Teoria perspektywy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Teoria perspektywy – teoria psychologiczna autorstwa Daniela Kahnemana i Amosa Tversky’ego, tłumacząca podejmowanie przez ludzi decyzji w warunkach ryzyka. Teoria perspektywy jest sprzeczna z dominującą w głównym nurcie ekonomii teorią użyteczności oczekiwanej.

Teoria oczekiwanej użyteczności (ang. expected utility hypothesis) to hipoteza w teorii ekonomii dotycząca postępowania osób w warunkach ryzyka. Zgodnie z tą hipotezą, indywidualne osoby posiadają, lub zachowują się tak jakby posiadały, funkcję użyteczności U(·) zdefiniowaną na zbiorze pewnych alternatyw S i w obliczu ryzyka, gdy muszą wybrać losowe zdarzenie z wynikami w tym zbiorze, czynią to w taki sposób, aby zmaksymalizować wartość oczekiwaną funkcji użyteczności U(·).Eksperyment (łac. experimentum - doświadczenie, badanie) – w naukach przyrodniczych i społecznych zbiór działań wzbudzających w obiektach materialnych określone reakcje i zjawiska w warunkach pozwalających kontrolować wszelkie istotne czynniki, które poddaje się dokładnej obserwacji.

Eksperymentalne badania procesu podejmowania decyzji[ | edytuj kod]

Sformułowanie teorii perspektywy poprzedziły badania eksperymentalne procesu podejmowania decyzji, których wyniki, zdaniem Kahnemana i Tversky’ego, przeczą powszechnie przyjętej teorii użyteczności oczekiwanej. Badaniu zostali poddani studenci uniwersytetu w Izraelu, Sztokholmie i Michigan. Eksperyment przeprowadzono w formie ankiety, w której proszono o wybranie jednej z dwóch możliwości sformułowanych w formie prognozy.

Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.Sztokholm to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionami Uppsala i Södermanland oraz z Morzem Bałtyckim. Siedziba władz regionu – Sztokholm – jest jednocześnie stolicą Szwecji.

Przykładowe pytanie zadawane w badaniu[ | edytuj kod]

W badaniu zadawano pytania sformułowane w następujący sposób:

którą z możliwości preferujesz: (6000, .001), czy (3000, .002)?

Pierwsza liczba w nawiasie oznacza kwotę wygranej (w umówionej walucie), podczas gdy druga liczba oznacza prawdopodobieństwo wygrania, przy czym kropkę poprzedza umownie zero. Przykładowo (6000,.001) oznacza prognozę wygrania sześciu tysięcy (np. zł) z prawdopodobieństwem jednego promila oraz nie wygrania niczego z prawdopodobieństwem 99,9%.

Prognozowanie (późnołac. prognosis, od starogr. πρόγνωσις, nowogr. πρόγνωση prōgnosis, od πρoγιγνώσκειν progignōskein, „wiedzieć wcześniej”, od pro- „wcześniej, przed” i gignōskein, „dowiedzieć się”) lub predykcja (łac. prædictus, im. od prædicere, „przepowiadać”, od præ-, „przed, wcześniej, pra-” i dicere, „mówić”) – naukowa metoda przewidywania tego, w jaki sposób będą kształtowały się w przyszłości procesy lub zdarzenia. W trakcie procesu prognozowania formułuje się sąd na temat przyszłych stanów zjawisk i zdarzeń nazywany prognozą.Subiektywizm to kierowanie się w działaniu oraz w ocenie faktów i zjawisk wyłącznie własnym sposobem widzenia; stronniczość.

