• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Teorie rozwoju społecznego

    Przeczytaj także...
    Walka klas – pojęcie utworzone przez François Guizota, francuskiego polityka XIX wieku, zaadaptowane przez Karola Marksa.Postęp społeczny - całościowy rozwój danego społeczeństwa w różnych dziedzinach życia społecznego, przybliżający je do określonego, wartościowanego pozytywnie stanu.
    Dyfuzja kulturowa – proces przenikania elementów między co najmniej dwiema kulturami, lub wewnątrz kulturowo zróżnicowanego społeczeństwa, poprzez kontakty członków kultury dawców i kultury odbiorców. Pojęcie wprowadzone zostało do nauki przez Edwarda Burnetta Tylora.

    Teorie rozwoju społecznego - teorie społeczne mające za zadania wyjaśnić przyczyny i mechanizmy rozwoju społecznego.

    Dyfuzjonizm[]

     Osobny artykuł: Dyfuzjonizm.

    Dla teorii dyfuzjonistycznych głównym procesem powodującym rozwój kultury jest dyfuzja kulturowa, czyli proces przenikania wzorców kulturowych pomiędzy społeczeństwami. Komunikacja międzykulturowa, konflikty, migracje ludności, czy mieszanie się kultur na obszarach peryferyjnych powodują stopniową zmianę kulturową.

    Społeczeństwo nowoczesne (ang. modern society) – określenie stosowane w odniesieniu do cech idealnych społeczeństw, kształtujących się wraz z transformacją zacofanych systemów społecznych w kierunku systemów realizujących wielorakie i złożone funkcje w sposób planowany, zorganizowany i celowy.Peryferia to w teorii systemu światowego państwa słabo rozwinięte, uzależnione pod względem technologicznym od państw centrum, określane także jako Trzeci Świat.

    Ewolucjonizm[]

    Teoria postępu[]

     Osobny artykuł: Teoria postępu.

    Teoria postępu jest wytworem oświeceniowej filozofii społecznej. Cechuje ją wiara w postęp społeczny, a więc stopniowy rozwój ludzkości w pewnym pozytywnym kierunku. Można wyróżnić poszczególne etapy postępu, i zgodnie z nimi oceniać poszczególne społeczeństwa. Teoria postępu była istotnym elementem wczesnej myśli socjologicznej, szczególnie ewolucjonizmu i teorii modernizacji. W drugiej połowie XX wieku nastąpiło odejście od idei postępu.

    Centrum w ujęciu teorii systemu światowego Immanuela Wallersteina oznacza bogate państwa, od których uzależnione są kraje peryferyjne i półperyferyjne.Dyfuzjonizm – orientacja w naukach o kulturze (etnologii, antropologii kulturowej, folklorystyce, archeologii), a także w innych naukach społecznych, przypisująca dyfuzji kulturowej szczególne znaczenie w procesie zmiany oraz rozwoju kultury i badająca dzieje i skutki przenikania wytworów kultury z jednych obszarów do drugich.

    Klasyczny ewolucjonizm[]

    Neoewolucjonizm[]

     Osobny artykuł: Neoewolucjonizm.

    Teoria modernizacji[]

     Osobny artykuł: Teoria modernizacji.

    Teoria modernizacji stara się opisać sposób w jaki społeczeństwa dochodzą do stadium społeczeństwa nowoczesnego. Celem teorii modernizacji było wskazanie działań, które powinny podjąć społeczeństwa zacofane (np. kraje Trzeciego Świata, aby stać się nowoczesne. Teoria modernizacji została poddana krytyce ze strony teorii dependencji zgodnie z którą nowoczesne i bogate społeczeństwa utrzymują w zacofaniu kraje biedniejsze. Kraje te nie mogą więc w prosty sposób się unowocześnić, bez zerwania związków z krajami bogatymi. Teoria modernizacji jest również krytykowana ze strony teorii systemów światów, zgodnie z którą współczesny świat stanowi jeden kapitalistyczny system-świat, w którym centrum trwale uzależnia i wykorzystuje peryferie.

    Ewolucjonizm w naukach społecznych i historii, zwany także ewolucjonizmem kulturowym lub ewolucjonizmem kulturowo-społecznym – zbiór teorii opisujących ewolucję społeczeństwa, które przechodzi przez poszczególne etapy podczas rozwoju społecznego. Ewolucjonizm jest jedną z najstarszych teorii w socjologii i antropologii kulturowej i w swojej klasycznej postaci został sformułowany (i dominował w całej nauce) w XIX wieku.Rozwój społeczny – ukierunkowany proces społeczny, w wyniku, którego następuje ciągły wzrost pewnych istotnych dla danego społeczeństwa czy społeczności zmiennych.

