nagrane dla niego parę lat wcześniej single rocksteady i wydając je na nowo w postaci albumu The Best of the Wailers (1971).

Junior Braithwaite, właściwie Franklin Delano Alexander Braithwaite (ur. 4 kwietnia 1949 w Kingston, zm. 2 czerwca 1999 tamże) – jamajski wokalista, znany przede wszystkim jako najmłodszy z szóstki współzałożycieli grupy muzycznej The Wailers.Bob Marley, właśc. Robert Nesta Marley (ur. 6 lutego 1945 w Nine Mile, zm. 11 maja 1981 w Miami) – jamajski wokalista, wykonawca muzyki reggae, zaś na początkowym etapie kariery – ska i rocksteady; współzałożyciel, główny wokalista i gitarzysta rytmiczny grupy The Wailers.

Jako lider zespołu, Marley zyskał status gwiazdy na Jamajce, pozostawał jednak zupełnie nieznany na amerykańskim i brytyjskim rynku muzycznym. Dzięki znajomości z amerykańskim wokalistą Johnnym Nashem podpisał kontrakt z wytwórnią JAD Records i pod koniec 1970 udał się do Szwecji, by wziąć udział w pracach nad ścieżką dźwiękową do filmowego melodramatu pt. Want So Much To Believe z Nashem w roli głównej. Kilka miesięcy później przeniósł się do Londynu, gdzie miał nagrać część materiału na nowy album Nasha. Menedżer wytwórni, Danny Sims, postanowił wykorzystać okazję i ściągnął do Anglii także pozostałych Wailersów, obiecując im zorganizowanie dużej trasy koncertowej po kraju. W rzeczywistości, tournée okazało się być serią występów w londyńskich klubach i kilku szkołach na prowincji, zaś muzycy trafili do studia by wspomóc nagrywanie płyty Nasha.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Catch a Fire – album muzyczny jamajskiego zespołu reggae The Wailers, wydany przez wytwórnię płytową Island Records w 1973.

Album ten, zatytułowany I Can See Clearly Now, ujrzał światło dzienne w lipcu 1972 roku i zebrał znakomite recenzje, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Tymczasem niepewni dalszej przyszłości Wailersi pomieszkiwali w tanich londyńskich hotelach, a potem w wynajmowanym domu bez ciepłej wody w dzielnicy Bayswater; na domiar złego, któregoś dnia okazało się, że Nash i Sims potajemnie wyjechali na Florydę, by tam pracować nad nowym projektem. Pozostawieni sami sobie w obcym kraju i pozbawieni nawet środków na bilet powrotny na Jamajkę muzycy zwrócili się do niezależnego promotora Brenta Clarka, aby ten spróbował uratować choć trochę z obiecywanego im wielkiego europejskiego tournée. Clark zwrócił się o pomoc w tej sprawie do Chrisa Blackwella, właściciela prężnie rozwijającej się wytwórni Island Records, który swego czasu jako pierwszy wydał kilka singli Marleya i The Wailers na rynku brytyjskim. Blackwell pożyczył muzykom 8 tysięcy funtów w formie zaliczki na poczet nagrania dla jego wytwórni nowej płyty.

Tuff Gong – wytwórnia płytowa założona przez zespół reggae The Wailers w 1970 i nazwana na cześć Leonarda "The Gong" Howella. Pierwszym singlem tej wytwórni był "Run For Cover" The Wailers. Wytwórnia mieściła się przy 56 Hope Road, Kingston na Jamajce, w domu Boba Marleya. Obecnie znajduje się tam Muzeum Boba Marleya.Support (ang. wsparcie) – pojęcie określające zespoły lub solowych artystów występujących przed koncertem właściwej gwiazdy, „rozgrzewające” widownię oraz niejako wypełniające czas pozostały do głównego występu.