Wyniki eksperymentów[ | edytuj kod]

Eksperymenty wykazały istnienie trzech efektów:

  • efektu pewności polegającego na tym, że preferowane są te prognozy, które dają pewny zysk, nawet jeśli alternatywna prognoza daje wyższy zysk oczekiwany (ale niepewny).
  • efektu odbicia polegającego na tym, że inaczej traktowana jest prognoza strat niż prognoza zysków. W przypadku, gdy dostępne są jedynie prognozy przynoszące straty, uczestnicy badania poszukiwali ryzyka i wykazywali odwrotność efektu pewności.
  • efektu izolacji polegającego na tym, że ludzie upraszczają skomplikowane problemy skupiając się zwykle na tym, co różni dane alternatywy, a nie na tym co je łączy. Konsekwencją tego efektu jest fakt, że sposób sformułowania problemu wpływa na wybierane sposoby jego rozwiązania. W efekcie może powstać niespójność preferencji.
  • Istnienie efektu pewności zwolennicy teorii oczekiwanej użyteczności tłumaczyli tym, że ludzie preferują mniejszą dyspersję wyników w prognozie. Jest to jednak zdaniem Kahnemana i Tversky’ego wyjaśnienie słabe, gdyż stoi w sprzeczności z efektem odbicia. Inny eksperyment dowodzi, że nie zawsze jest także spełniony inny aksjomat teorii oczekiwanej użyteczności: awersja wobec ryzyka. Świadczy o tym rzadkość, z jaką ludzie wybierają ubezpieczenia probabilistyczne (takie, które zwracają koszty zdarzenia losowego z pewnym prawdopodobieństwem), które w pewnych sytuacjach powinny być przedkładane nad pełne ubezpieczenia.

    Podejmowanie decyzji – proces polegający na zbieraniu i przetwarzaniu informacji o przyszłym działaniu (według A. K. Koźmińskiego).Aksjomat (postulat, pewnik) (gr. αξιωμα [aksíoma] – godność, pewność, oczywistość) – jedno z podstawowych pojęć logiki matematycznej. Od czasów Euklidesa uznawano, że aksjomaty to zdania przyjmowane za prawdziwe, których nie dowodzi się w obrębie danej teorii matematycznej. We współczesnej matematyce definicja aksjomatu jest nieco inna:


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Prawdopodobieństwo – ogólne określenie jednego z wielu pojęć służących modelowaniu doświadczenia losowego poprzez przypisanie poszczególnym zdarzeniom losowym liczb, zwykle z przedziału jednostkowego (w zastosowaniach często wyrażanych procentowo), wskazujących szanse ich zajścia. W rozumieniu potocznym wyraz „prawdopodobieństwo” odnosi się do oczekiwania względem rezultatu zdarzenia, którego wynik nie jest znany (niezależnie od tego, czy jest ono w jakimś sensie zdeterminowane, miało miejsce w przeszłości, czy dopiero się wydarzy); w ogólności należy je rozumieć jako pewną miarę nieprzewidywalności.
    Amos Nathan Tversky, hebr. עמוס טברסקי (ur. 16 marca 1937 w Hajfie, zm. 2 czerwca 1996 w Stanford) – amerykańsko-izraelski psycholog.
    Wypukłość i wklęsłość funkcji - własności funkcji mówiące o jej położeniu względem jej stycznej w danym punkcie. Jeśli krzywa znajduje się
    Funkcja (łac. functio, -onis, „odbywanie, wykonywanie, czynność”) – dla danych dwóch zbiorów X i Y przyporządkowanie każdemu elementowi zbioru X dokładnie jednego elementu zbioru Y. Oznacza się ją na ogół f, g, h itd.
    Awersja do ryzyka – pojęcie z zakresu ekonomii, szczególnie ekonomii finansowej. Jest to cecha aktorów gospodarczych, którzy mając do wyboru pewność wypłaty określonej kwoty lub loterię o wartości oczekiwanej tej samej wysokości, preferują pewną wypłatę. Matematycznie jest to związane z wklęsłą funkcją użyteczności o ujemnej drugiej pochodnej. Pewną kwotę o użyteczności odpowiadającej użyteczności wartości oczekiwanej loterii nazywa się certainty equivalent (CE w grafice).
    Ekonomia behawioralna jest dziedziną analizy ekonomicznej, która weryfikuje założenia ekonomii neoklasycznej w oparciu o wyniki badań socjologicznych i psychologicznych.
    Efekt izolacji nazywany również efektem von Restorff oraz fenomenem Kohlera-Restorff − tendencja do lepszego zapamiętywania obiektów, które w jakiś sposób wyróżniają się z otoczenia.

    Reklama