    Teorie rozwoju cyklicznego[]

    Teorie cyklicznej zmiany społecznej wskazują, że rozwój społeczny nie ma charakteru otwartego, lecz cykliczny, a społeczeństwa przechodzą przez powtarzające się, podobne stadia rozwojowe. Do tego typu teorii należy np. teoria Pitirima Sorokina, a także niektóre teorie cywilizacji, np. Arnolda Toynbeego.

    Teoria modernizacji – ogólna nazwa teorii rozwoju społecznego, opisujących rozwój społeczeństw w kierunku społeczeństwa nowoczesnego. Teorie modernizacji są jedną z postaci ewolucjonizmu.Neoewolucjonizm − współczesny nurt w naukach społecznych nawiązujący do klasycznego ewolucjonizmu. Rezygnuje m.in. z tezy o jednokierunkowym rozwoju całej ludzkości od form prymitywnych do społeczeństwa cywilizowanego. Największy rozwój tego nurtu zauważa się po II Wojny Światowej. Neoewolucjonizm posiada znaczących przedstawicieli także i dziś.

    Marksistowska teoria rozwoju[]

     Osobny artykuł: Marksizm.

    Teoria marksistowska ma charakter materialistyczny, wskazując, że wszelka zmiana społeczna ma swoje źródło w przemianach stosunków produkcji. Klasy społeczne mające różne pozycje w procesie produkcji toczą ze sobą walkę klasową, będącą głównym motorem rozwoju społecznego. Jakościowa zmiana społeczna nie zachodzi poprzez ewolucję, lecz ma charakter rewolucyjny. Marksizm podziela wiele poglądów klasycznego ewolucjonizmu, np. wiarę w obiektywne prawa historii, czy w uniwersalne stadia ewolucji społeczeństw.

    Trzeci Świat – powstałe w okresie zimnej wojny określenie grupy państw nienależących do bloku zachodniego – w którym dominował kapitalizm, ani bloku wschodniego – gdzie dominował ustrój socjalistyczny.Arnold Joseph Toynbee (ur. 14 kwietnia 1889 w Londynie, zm. 22 października 1975 w Yorku) – brytyjski historiozof; autor dwunastotomowego dzieła pt. Studium historii.

    Przypisy

    1. Sztompka, s. 38-52
    2. Sztompka, s. 130-141
    3. Sztompka, s. 142-153
    4. Sztompka, s. 154-173

    Bibliografia[]

  • Piotr Sztompka: Socjologia zmian społecznych. Kraków: Znak, 2005. ISBN 83-240-0598-6.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Komunikacja międzykulturowa (ang. intercultural communication) – to wszelkie oddziaływania między różnymi kulturami mające na celu nawiązanie kontaktów pomiędzy nimi i wzajemne poznanie. Brak tych kontaktów może prowadzić do nieznajomości innych kultur (szok kulturowy) i nieporozumień pomiędzy nimi (konflikt kultur). Komunikacja międzykulturowa to także badanie sytuacji, gdy pomiędzy ludźmi z różnych kręgów kulturowych zachodzi interakcja.
    Marksizm – światopogląd polityczno-społeczno-gospodarczy wywodzący się z myśli Karola Marksa, a także, w mniejszym stopniu, Fryderyka Engelsa.
    Teoria systemów-światów perspektywa badawcza w naukach społecznych rozwijana przez szereg autorów m.in. Immanuela Wallersteina, Andre Gunder Franka, Samira Amina czy Giovanniego Arrighi. Cechuje ją historyzm, podejście systemowe oraz silne związki z myślą marksistowską.
    Teoria postępu – teoria społeczna stworzona w XVIII wieku przez Jeana Antoine’a Nicolasa de Condorceta oraz Anne Roberta Jacques’a Turgota. Jest ona uznawana za wyraz oświeceniowego optymizmu oraz wiary w potęgę ludzkiego rozumu.
    Klasa społeczna – jeden z podstawowych terminów służących do określania stratyfikacji społeczeństwa. Termin ten wprowadzony został przez Hegla, który wyróżniał klasy: rolniczą, przemysłową i myślącą.
    Teoria zależności (także: szkoła zależności, teoria uzależnienia, teoria dependencji) – perspektywa badawcza w naukach społecznych opisująca, jak kraje rozwinięte bogacą się, wykorzystując przepływ dóbr z biedniejszych krajów rozwijających się. Głównym przesłaniem tej teorii jest twierdzenie, że różnice w poziomie rozwoju krajów są wynikiem stosunków ekonomicznych panujących pomiędzy tymi krajami.
    Oświecenie, jako wiek rozumu, czy wiek filozofów – nurt kulturalny oraz okres w historii Europy przypadający na lata 1688-1789. W rozumieniu szerszym: epoka w dziejach kultury europejskiej między barokiem a romantyzmem. Wszystkie nazwy oddają przełomowy charakter tej epoki. Oświecony, czyli wyzwolony z wszelkich więzów, rozum ludzki ma być światłem rozjaśniającym drogę do poznania prawdy o świecie i człowieku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.