Dzięki uzyskanym w ten sposób pieniądzom Wailersi powrócili do Kingston, gdzie natychmiast wynajęli czas studyjny w Dynamic Sounds Studio i pod kierunkiem Marleya zabrali się do pracy nad materiałem na płytę dla Island. Krążek, zatytułowany Catch a Fire, ukazał się w kwietniu 1973 roku, zbierając wiele przychylnych recenzji. Był to jednocześnie pierwszy w historii album reggae zawierający wyłącznie premierowe nagrania studyjne, nie zaś jedynie kompilację wydanych uprzednio singli. Jako wsparcie promocyjne dla krążka zorganizowana została trasa koncertowa po Wielkiej Brytanii i USA, Catch a Fire Tour (tłumacząc to panującym w Ameryce Północnej przenikliwym zimnem, udziału w drugiej części trasy odmówił Livingston, którego zastąpił ściągnięty awaryjnie z Kingston Joe Higgs). Ponadto, w październiku Wailersi mieli towarzyszyć popularnej amerykańskiej grupie rockowej Sly and the Family Stone jako support przed pięcioma koncertami; szybko jednak zrezygnowano z ich usług po tym, jak na pierwszym koncercie w Las Vegas całkowicie przyćmili swoim występem główną gwiazdę wieczoru.

Trenchtown – slumsy na przedmieściach stolicy Jamajki, Kingston. Swą nazwę zawdzięcza nazwisku Daniela Powera Trencha, który był wcześniej właścicielem terenów na których państwo zbudowało osiedle dla biedoty. Trenchtown znane jest przede wszystkim jako miejsce zamieszkania Petera Tosha, Boba Marleya i Bunny’ego Wailera, założycieli jednej z najsłynniejszych grup reggae, The Wailers.Redemption Song – ostatni utwór na albumie Bob Marley & The Wailers Uprising, nawiązujący do przemówienia działacza panafrykańskiego Marcusa Garvey’a.

Zarobione dzięki współpracy z Blackwellem pieniądze pozwoliły Marleyowi na otwarcie przy King Street 127 w Kingston własnej wytwórni muzycznej, nazwanej od jego pseudonimu Tuff Gong; od tej pory wydawał jej nakładem produkcje Wailersów na Jamajce. Październik 1973 roku przyniósł wydanie kolejnego longplaya, nagranej w Harry J Studio płyty Burnin', na której znalazły się m.in. takie przeboje jak "Burnin' and Lootin'", "Get Up, Stand Up" czy też "I Shot the Sheriff". Na promującą krążek trasę koncertową Burnin' Tour grupa ponownie wyruszyła w składzie Marley-Tosh-Higgs; kolejna ze strony Livingstona odmowa uczestniczenia w tournée stała się zarzewiem otwartego konfliktu pomiędzy nim a Blackwellem. Jednocześnie producent popadł w zatarg z Toshem, wywołany brakiem porozumienia w sprawie warunków wydania solowej płyty wokalisty, jak również po prostu podziału zysków.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.

Wydarzenia te uznano za oficjalne powody odejścia Tosha i Livingstona z The Wailers na początku 1974 roku. Mimo to, prawdziwe przyczyny rozpadu grupy nie są do końca jasne; według jednej z wersji wydarzeń Blackwell świadomie dążył do rozbicia jedności zespołu, celowo promując go jako "Bob Marley & The Wailers", natomiast inna teoria głosi, że to Marley chciał pozbyć się konkurencji wewnątrz grupy, pragnąc zostać jej jedyną twarzą. Faktem jest, iż pomiędzy Marleyem i Toshem panowała napięta atmosfera już od czasu wydania przez Lee Perry'ego albumów zespołu właśnie pod szyldem "Bob Marley & The Wailers".

Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl – z greckiego neoplasia) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi, ale najczęściej bezobjawowy okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.I Threes był jamajskim zespołem reggae składającym się z 3 kobiet, będący supportem dla Bob Marley & The Wailers po odejściu Petera Tosha i Bunny Wailer. Członkami zespołu była żona Marleya - Rita Marley, oraz Judy Mowatt i Marcia Griffiths.

