• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Terenew

    Przeczytaj także...
    Gąbki (Porifera) – typ prymitywnych, beztkankowych zwierząt wyłącznie wodnych (najczęściej morskich), osiadłych, zwykle kolonijnych, o nieregularnym i najczęściej zmiennym kształcie, charakteryzującym się brakiem symetrii. Gąbki należą do najstarszych organizmów wielokomórkowych – zbliżone do nich formy występowały już 1,8 mld lat temu. W zapisie kopalnym znane są ze skamieniałości prekambryjskich, datowanych na około 600 mln lat (gąbki krzemionkowe) oraz kambryjskich (gąbki pospolite i wapienne). Typ obejmuje około 8 tysięcy poznanych dotąd gatunków, z czego tylko 150 żyje w wodach słodkich. Są szeroko rozpowszechnione na kuli ziemskiej, głównie w strefie przybrzeżnej oraz na dnie płytkich mórz.Stułbiopławy (Hydrozoa) – gromada parzydełkowców (Cnidaria), obejmująca około 3500 gatunków, w większości morskich, charakteryzujących się stadium drobnej meduzy z welum wzdłuż krawędzi, wicią komórki parzydełkowej zamienioną w knidocyl oraz występowaniem przemiany pokoleń (metageneza). Do nielicznych gatunków słodkowodnych należą pospolite stułbie z rodzaju Hydra. W rozwoju stułbiopławów występują dwie postacie dorosłe (polip i meduza) lub jedna z nich. Polipa, zwanego hydropolipem, charakteryzuje jednolita jama chłonąco-trawiąca bez przegród (septum). U meduzy, zwanej hydromeduzą, występuje żagielek, a gonady powstają pod ektodermą. Najstarsze stułbiopławy znane są z najwyższego prekambru.
    Laurencja, Laurentia – kraton północnoamerykański, który dryfując, był w niektórych okresach geologicznych częścią różnych superkontynentów, niekiedy sam tworzył kontynent.

    Terenew (ang. Terreneuvian)

  • w sensie geochronologicznym – najstarsza epoka kambru. Trwała ok. 20 mln lat, od ok. 541,0 ± 1,0 do ~521 mln lat temu. Jest to najstarsza epoka paleozoiku i najstarsza wyróżniona epoka w dziejach Ziemi. Dzieli się na dwa wieki: fortun i 2. wiek kambru (nie posiadający jeszcze oficjalnej nazwy).
  • w sensie chronostratygraficznym – najniższy oddział kambru. Dzieli się na dwa piętra: fortun i 2. piętro kambru (nie posiadające jeszcze oficjalnej nazwy).
  • Ziemia na początku kambru[ | edytuj kod]

    W początku kambru lądy Ziemi tworzyły pięć dużych platform kontynentalnych (kratonów): Laurencja, Bałtyka, Syberia, Kraton Wschodnio-Azjatycki i południowy superkontynent Gondwana. W tym czasie wzrasta w sposób gwałtowny liczba organizmów, tworzących mineralne części szkieletowe, oraz organizmów drążących osady (syndrom Verdun). Atmosfera ziemska w przybliżeniu zawiera 2% swobodnego tlenu (obecnie 21%), co umożliwia rozwój fauny morskiej. Dla rozwoju życia na lądzie stałym taki udział tlenu jest jednak niewystarczający.

    Stawonogi (Arthropoda, z gr. ἄρθρον arthron – staw + πούς, ποδός pous, podos – noga) – najliczniejszy w gatunki typ zwierząt na Ziemi. Dotychczas opisano ponad milion gatunków. Według danych IUCN opisano 950 000 gatunków owadów i 40 000 skorupiaków. Liczby w pozostałych grupach stawonogów wahają się – w zależności od źródła – od kilkunastu tysięcy (np. wije) do ponad 60 tysięcy gatunków pajęczaków, a z każdym rokiem przybywa ich coraz więcej.Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologia

    Fauna[ | edytuj kod]

    Pod względem fauny terenew to tzw. „kambr przedtrylobitowy”, okres po kambryjskiej eksplozji życia, poprzedzający pojawienie się trylobitów, dominujących stawonogów morskich paleozoiku. W porównaniu ze starszą fauną ediakarańską zwierzęta morskie terenewu odkładają więcej zmineralizowanych części twardych jako elementów oporowych ich otoczki komórkowej. Do budowy szkieletów zwierzęta wykorzystują węglan wapnia (kalcyt).

    Ramienionogi (Brachiopoda, z gr. brachion – ramię + pous – noga) – typ drobnych morskich bezkręgowców, podobnych z wyglądu do małży. W zapisie kopalnym znane są z wczesnego kambru.Trylobitokształtne, trylobitowce (†Trilobitomorpha) – podtyp wymarłych zwierząt wodnych z typu stawonogów, obejmujący ok. 4 tysięcy znanych gatunków. Ciało jednolicie segmentowane, mające odnóża na wszystkich segmentach ciała, z wyjątkiem pierwszego i ostatniego. Pokryte pancerzem. Występowały w morzach płytkich, głównie w strefach przybrzeżnych. Pędziły przeważnie tryb życia przydenny, nieliczne gatunki były planktonowe.

    We wczesnym kambrze pojawiają się przedstawiciele otwornic, obecnie dość rozpowszechnionych. W dużych ilościach występują algi wapienne z prawdziwym jądrem komórkowym. Rozwijają się grupy mięczaków. We wczesnym kambrze są już trzy gromady mięczaków reprezentowane przez: ślimaki, małże i prymitywną gromadę Monoplacophora (jednotarczowce).

