• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Teodor Duracz

    Przeczytaj także...
    Komunistyczna Partia Polski (w latach 1918-1925: Komunistyczna Partia Robotnicza Polski) – partia komunistyczna założona 16 grudnia 1918 na zjeździe połączeniowym SDKPiL i PPS-Lewicy, rozwiązana przez Komintern 16 sierpnia 1938 w ramach wielkiej czystki w ZSRR.Wałbrzych (niem. Waldenburg, śl-niem. Walmbrig, Walmbrich, czes. Valdenburk, Valbřich) – miasto na prawach powiatu na południowym zachodzie Polski, w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu wałbrzyskiego. Miasto leży na Pogórzu Zachodniosudeckim i w Sudetach Środkowych, nad rzeką Pełcznicą, historycznie na Dolnym Śląsku. Dawna stolica województwa wałbrzyskiego. Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 119 955 mieszkańców.
    Polska Partia Robotnicza (PPR) – partia polityczna utworzona w czasie niemieckiej okupacji, 5 stycznia 1942 roku, w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej (zrzuconych przez lotnictwo radzieckie na spadochronach 28 grudnia 1941 w okolicach Wiązowny), poprzez połączenie organizacji Związek Walki Wyzwoleńczej (utworzonej we wrześniu 1941) z kilkoma istniejącymi konspiracyjnymi grupami komunistycznymi, takimi jak: „Młot i Sierp”, Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR, Grupa Biuletynu Radiowego, Spartakus, Sztandar Wolności oraz grupa „Proletariusz”.
    Teodor Duracz

    Teodor Duracz (ps. „Profesor”) (ur. 9 lutego 1883 w Czupachówce, w ujeździe achtyrskim guberni charkowskiej, zm. 12 maja 1943 w Warszawie) – polski działacz komunistyczny, adwokat, agent wywiadu radzieckiego.

    Życiorys[]

    Po ukończeniu gimnazjum w Achtyrce w 1904 rozpoczął studia na wydziale prawa uniwersytetu w Charkowie. Od 1905 należał do Polskiej Partii Socjalistycznej, potem do PPS-Lewicy i Komunistycznej Partii Polski. W 1905 był jednym z organizatorów strajku chłopskiego, za co został aresztowany i przez miesiąc był więziony. W 1908 ukończył studia i rozpoczął pracę zawodową, najpierw jako aplikant, a od 1911 jako adwokat przysięgły-cywilista w Aleksandrówce w guberni chersońskiej. W 1917 brał udział w rewolucji październikowej; pracował w Komisariacie do Spraw Polskich jako kierownik Wydziału Organizacyjnego i redaktor „Wiadomości”, urzędowego organu Komisariatu w Zagłębiu Doniecko-Krzyworoskim. W sierpniu 1918, gdy Ukrainę zajęły wojska państw centralnych, przybył do Polski.

    Henryk Rutkowski (ur. 7 stycznia 1903 w Warszawie, zm. 21 sierpnia 1925 w Warszawie) – polski działacz komunistyczny, stracony za zabójstwa.Adwokat (łac. advocatus od advocare, wzywać na pomoc) – prawnik świadczący pomoc prawną w szczególności polegającą na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Adwokatów nazywa się potocznie (choć nieprecyzyjnie) obrońcami sądowymi. W Polsce zawód wykonywany na podstawie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.

    W grudniu 1918 wstąpił do Komunistycznej Partii Polski i otrzymał od tej partii zadanie zorganizowania Wydziału Prawnego przy WRDR. W latach 1918-1939 obrońca w procesach politycznych polskich komunistów i działaczy robotniczych, bronił m.in. Tomasza Dąbala (1922), Władysława Hibnera, Władysława Kniewskiego i Henryka Rutkowskiego (1925), Marcelego Nowotkę i Małgorzatę Fornalską (1935). Był członkiem Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Był wieloletnim współpracownikiem wywiadu radzieckiego w Polsce. Jego kancelaria adwokacka zajmowała się koordynacją obrony komunistycznych działaczy i osób prowadzących działalność szpiegowską na rzecz ZSRR. Jednocześnie pracował w sowieckim przedstawicielstwie handlowym w Warszawie. Przez kancelarię Duracza przechodziły informacje z jednej z najważniejszych siatek sowieckich, penetrującą MSW i polską policję polityczną. W 1941 w grupie „Proletariusz”, współredagował pismo „Przełom”. W 1942 w szeregach Polskiej Partii Robotniczej, był jednym z czołowych działaczy i członkiem KC (kierownik Wydziału Informacji). Po śmierci Marcelego Nowotki prowadził wewnętrzne dochodzenie w ramach PPR na temat okoliczności tego zabójstwa.

    Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:

    Aresztowany 11 marca 1943 i uwięziony na Pawiaku, zamordowany po torturach podczas przesłuchiwania przez gestapo.

    Upamiętnienie[]

    Patron Centralnej Szkoły Prawniczej popularnie nazywanej „Duraczówką” – kuźni kadr dla ludowego wymiaru sprawiedliwości funkcjonującej w latach 1948–1953. W 1947 Teodor Duracz został pośmiertnie odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy.

    Był patronem szkoły podstawowej nr 69 przy ul. Wiktorskiej w Warszawie.

    Komisariat do Spraw Polskich (Komisariat Polski, ros. Комиссариат по польским национальным делам) - urząd sowiecki działający w latach 1917-1920 będący pierwszym z wydzielonych komisariatów narodowych Komisariatu Ludowego do Spraw Narodowości (obok komisariatów białoruskiego, żydowskiego, muzułmańskiego i ormiańskiego). Siedziba Komisariatu znajdowała się początkowo w Petersburgu a następnie w Moskwie przy ulicy Małyj Rżewskij Pierieułok 4 (Малый Ржевский переулок).Pawiak – nieistniejące obecnie więzienie śledcze w Warszawie, popularnie zwane Pawiakiem (nazwa pochodzi od ulicy Pawiej, przy której znajdowała się jedna z bram wjazdowych), zbudowane w latach 1830−1836 według projektu znanego warszawskiego architekta Henryka Marconiego. W latach okupacji niemieckiej 1939−1944 największe niemieckie więzienie w Generalnym Gubernatorstwie.

    Jego imieniem nazwana jest ulica na warszawskich Bielanach, na Osiedlu Szybowników w Bydgoszczy, w Wałbrzychu (Piaskowa Góra), Tomaszowie Mazowieckim (dzielnica Piaskowa) oraz w Białymstoku (Osiedle Pietrasze).

    Przypisy

    1. Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944, Warszawa 2003, s. 93.
    2. monitorpolski.gov.pl/mp/1947/s/135/M1947135000001.pdf
    3. Zdekomunizowali patrona szkoły, bo ulicy się nie udało. Gazeta Wyborcza Stołeczna, 15.04.2011. [dostęp 2011-04-17].

    Bibliografia[]