Przed tymi wielkimi koncertami występowaliśmy jako "The Wailers", i każdy wiedział, że jest to Bob, Bunny, i ja. Raptem okazało się, że jest "Bob Marley and The Wailers" i ani ja, ani Bunny nie mieliśmy już nic do powiedzenia. Gdy rozpoczęła się kariera Boba, zaczęliśmy stanowić tylko tło dla niego. Musieliśmy więc zacząć samodzielną pracę i dlatego postanowiliśmy się rozstać, bowiem każdy z nas coś robił i nie było powodu, dla którego wszystko miałoby być firmowane przez Marleya.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Rudeboy, rude boy, rudie lub rudy (a również w odniesieniu do kobiet - Rudegirl) – to subkultura młodzieżowa powstała we wczesnych latach 60. XX wieku na Jamajce. Dosłownie oznacza bezczelnego, prostego chłopaka [-boy], acz wizualnie rudeboys stylizowali się na gangsterów.
Peter Tosh

Bob Marley & The Wailers (1974–1981)[ | edytuj kod]

I Threes w roku 1980. Od lewej kolejno: Judy Mowatt, Rita Marley, Marcia Griffiths
Al Anderson (zdjęcie z roku 1978)
Alvin "Seeco" Patterson (zdjęcie z roku 2012)

Odejście Tosha i Livingstona nie wywarło większego wrażenia na Marleyu, który szybko zorganizował zespół na nowo, tym razem już oficjalnie pod nazwą Bob Marley & The Wailers. Miejsce Tosha i Livingstona zajął żeński chórek I Threes, w którego skład weszły Rita oraz dwie jej koleżanki, utalentowane wokalistki Judy Mowatt i Marcia Griffiths. W grupie pozostali tworzący sekcję rytmiczną bracia Barrett, do których dołączył przyjaciel Marleya, perkusista Alvin "Seeco" Patterson oraz amerykański gitarzysta Al Anderson. W tym składzie zespół zarejestrował w studiu Harry’ego J materiał na nową płytę; na instrumentach klawiszowych gościnnie zagrał Bernard "Touter" Harvey, zastępując Earla "Wire" Lindo, który wyjechał do USA by nagrywać i koncertować z gwiazdą bluesa, Taj Mahalem. Wydany w październiku 1974 roku krążek Natty Dread zawierał kolejne wielkie przeboje (m.in. "Lively Up Yourself" oraz "No Woman, No Cry") i był promowany następną trasą koncertową po Ameryce Północnej i Wielkiej Brytanii, Natty Dread Tour. Otwierający brytyjską część trasy występ w sali balowej londyńskiego Lyceum Theatre został zarejestrowany i wydany nakładem Island/Tuff Gong jako pierwszy oficjalny album koncertowy Wailersów.

Wojna wietnamska (zwana też drugą wojną indochińską) – działania militarne na Półwyspie Indochińskim w latach 1957–1975. W konflikt zaangażowane były z jednej strony komunistyczna Demokratyczna Republika Wietnamu (Wietnam Północny, wspierany przez inne kraje komunistyczne, gł. Związek Radziecki oraz Chiny) i kontrolowane przez to państwo organizacje komunistyczne w Wietnamie Południowym, Laosie i Kambodży, a z drugiej strony Republika Wietnamu wraz z międzynarodową koalicją obejmującą Stany Zjednoczone i ich sojuszników – Koreę Południową, Tajlandię, Australię, Nową Zelandię i Filipiny. Wbrew ich woli stronami konfliktu były również Kambodża i Laos.Vincent "Randy" Chin (ur. 3 października 1937 w Kingston, zm. 2 lutego 2003 w Fort Lauderdale) – jamajski producent muzyczny, założyciel studia nagraniowego Studio 17 oraz wytwórni muzycznej VP Records, światowego potentata na rynku muzyki karaibskiej.