    Geochronologia - dyscyplina naukowa zajmująca się ustalaniem wieku skał i skamieniałości skorupy ziemskiej oraz umieszczaniem w czasie pewnych wydarzeń geologicznych i biologicznych. Geochronologia umożliwia rekonstrukcję historii geologicznej Ziemi. Formalne jednostki geochronologiczne to:Wiek (ang. Age) - formalna jednostka geochronologiczna (czasowa), niższa rangą od epoki a wyższa od chronu (doby). Czas trwania waha się od kilkuset tysięcy do kilkunastu milionów lat.

    Gąbki (Porifera) są reprezentowane w morzach przez trzy gromady (gąbki tworzące kolonie, czyli Demospongea, Haylospongea i gąbki wapienne (Calcispongea), do których zalicza się już łącznie dziewięć rzędów. Szeroko rozpowszechnione w morzach są jednokomórkowe promienice z podrzędów Spumellina i Nassellaria. Występują one tak w dużych ilościach, że ich skamieniałe szkielety krzemionkowe tworzą grube osady skalne. Obok występujących już w górnym proterozoiku pierścienic (Annelida), opanowują teraz morza szczecioszczękie (Chaetognatha) i sikwiaki (Sipunculida). Wszystkie tworzą własne rodziny z licznymi rodzajami. Pierścienice są szczególnie licznie reprezentowane przez rodzinę Serpulidae. Rozwijają się podtypy stawonogów: szczękoczułkowce i skorupiaki. Trylobitokształtne pojawiają się z końcem epoki. Rozwijają się ramienionogi, reprezentowane przez sześć rzędów. Wśród jamochłonów pojawiają się duże meduzy. Do jamochłonów należą także stułbiopławy, bez wykształconych elementów szkieletowych.

    Ślimaki, brzuchonogi (Gastropoda, z gr. gaster – brzuch + pous – noga) – jedna z najliczniejszych i najbardziej zróżnicowanych gromad mięczaków, zaliczana niekiedy do podtypu muszlowce.Epoka geologiczna – formalna jednostka geochronologiczna podziału dziejów Ziemi (np. plejstocen), mająca od kilku do kilkudziesięciu milionów lat. Epoka wchodzi w skład okresów, dzieli się natomiast na wieki.

    Flora[ | edytuj kod]

    Na dużą skalę rozpoczyna się biokalcyfikacja, czyli powstawanie raf, ponieważ zwierzęta wodne zaczęły budować swoje szkielety z kalcytu.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Tabela stratygraficzna opublikowana przez International Commission on Stratigraphy (wersja z października 2014) (ang.)
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Tabela stratygraficzna opublikowana przez International Commission on Stratigraphy (ang.)



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Szczecioszczękie, szczecioszczęki (Chaetognatha), strzałki morskie – typ drobnych morskich, drapieżnych zwierząt bezkręgowych o strzałkowato wydłużonym, dwubocznie symetrycznym ciele z otworem gębowym otoczonym cedzącymi szczeciami i chitynowymi kolcami. Kształtem ciała przypominają ryby. W zapisie kopalnym są nieliczne. Najstarsze skamieniałości pochodzące z kambru są słabo zachowane.
    Kraton (z grec. kratos) najstarsza, utwardzona część skorupy ziemskiej, niepodlegająca już w zasadzie fragmentacji. Największe współczesne kratony to: Sinia - platforma chińska, Angoria - platforma syberyjska, kraton wschodnioeuropejski; kratony Kongo, Kalahari i saharyjski, a w Ameryce m.in.: kraton północnoamerykański i amazoński. Kratony budują, obok pasów fałdowych, znaczną część powierzchni kontynentów.
    Jednotarczowce, jednopłytkowce (Monoplacophora) – gromada morskich, reliktowych mięczaków charakteryzujących się pojedynczą, tarczowatą muszlą w kształcie stożka lub symetrycznej czapeczki frygijskiej – oraz seryjną powtarzalnością narządów.
    Trylobity (†Trilobita, z gr. treis ‘trzy’ + lobos ‘płat’) – gromada wymarłych morskich stawonogów o owalnym i spłaszczonym grzbietobrzusznie ciele, z wyraźnie wyróżnioną częścią głowową, tułowiową i ogonową. Od strony grzbietu przykryte wapiennym pancerzem. Dwie głębokie bruzdy wzdłuż dłuższej osi ciała dzielą optycznie jego powierzchnię na trzy płaty (stąd nazwa gromady). Pojawiły się w połowie wczesnego kambru, a wymarły z końcem permu.
    Skały osadowe (sedymentacyjne) – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał magmowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstają przez nagromadzenie się materiału przynoszonego przez czynniki zewnętrzne (np. wodę, lodowiec, wiatr), na skutek jego osadzania się lub wytrącania z roztworu wodnego. Nauka zajmująca się powstawaniem skał osadowych to sedymentologia.
    Sikwiaki (Sipuncula) – niewielka grupa wyłącznie morskich, pierwoustych zwierząt bezkręgowych zaliczanych do lofotrochorowców (Lophotrochozoa), klasyfikowana najczęściej w randze typu, blisko spokrewniona z pierścienicami (Annelida). Obejmuje około 320 naukowo opisanych gatunków charakteryzujących się niesegmentowanym, walcowatym ciałem. W zapisie kopalnym występują rzadko. Trzy gatunki są znane z dolnego kambru.
    Syberia (ros. Сибирь, Sibir’) – kraina geograficzna w północnej Azji, wchodząca w skład Rosji, położona między Uralem na zachodzie, Oceanem Arktycznym na północy, działem wód zlewisk Oceanu Arktycznego i Spokojnego na wschodzie, oraz stepami Kazachstanu i Mongolii na południu. W ujęciu historycznym (oraz potocznym w Rosji) do Syberii należy również rosyjski Daleki Wschód.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.07 sek.