• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Teodolit

    Przeczytaj także...
    Limbus – część teodolitu, niwelatora (jeśli niwelator posiada koło poziome) lub sekstantu, mająca postać metalowego lub szklanego krążka, z naniesioną na obwodzie podziałką kątową – 400 gradów bądź 360 stopni. W nowoczesnych instrumentach geodezyjnych limbus przyjmuje postać elementu zdolnego wytworzyć impulsy elektryczne zliczane następnie przez specjalne układy i przeliczane na kąty. Nad limbusem, współśrodkowo, osadzona jest alidada.Teleskop optyczny – jeden z rodzajów teleskopów; przyrząd optyczny złożony z dwóch elementów optycznych: obiektywu i okularu (teleskop soczewkowy) lub z okularu i zwierciadła (teleskop zwierciadlany), połączonych tubusem. Służy do powiększania odległych obrazów. Zarówno teleskop soczewkowy, jak i teleskop zwierciadlany dają obraz rzeczywisty powiększony, odwrócony lub prosty.
    Tachimetr (nazywany też tachymetrem) – instrument geodezyjny przeznaczony do pomiaru kątów poziomych, kątów pionowych oraz odległości. Jest to połączenie teodolitu i dalmierza.
    Teodolit WildT1A
    Zabytkowy teodolit

    Teodolit – instrument geodezyjny przeznaczony do pomiaru kątów poziomych oraz kątów pionowych. Wyróżnia się teodolity optyczne oraz elektroniczne. W teodolitach optycznych zastosowane jest szklane koło poziome (limbus) i koło pionowe z naniesionym podziałem kątowym (w Polsce praktykowany jest dziesiętny podział gradowy, w którym kąt prosty równa się 100 gradom), z którego obserwator wykonuje odczyt kierunku. W teodolitach elektronicznych odczyt kierunku jest wykonywany automatycznie.

    Kąt poziomy – w geodezji, kąt dwuścienny zawarty między dwiema płaszczyznami pionowymi przechodzącymi przez pomierzone w terenie kierunki. Kąt poziomy nie podlega bezpośredniemu pomiarowi w terenie. Pomiarem objęte są kierunki poziome (odczyty z koła poziomego instrumentu pomiarowego), których różnica daje wartość kąta poziomego. Wartość kąta podawana jest najczęściej w gradach lub stopniach.Kąt pionowy – w geodezji, kąt zawarty w płaszczyźnie pionowej między kierunkiem odniesienia, a kierunkiem na dany punkt terenowy.

    Teodolit wyposażony jest w lunetę, która wraz z korpusem instrumentu może obracać się wokół pionowej osi instrumentu. Umożliwia to swobodne i dokładne wykonanie odczytu kierunków poziomych oraz pionowych.

    Warunki teodolitu[]

    Aby instrument mógł poprawnie wyznaczać kąty, musi spełniać następujące warunki:

  • libelli alidadowej prostopadła do osi obrotu instrumentu
  • płaszczyzna główna libelli pudełkowej prostopadła do osi obrotu instrumentu
  • oś celowa lunety prostopadła do jej osi obrotu
  • oś obrotu lunety prostopadła do osi obrotu teodolitu
  • poprzeczna kreska siatki celowniczej prostopadła do osi obrotu instrumentu
  • oś celowa przecinająca oś obrotu instrumentu
  • oś obrotu alidady przechodząca przez środek kręgu limbusa, natomiast w teodolitach dwuosiowych osie alidady i limbusa powinny się wzajemnie pokrywać
  • podziałka skal i okręgów dokładnie naniesiona
  • dla spoziomowanej osi celowej odczyty na kole pionowym zgodne z ich teoretyczną wartością
  • pionowa część osi celowej pionu optycznego w alidadzie lub spodarce pokrywająca się z osią obrotu teodolitu
  • Kąt pomiędzy płaszczyzną poziomą przechodzącą przez oś obrotu lunety a osią celową lunety teodolitu nosi nazwę kątu nachylenia.

    Geodezja – nauka zajmująca się ustalaniem wielkości i kształtu Ziemi oraz określaniem położenia punktów na jej powierzchni.Oś obrotu – prosta w przestrzeni określająca kierunek obrotu danego ciała. Wyznacza ona układ odniesienia, względem którego wyznacza się moment bezwładności ciała. Prędkość kątowa jest zawsze równoległa do osi obrotu.

    Budowa teodolitu[]

    Układ osiowy bordy i podstawowe osie teodolitu:
    1 – spodarka
    2 – tuleja złączona ze spodarką
    3 – koło poziome
    4 – alidada
    5 – dźwigary lunety
    6 – luneta
    7 – koło pionowe sprzęgnięte z lunetą
    vv – pionowa (inaczej główna) oś obrotu teodolitu lub alidady
    hh – pozioma oś obrotu lunety
    ll – oś libelli alidadowej (rurkowej)
    pg – płaszczyzna główna libelli okrągłej
    Schemat teodolitu


    Spodarka to dolna część instrumentu geodezyjnego, umożliwia stabilne zamocowanie instrumentu geodezyjnego do statywu geodezyjnego oraz poziomowanie i centrowanie instrumentu geodezyjnego.Alidada jest to ruchoma część teodolitu lub sekstantu mogąca obracać się względem spodarki i limbusa. Na alidadzie znajdują się libelle służące do poziomowania teodolitu, urządzenia odczytowe pozwalające wykonać odczyt podziałki kątowej limbusa.

    Zobacz też[]

  • tachimetr



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Poziomica, poziomnica, utożsamiana czasem niezbyt precyzyjnie z libellą, regionalnie – waserwaga – przyrząd pomiarowy z wbudowanymi jedną lub wieloma (wtedy pod różnymi kątami) libellami rurkowymi, wykorzystujący siłę grawitacji ziemskiej do wyznaczania (z niewielką dokładnością) poziomości płaszczyzn (np. podłóg) lub pionowości (np. ścian) w budownictwie.
    Libella rurkowa – przyrząd optyczny umożliwiający ustawianie płaszczyzn i prostych w kierunku pionowym lub poziomym.
    Grad (gon, gradus) – jednostka miary kąta płaskiego równa 1/100 kąta prostego. Jest to jednostka spoza układu SI równa π/200 radiana, czyli 9/10 stopnia. Wprowadzona zarządzeniem Napoleona Bonaparte na fali ułatwiania ludziom życia po Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Obecnie stosowana w geodezji.
    Libella okrągła (libella pudełkowa, libella sferyczna) – przyrząd umożliwiający ustawianie płaszczyzn lub prostych w kierunku pionowym lub poziomym oraz pomiar małych kątów nachylenia linii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.