4 października 1975 roku Don Taylor, nowy menedżer Marleya i zespołu z ramienia Island, zorganizował na Stadionie Narodowym w Kingston wspólny koncert charytatywny The Wailers i Steviego Wondera, amerykańskiej gwiazdy muzyki pop (zob. Wonder Dream Concert). Na scenie pojawili się wraz z Marleyem także Tosh i Livingston; był to pierwszy i zarazem ostatni wspólny występ oryginalnego składu grupy od czasu rozłamu w roku 1974. Natomiast rok 1976 przyniósł kolejny album studyjny formacji, zatytułowany Rastaman Vibration. Nagrania zostały zarejestrowane częściowo w Harry J Studio, a po części także w studiu Joego Gibbsa; stylistycznie, krążek przybliżył brzmienie zespołu do muzyki rockowej. Na klawiszach zagrał Tyrone "Organ D" Downie, który od tej pory na stałe dołączył do ekipy instrumentalistów The Wailers. W sesjach nagraniowych udział wziął także nowy gitarzysta, związany wcześniej z muzyką bluesową Donald Kinsey, zajmując miejsce Andersona, który postanowił poświęcić się współpracy z Peterem Toshem. Dodatkowo, wsparł go inny znany gitarzysta sesyjny, Earl "Chinna" Smith; obaj uczestniczyli w promującym album tournée Rastaman Vibration Tour, które po raz pierwszy objęło także inne europejskie kraje: Niemcy, Szwecję, Holandię oraz Francję.

Earl Wilberforce "Wire" Lindo (ur. 7 stycznia 1953 w regionie Saint James) – jamajski organista, znany przede wszystkim jako członek zespołu Bob Marley & The Wailers w latach 1973 oraz 1978–1981; jako klawiszowiec sesyjny wniósł wkład w wiele klasycznych albumów reggae.Pittsburgh – miasto w USA, w stanie Pensylwania, siedziba hrabstwa Allegheny. Miasto ma 327,9 tys. mieszkańców (2002), aglomeracja ma 2,359 mln mieszkańców (2000).

W grudniu 1976 roku Marley został postrzelony w ramię w wyniku zamachu, zorganizowanego przez nieznanych zleceniodawców. Podczas strzelaniny ciężko ranna została również Rita, a także Don Taylor oraz przyjaciel Marleya, Lewis Griffith. Po kilkumiesięcznym okresie rekonwalescencji w USA, Marley udał się wraz z zespołem do Londynu, by tam w studiu Island pracować nad kolejnym albumem studyjnym. Skład grupy zasilił wówczas nowy gitarzysta, Junior Marvin. Zajął on miejsce Kinseya, który opuścił zespół w obawie o swoje bezpieczeństwo (był świadkiem strzelaniny w domu Marleya, jednak nie ucierpiał, gdyż schował się za dużym metalowym pudłem od sprzętu w bocznym pokoju). Krążek zatytułowany Exodus ujrzał światło dzienne na początku czerwca 1977 roku. Znalazły się na nim kolejne wielkie przeboje, takie jak tytułowy utwór "Exodus", "Jamming", "Natural Mystic", "One Love", czy też "Three Little Birds". Trasa koncertowa Exodus Tour została przerwana pod sam koniec jej europejskiej części, ze względu na niedyspozycję Marleya, który poważnie zranił się duży palec u nogi w czasie towarzyskiego meczu piłki nożnej w Paryżu. Planowane występy w Ameryce Północnej najpierw przełożono, a następnie definitywnie odwołano.

Edward Philip George Seaga (ur. 28 maja 1930 w Bostonie) – polityk jamajski, premier kraju i przywódca Jamajskiej Partii Pracy.Island Records − wytwórnia płytowa założona przez brytyjskich producentów muzycznych na Jamajce w 1959 i przeniesiona do Wielkiej Brytanii w 1962. Przez wiele lat była to wytwórnia brytyjska do czasu wykupienia jej przez amerykańską Universal Music Group.

