• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Teorie geotektoniczne

    Przeczytaj także...
    Ląd - obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów. Lądy zajmują około 29% powierzchni Ziemi, łącznie 149 milionów km². Dla większych, zwartych obszarów lądu przyjęto nazwę kontynent, mniejsze obszary lądu to wyspy. Średnie wzniesienie lądu ponad poziom morza wynosi 875 metrów. W odniesieniu do kontynentów zamiennie używa się nazwy „stały ląd”, w odróżnieniu od wysp, których nie zalicza się do powierzchni lądu.Hipoteza ekspandującej Ziemi (często nazywana teorią) – hipoteza geotektoniczna, traktująca o rozwoju Ziemi, alternatywna dla teorii tektoniki płyt. Głównym jej założeniem jest brak kompensacji powstawania nowej skorupy oceanicznej w strefach spreadingu, co powoduje wykładniczo narastający od jury wzrost promienia Ziemi. Współcześnie jest to teoria nie uznawana przez zdecydowaną większość geologów. Uważają oni za poprawną teorię tektoniki płyt.
    Hipoteza pomostowa – jedna z teorii geotektonicznych powstałych w XIX wieku. Z uwagi na znalezienie licznych dowodów na łączność pomiędzy kontynentami w różnych epokach geologicznych postulowano istnienie pomostów lądowych między kontynentami, które później zapadły się.

    Teorie geotektoniczne mają na celu wyjaśnienie obecnej budowy Ziemi – w szczególności rozmieszczenia lądów i oceanów, oraz mechanizmów powstawania gór. Ogólnie podzielić je można na fiksycyzm i mobilizm. Teorie fiksycystyczne (lub inaczej permanencji) zakładają stałe położenie kontynentów, z kolei teorie mobilistyczne zakładają ciągły ich ruch.

    Orogeneza (ruchy orogeniczne, górotwórczość, ruchy górotwórcze, fałdowanie) – powstawanie gór z przyczyn tektonicznych.Teoria kontrakcji (teoria kurczącej się Ziemi) powstała w XIX wieku. (Léonce Élie de Beaumont, Eduard Suess, A. Heim). Tłumaczyła wszelkie deformacje skorupy ziemskiej kurczeniem się Ziemi w trakcie jej ochładzania. W wyniku tego procesu i zapadania się części powierzchni powstają geosynkliny, które później są zgniatane przez sztywniejsze obszary - kry kontynentalne. W ten sposób powstają pasma fałdowe. Dominującym stanem w skorupie ziemskiej według tej teorii jest kompresja czyli zgniatanie.

    Obecnie dominującą teorią jest teoria tektoniki płyt, inne teorie zostały obalone lub są popierane przez bardzo nielicznych naukowców. Do tej ostatniej grupy należy przede wszystkim hipoteza ekspandującej Ziemi.

    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.Izostazja - zasada równowagi mas skalnych w skorupie ziemskiej, wprowadzona pod koniec XIX wieku przez amerykańskiego geofizyka E.C. Duttona.

    Krótki przegląd najważniejszych teorii geotektonicznych[ | edytuj kod]

  • hipoteza kontrakcji – Ziemia ochładza się, wskutek czego kurczy się, co powoduje zaburzenia tektoniczne – historyczna.
  • hipoteza izostazji – przyczyny napięć w skorupie ziemskiej to wyrównywanie się mas – w zasadzie aktualna.
  • hipoteza permanencji – kontynenty i oceany istnieją od początku Ziemi – włączona w teorię ekspandującej Ziemi.
  • hipoteza epejrogenezy – regresje i transgresje morskie spowodowane są pionowymi ruchami skorupy ziemskiej – lokalnie aktualna.
  • hipoteza pomostowa – początkowo całą powierzchnię Ziemi zajmowały kontynenty, część z nich zapadła się jednak na przełomie mezozoiku i kenozoiku – historyczna.
  • teoria Wegenera – kontynenty przemieszczają się pod wpływem ruchu obrotowego Ziemi – włączona w teorię tektoniki płyt oraz ekspandującej Ziemi.
  • hipoteza oscylacji – podłoże cyklicznie podnosi się i opada z powodu prądów konwekcyjnych magmy – niszowa.
  • hipoteza undacji – materia płaszcza Ziemi różnicuje się, co powoduje przemieszczenia warstw i wypiętrzanie łańcuchów górskich – niszowa.
  • teoria tektoniki płyt – powstała na podstawie hipotezy Wegenera, płyty skorupy ziemskiej bez ustanku zderzają się (łączą) i rozchodzą – aktualna i dominująca.
  • hipoteza ekspandującej Ziemi – Ziemia od pewnego momentu czasu stale się powiększa, co spowodowało rozerwanie superkontynentu i powstanie oceanów – aktualna i niszowa,
  • hipoteza katastroficzno-planetoidalna – początkowy superkontynent (Pangea) został kilkakrotnie podzielony na współcześnie istniejące drogą kolizji z dużymi planetoidami, których średnica w momencie uderzenia w skorupę ziemską wynosiła 100-2000 km.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Patrz np. L. Czechowski, Tektonika Płyt, Warszawa 1995
    Superkontynent – wielka masa lądu, w skład której wchodził więcej niż jeden współczesny kontynent (płyta kontynentalna). Ponieważ sama definicja kontynentu jest umowna i sporna, podobnie jest z definicją superkontynentu. Zazwyczaj używa się ją w odniesieniu do dawnych okresów geologicznych, kiedy to współczesne kontynenty tworzyły większe całości. Niektóre superkontynenty obejmowały nieomal wszystkie obszary lądowe ówczesnego globu ziemskiego, inne skupiały mniejsze części (ale zawsze były one zlepkiem współczesnych kontynentów lub ich znacznych części). Powstawanie superkontynentów w historii Ziemi wynika z ruchów, jakim podlegają płyty litosfery, zgodnie z teorią tektoniki płyt.Teoria Wegenera - pierwsza teoria zakładająca wędrówkę kontynentów, sformułowana w 1929 przez niemieckiego meteorologa i geofizyka Alfreda Wegenera.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Tektonika płyt (lub teoria wędrówki płyt tektonicznych, ang. plate tectonics; z stgr. τέκτων tekton - "budujący") - dominująca współcześnie teoria tłumacząca wielkoskalowe ruchy ziemskiej litosfery, w szczególności przejawiające się w obserwowanym zjawisku dryfu kontynentalnego.
    Ocean (łac. Oceanus, stgr. Ὠκεανός Okeanos – u starożytnych Greków i Rzymian mityczna rzeka oblewająca cały świat, także nazwa jej boga) – wielka część hydrosfery ziemskiej, stanowiąca rozległy obszar słonej wody. Wody słone pokrywają w sumie blisko 3/4 (70,8%) Ziemi. Powierzchnia oceanów wynosi ok. 361 mln km², a ich łączna objętość ok. 1,3•10 m³.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.