  • Maria Wilusz, Duracz Teodor [w:] Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1, Warszawa 1978, s. 496-497.
  • Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy (1941-1944), Wydawnictwo Fronda, Warszawa, 2006, ISBN 83-60335-75-3, s. 92-95.
  • Adwokat Duracz, agentem bolszewickim, „Bój z bolszewizmem” (1930), z.29.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Biuro Edukacji Publicznej IPN „Teodor Franciszek Duracz (1883–1943)” – informacja historyczna
  • Bój z bolszewizmem. Wszechstronny informator antykomunistyczny – miesięcznik ukazujący się w latach 1927-1931 w Warszawie. Redaktorem naczelnym był Henryk Glass. Od 1930 był organem Porozumienia Antykomunistycznego. Nakład pisma wynosił 3 tysiące egzemplarzy. Periodyk był biuletynem antykomunistycznym. Miesięcznik uświadamiał metody działania komunistycznych ośrodków dywersji ideologicznej, a przez publikowanie dokumentów opatrzonymi komentarzami ułatwiał zrozumienie istoty zamierzeń realizowanych przy użyciu agitacji. Pismo zostało zawieszone z powodów finansowych. Ukazało się 5 roczników liczących łącznie 1300 stron druku. Jego kontynuacją było pismo „Prawda o komunizmie – Biuletyn Informacyjny”.Liga Obrony Praw Człowieka i Obywatela – organizacja społeczna w II Rzeczypospolitej, założona w 1921. Jej celem była obrona swobód demokratycznych. Działała przeciw prześladowaniom politycznym, a także nietolerancji. Występowała m.in. w obronie więźniów politycznych. Domagała się likwidacji obozu w Berezie Kartuskiej. W latach 1935–1936 współpracowała z Polską Partią Socjalistyczną oraz Komunistyczną Partią Polski. W 1937 została rozwiązana przez władze państwowe. W organizacji działali m.in. Andrzej Strug, Teodor Duracz, Krystyna Krahelska, Stanisław Thugutt, Herman Lieberman, Stanisław Posner, Witold Wyspiański, Ludwik Śledziński, Stanisław Więckowski, Halina Górska, Wacław Barcikowski i Stanisława Lenk-Aletowa.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Władysław Hibner (ur. 1 maja 1893 w Łodzi, zm. 21 sierpnia 1925 w Warszawie) – polski działacz komunistyczny, stracony za zabójstwa.
    Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego - słownik ukazujący się od 1967 roku (zeszyt próbny). Miał objąć działaczy związanych z działalnością w ruchu robotniczym w XIX i XX wieku. Wydawany był pierwotnie przez Zakład Historii Partii przy KC PZPR. Po jego rozwiązaniu ukazywał się pod auspicjami Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego. Redaktorem naczelnym był Feliks Tych. Ukazały się 3 tomy (do całości litery K).
    Gubernia charkowska – jednostka administracyjna Imperium Rosyjskiego ze stolicą w Charkowie, utworzona ukazem Katarzyny II w 1780 roku z przekształcenia guberni słobodzko - ukraińskiej. W 1797 Paweł I przywrócił nazwę guberni słobodzko-ukraińskiej, od 1835 ponownie i ostatecznie gubernia charkowska. Obejmowała powierzchnię 54 493 km².
    Małgorzata Fornalska, ps. Jasia (ur. 8 czerwca 1902 w Fajsławicach, zm. 26 lipca 1944 w Warszawie) – polska działaczka komunistyczna, wiele lat związana z Bolesławem Bierutem, z którym miała córkę Aleksandrę.
    Marceli Nowotko, właściwie Marceli Nowotka, pseudonim: Marian, Stary (ur. 8 lipca 1893 w Warszawie, zm. 28 listopada 1942) – polski działacz komunistyczny, członek Komunistycznej Partii Polski, Wszechzwiązkowej Partii Komunistycznej (bolszewików) (WKP(b)) i pierwszy I sekretarz Polskiej Partii Robotniczej.
    Polska Partia Socjalistyczna – Lewica – nieoficjalna nazwa Polskiej Partii Socjalistycznej, która w 1906 na IX zjeździe PPS w Wiedniu większością głosów delegatów doprowadziła do wyeliminowania członków Wydziału Bojowego, co w efekcie doprowadziło do podziału i wyodrębnienia PPS – Frakcji Rewolucyjnej. Partia używała nazwy "PPS". Przez członków Frakcji Rewolucyjnej nazywana "Frakcją Umiarkowaną". Od 1909, gdy Frakcja Rewolucyjna powróciła do pierwotnej nazwy PPS, zaczęła w wydawnictwach litery P.P.S. umieszczać w czarnej obwódce dla zaznaczenia różnicy. Po pewnym czasie zwana zwyczajowo Lewicą PPS. Jej działacze w 1908 odrzucili program natychmiastowego odzyskania niepodległości Polski, stawiając na drogę rewolucji robotniczej w sojuszu z organizacjami rosyjskimi na rzecz obalenia caratu rosyjskiego i zbudowania republiki demokratycznej z uzyskaniem autonomii. W grudniu 1918, po XII Zjeździe, partia połączyła się z SDKPiL w Komunistyczną Partię Robotniczą Polski.
    Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto na prawach powiatu w północnej Polsce, historycznie leży na Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego. Jest siedzibą Wojewody Kujawsko-Pomorskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.