Tetrabiblos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Quadripartitum, 1622

Tetrabiblos (stgr. Τετράβιβλος, łac. Quadripartitum, Czworoksiąg) – potoczna nazwa Apotelesmatiki (Αποτελεσματικά, Skutki, Wpływy) antycznego traktatu o tematyce astrologicznej, autorstwa Klaudiusza Ptolemeusza. Obok astronomicznego Almagestu i Geografii jedna z najważniejszych prac tego greckiego uczonego działającego w Aleksandrii w II wieku n.e. Z analizy porównawczej tekstów wynika, że Czworoksiąg był chronologicznie późniejszy, a dla Ptolemeusza był naturalną kontynuacją Almagestu.

Siedem sztuk wyzwolonych (łac. septem artes liberales, właściwie siedem umiejętności godnych człowieka wolnego) – podstawa wykształcenia w okresie późnej starożytności oraz średniowiecza. Siedem sztuk dzielone było na dwie mniejsze grupy – trivium i quadrivium. Kanwą tego podziału było monumentalne, encyklopedyczne dzieło Marka Terencjusza Warrona, zatytułowane Disciplinarum libri IX (Dziewięć ksiąg naukowych).Biblioteka Watykańska (Bibliotheca Apostolica Vaticana) – biblioteka znajdująca się na terenie państwa Watykan. Jedna z najstarszych i najbardziej znanych bibliotek.

Współcześnie dziwić może fakt, że ten sam człowiek, który pisał o astronomii na podstawie przesłanek czysto naukowych, zajmował się również astrologią. Ptolemeusz uważał co prawda, że astrologia jakkolwiek od niej zależna stanowi naturalne uzupełnienie astronomii. Taka była tradycja, na której opierał się grecki uczony i jej kompendium zawarł w tekście Czworoksięgu. Astrologia była powszechnie akceptowana w całym imperium rzymskim i ulegały jej największe umysły epoki jak choćby Galen. W późnym antyku, obfitującym w polityczne i religijne zawirowania, była również jednym ze sposobów obniżania napięcia związanego z niepokojem o przyszłe wydarzenia i własne bezpieczeństwo.

Leo Allatius (Leone Allacci) (ok. 1586 – 19 stycznia 1669), greckokatolicki uczony i teolog, bibliotekarz Biblioteki Watykańskiej.Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.

Manuskrypty[ | edytuj kod]

Tetrabiblos został napisany w II wieku n.e. w Aleksandrii. Choć rękopis nie zachował się do naszych czasów, przetrwały liczne kopie, tłumaczenia, komentarze i cytaty. Umożliwiło to pogłębione badania nad rekonstrukcją pierwotnego tekstu i wyodrębnienie trzech podstawowych linii przekazu: tłumaczenia arabskiego, Paraphrasis Proklosa i późnych greckich manuskryptów.

Klaudiusz Ptolemeusz, Ptolemeusz Klaudiusz lub po prostu Ptolemeusz (łac. Claudius Ptolemaeus, stgr. Κλαύδιος Πτολεμαῖος Klaudios Ptolemaios; ur. ok. 100, zm. ok. 168) – astronom, matematyk i geograf greckiego pochodzenia. Urodzony w Tebaidzie, kształcił się i działał w Aleksandrii należącej wówczas do Imperium rzymskiego około II wieku n.e.Almagest (gr. μαθηματική σύνταξις, arab. المجسطي), zwany też Mathematike Syntaxis, Mathematikes Sýntaxeos (Matematyczny zbiór), Megále Sýntaxis (Wielki zbiór), Megae syntaxis tes astronomia (Wielka rozprawa astronomiczna); jeden z tłumaczy (Al-Hadżdżadż) nazwał go Kitab al-Midżisti, stąd wziął się tytuł Almagest – dzieło Klaudiusza Ptolemeusza napisane ok. roku 140, zawierające kompendium ówczesnej wiedzy astronomicznej, matematyczny wykład astronomii geocentrycznej.

Najstarszy znany tekst Tetrabiblosu to arabski przekład Ibrahima ibn as-Salta z IX wieku, poprawiony przez Hunayna ibn Ishaqa, z którego w XII wieku Platon z Tivoli dokonał tłumaczenia na łacinę. Po raz pierwszy wydany został w Wenecji w 1484 przez Erharda Ratdolta wraz z komentarzem Aliego ibn Ridwana i tzw. Centiloquium, zbiorem aforyzmów autorstwa pseudo–Ptolemeusza.

Geografia (Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις, Geographike hyphegesis – wstęp do kreślenia map) – obok Almagestu (μαθηματική σύνταξις – Mathematike syntaksis) i Tetrabiblos (Τετράβιβλος – Czworoksiąg) jedno z najważniejszych dzieł greckiego matematyka, astronoma i geografa Klaudiusza Ptolemeusza. Jest kompendium współczesnej autorowi wiedzy geograficznej i kartograficznej doby imperium rzymskiego w II wieku n.e.Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.