Wiosną 1978 roku ukazała się dziesiąta już płyta formacji pt. Kaya, niemal w całości poświęcona tematyce miłosnej. W kwietniu, po raz pierwszy od czasu zamachu na Marleya Wailersi wystąpili na Jamajce, biorąc udział w koncercie One Love Peace na Stadionie Narodowym w Kingston. W trakcie występu Marley wykonał pamiętny gest, łącząc w uścisku dłonie skłóconych polityków: premiera Michaela Manleya i przywódcy opozycji Edwarda Seagi. Z początkiem maja ruszyła trasa koncertowa Kaya Tour; w jej trakcie do zespołu ponownie dołączyli Al Anderson oraz Earl Lindo, który parę miesięcy wcześniej powrócił z USA. Nagrania dokumentujące fragmenty czerwcowych występów w Paryżu zostały w lutym 1978 roku wydane przez Island jako dwupłytowy album koncertowy Babylon by Bus, uznawany dziś za najważniejszy w historii krążek live z muzyką reggae. Sukces płyty osiągnął takie rozmiary, że postanowiono poświęcić jej osobne tournée promocyjne Babylon by Bus Tour, w ramach którego do krajów odwiedzonych przez Marleya i The Wailers dołączyły Japonia, Australia oraz Nowa Zelandia.

Central Park – nowojorski park będący oazą zieleni. Położony w centrum Manhattanu, między Aleją Central Park South (nazwa 59 ulicy na styku z Central Parkiem) od strony południowej a 110 ulicą od strony północnej oraz pomiędzy Piątą Aleją na wschodzie i Aleją Central Park West (przedłużenie Ósmej Alei) na zachodzie. Zajmuje 843 akry powierzchni (341 ha).Lee Perry, Scratch Perry właśc. Rainford Hugh Perry (ur. 20 marca 1936 w Kendal na Jamajce, zm. 29 sierpnia 2021 w Lucei) – jamajski producent muzyczny, kompozytor, dubmaster, autor tekstów, obok Kinga Tubby’ego twórca i kreator stylu dub.

Październik 1979 roku to premiera kolejnego albumu studyjnego pt. Survival; stanowił on pierwszą część planowanej przez Marleya muzycznej trylogii. Tym razem, trasa koncertowa Survival Tour niemal w całości skupiła się na USA i Kanadzie, jedynie pod sam koniec zahaczając o Trynidad i Tobago, Bahamy oraz Gabon (był to pierwszy występ zespołu w Afryce). Druga część trylogii, zatytułowana Uprising, ujrzała światło dzienne w czerwcu 1980 roku; w nagraniach. Krążek ten, znany przede wszystkim z piosenek "Coming in from the Cold", "Could You Be Loved" oraz "Redemption Song", okazał się być ostatnim wydanym za życia Marleya, zmagającego się już wówczas z rozsianą chorobą nowotworową. Pomimo fatalnego stanu zdrowia wokalisty, grupa wyruszyła na tournée Uprising Tour, którego europejska część była największą trasą koncertową roku na Starym Kontynencie.

Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.Alton Ellis (ur. 1 września 1940 w Kingston, zm. 10 października 2008 w Londynie) - jamajski muzyk reggae, nazywany ojcem chrzestnym rocksteady.