Kolejny chronologicznie przekaz to Parphrasis (Parafraza) przypisywana przez długi czas żyjącemu w V wieku neoplatońskiemu filozofowi Proklosowi, którego autorstwo jest jednak mocno wątpliwe. Jest to uproszczony, ale merytorycznie zgodny z pierwowzorem, tekst Tetrabiblosu. Najstarszy, pochodzący z X wieku, zachowany manuskrypt przechowywany jest w Bibliotece Watykańskiej w zbiorze Codex Vaticanus Graecus 1453. Poddany transliteracji na nowożytny język grecki przez Leo Allatiusa, został wydany w 1635 z towarzyszącym tłumaczeniem łacińskim.

Zaćmienie – zjawisko astronomiczne polegające na tym, że cień jednego ciała niebieskiego pada na powierzchnię drugiego. Możliwe jest ono, gdy w jednej linii znajdują się oba ciała oraz źródło światła, którym jest zazwyczaj gwiazda jako ciało świecące światłem własnym lub inny obiekt świecący światłem odbitym.Doroteusz z Sydonu – grecki pisarz żyjący i tworzący w I wieku, autor liczącego 5 ksiąg traktatu astrologicznego znanego pod łacińskim tytułem Carmen astrologicum.

Istnieją również inne antyczne prace zawierające fragmenty lub cytaty z Czworoksięgu jak chociażby Apotelesmatics I. Jest to napisana w pierwszej połowie V wieku synteza prac Ptolemeusza i Doroteusza z Sydonu, której autorem był egipski astrolog Hefajstion z Teb. Wykorzystywana była głównie do celów porównawczych przy rekonstrukcji dyskusyjnych fragmentów odtwarzanego tekstu. Ponadto istnieje obecnie około 35, późnośredniowiecznych, greckich manuskryptów zawierających całość lub dużą część tekstu, z których najstarszy datowany jest na XIII wiek. Pierwszy druk ich łacińskiego tłumaczenia, które było o tyle ważne, że pochodziło bezpośrednio z greki bez pośrednictwa języka arabskiego, został wydany przez Joachima Camerariusa w 1535.

Galen, właściwie Claudius Galenus (ok. 130 - 200 n.e.) – rzymski lekarz greckiego pochodzenia, anatom, utalentowany badacz i pisarz, jeden z najznakomitszych starożytnych lekarzy, wywarł olbrzymi wpływ na rozwój nauk medycznych w średniowieczu i odrodzeniu.Stereotyp etniczny – najczęściej spotykany rodzaj stereotypów, odnoszących się swoją treścią do grup etnicznych (innych narodów lub mniejszości narodowych). Może być albo zbyt dużym uproszczeniem reprezentacji typowych cech członków grupy etnicznej lub fałszywym twierdzeniem powtarzanych wiele razy i przyjętym przez wielu ludzi za ogólną prawdę.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Faza Księżyca określa oglądaną z Ziemi część Księżyca oświetloną przez Słońce. Ponieważ Słońce oświetla zawsze (poza zaćmieniami) tylko połowę powierzchni Księżyca, jego fazy są rezultatem oglądania tej połowy pod różnymi kątami spowodowanymi różnymi położeniami Słońca, Ziemi i Księżyca względem siebie.
Neoplatonizm – filozofia powstała w II wieku n.e. w Aleksandrii pod wpływem myśli Platona oraz pogańskiej myśli religijnej.
Proklos zwany Diadochem (następcą), gr. Πρόκλος ὁ Διάδοχος (Próklos ho Diádochos), znany także jako Proklos Ateńczyk i Proklos z Licji (ur. ok. 410, zm. 485) – filozof neoplatoński, uczeń Plutarcha z Aten i Syriana, objął po tym ostatnim kierownictwo platońskiej Akademii i kierował nią do 485 roku. Starał się stworzyć syntezę systematyzującą całe życie duchowe Greków. Jest najbardziej wpływowym filozofem późnego antyku, który odegrał istotną rolę w przekazaniu filozofii platońskiej średniowieczu.
Biblioteka Antyczna – seria wydawnicza wydawana pierwotnie w latach 1998-2008 przez wydawnictwo Prószyński i S-ka, reaktywowana w 2012 roku przez Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego. Pomysłodawcą i inicjatorem serii był Jerzy Ciechanowicz. W serii ukazują się dzieła literatury greckiej i rzymskiej. Pierwszym wydanym tytułem była Odyseja w przekładzie Jana Parandowskiego.
Joachim Camerarius Starszy, także Joachim Kammermeister (ur. 12 kwietnia 1500 w Bambergu; zm. 17 kwietnia 1574 w Lipsku) — niemiecki humanista i uczony.
Cesarstwo rzymskie – starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego, powstałe z przekształcenia republiki rzymskiej w system monarchiczny. Przyjmuje się, że początkiem cesarstwa był rok 27 p.n.e., kiedy Gajusz Oktawiusz otrzymał od senatu tytuł augusta (wywyższony przez bogów). Potwierdzało to pozycję Oktawiana jako najważniejszej osoby w państwie i przyniosło definitywny koniec republice rzymskiej.
Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

Reklama