20 września 1980 roku, wkrótce po rozpoczęciu amerykańskiej części trasy, Marley zasłabł podczas porannego joggingu w nowojorskim Central Parku; pomocy udzielił mu biegnący razem z nim przyjaciel, Alan "Skilly" Cole. Trzy dni później, w sali Teatru Stanleya w Pittsburghu Marley po raz ostatni wystąpił z Wailersami na żywo (koncert ten został udokumentowany na dwupłytowym wydawnictwie Live Forever). Podczas występu był tak osłabiony, że mimo nacisków ze strony agencji promującej, tournée zostało następnego dnia niezwłocznie przerwane. Marley podjął kolejne próby leczenia w kilku różnych klinikach onkologicznych, jednak ze względu na zaawansowane stadium choroby nie mogły one przynieść pozytywnego efektu. Zmarł 11 maja 1981 roku w szpitalu Cedars of Lebanon w Miami (obecnie Jackson Memorial Hospital). W maju 1983 roku, niemal dokładnie dwa lata po śmierci wokalisty, nakładem Island ukazał się ostatni album studyjny formacji, domykający trylogię krążek Confrontation. Wliczając również pozostałe płyty wydane już po śmierci Marleya, dyskografia zespołu obejmuje 13 albumów studyjnych, 5 albumów koncertowych oraz kilkadziesiąt różnego rodzaju kompilacji. Łącznie 24 single były notowane na amerykańskiej i brytyjskiej liście przebojów, jednak żaden z nich nigdy nie znalazł się na szczycie.

Constantine Anthony "Dream" Walker, czasami również Constantine "Vision" Walker (ur. 19 października 1951 w Kingston) – jamajski wokalista, znany przede wszystkim z krótkiego epizodu jako członek grupy The Wailers w roku 1966; brat cioteczny Rity Anderson, wokalistki i żony Boba Marleya.Sala balowa – duże pomieszczenie, w którym odbywają się imprezy taneczne (bale). Dawniej bale odbywały się w prywatnych rezydencjach. Większość pałaców, dużych dworów i willi posiadało jedną lub kilka (duże rezydencje) sal balowych. W mniejszych dworach i budynkach miejskich role sali balowej pełniła np. bawialnia lub salon.

The Wailers Band (po śmierci Marleya)[ | edytuj kod]

 Osobny artykuł: The Wailers Band.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Wokal wspierający – są to partie śpiewu harmonicznego wykonywane przez jednego lub więcej wokalistów (nazywanych potocznie chórkiem) wraz z głównym wykonawcą. Wokalista wspierający może również wykonywać początkową partię utworu wprowadzając do głównego wykonania solisty. W muzyce rockowej i heavymetalowej rolę wokalisty wspierającego pełnią często gitarzyści rytmiczni, basiści lub perkusiści. W muzyce popowej towarzyszące wykonawcy chórki mogą również wykonywać proste układy choreograficzne.
Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i jest powszechnie uważany za kulturalną stolicę świata.
Marihuana (z hiszp. mariguana, marihuana; z hindi गांजा trl. gāndźā) – wysuszone i czasem sfermentowane kwiatostany (niejednokrotnie z niewielką domieszką liści) żeńskich roślin konopi (Cannabis sativa) zawierające substancje psychoaktywne z grupy kannabinoli, działające agonistycznie na receptory kanabinoidowe, podobnie jak anandamid – ludzki endogenny kannabinoid. Za działanie psychotropowe marihuany odpowiada głównie tetrahydrokannabinol (THC) oraz inne kannabinoidy.
Jogging – forma truchtu lub biegu w wolnym tempie. Głównym celem joggingu jest poprawa sprawności i wydolności fizycznej bez nadmiernego stresu związanego z wysiłkiem. Za jogging uważa się bieg z prędkością 7-9 km/h.
Bunny Wailer, znany też jako Bunny Livingston (urodzony 10 kwietnia, 1947), był, obok Boba Marleya i Petera Tosha jednym z założycieli grupy reggae o nazwie The Wailers.
The Drifters - amerykańska grupa wokalna założona w 1953 roku, należąca do tych, które zdefiniowały gatunek rhythm and blues, a w szczególności jego odmianę - doo wop. Jej wyjątkowość polega na tym, że udało się jej zachować popularność przez całe następne dziesięciolecia. Grupa stała się odskocznią do kariery wielu solistów, z których najbardziej znanym był Clyde McPhatter.
Blues (ang. smutek, rozpacz) – gatunek muzyczny wywodzący się ze śpiewów Afroamerykanów z południa USA, z pewnymi wpływami muzyki folk.

Reklama