• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tenor

    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Śpiew – czynność polegająca na wytwarzaniu dźwięków o charakterze muzycznym za pomocą głosu. Każda osoba potrafiąca mówić potrafi też śpiewać, ponieważ śpiew pod wieloma względami jest jedynie formą przedłużonej mowy.
    Sopran (od wł. sopra - ponad) – najwyższy głos żeński. Zwykle obejmuje skalę - w muzyce chóralnej - od c do a (zobacz oktawa). Od solistek wymaga się zazwyczaj c, rzadziej cis, d czy es, a od niektórych rodzajów głosu nawet dźwięków e czy f.

    Tenor – jeden z czterech głównych rodzajów, klas głosu ludzkiego. Mianem tym określa się również osoby śpiewające tym głosem.

    Tenor jest najwyższym głosem męskim osiągalnym rejestrem piersiowym (patrz: technika śpiewu). Zwykle obejmuje zakres od c do c.

    Nazwa głosu pochodzi od włoskiego słowa „tenere” (podtrzymywać, z łac. tenere 'trzymać'). Na początku rozwoju polifonii wokalnej, w muzyce średniowiecznej, tenor zawsze wykonywał partię cantus firmus, podtrzymując głos wysoki (nazywany „cantus”, mniej więcej w skali sopranu), który wykonywał inną melodię. W dalszym rozwoju dodano trzeci głos, wyższy niż tenor, śpiewający melodię odnoszącą się do cantus firmus, niejako przeciw tenorowi (contratenor altus, czyli wysoki (=altus) głos śpiewający partię konkurującą z partią tenorową). Następnie dodano kolejny głos, niższy (contratenor bassus, czyli głos niski (=bassus) śpiewający partię również konkurującą z partią tenorową). W ten sposób stworzono podstawowy skład polifoniczny podobny do obecnie nam znanego: cantus, contratenor altus, tenor, contratenor bassus. Dla ułatwienia odrzucono potem słowa „contratenor”, tworząc nazewnictwo „cantus – altus – tenor – bassus” upodobnione do stosowanego w naszych czasach, znane już w renesansie i używane częściowo również w baroku.

    Tenore di grazia, zwany również tenore leggero, jest lżejszą i bardziej elastyczną wersją tenoru. Dziewiętnastowieczne role tenorowe pisane głównie na początku wieku to w większości role di grazia. Lindoro we Włoszce w Algierze, Don Ramiro w Kopciuszku, czy Almaviva w Cyruliku sewilskim Gioacchina Rossiniego; także Gualtiero w Piracie, Elvino w Lunatyczce czy Arturo w Purytanach Vincenza Belliniego są tego typowymi przykładami. Wiele ról Donizettiego, jak choćby Nemorino w Napoju miłosnym i Ernesto w Don Pasquale, czy Tonio w Córce pułku, to również role tenore di grazia.Kontratenor – śpiewak posługujący się techniką śpiewu umożliwiającą śpiewanie przez mężczyznę wysokim głosem o barwie zbliżonej do głosu naturalnego. Dlatego też sposród kontratenorów rozróżnia się kontratenor sopranowy, mezzosopranowy i altowy. Technika śpiewania głosem kontratenorowym przypomina śpiewanie falsetem - dynamiczne spektrum krtani zostaje ograniczone poprzez częściowe jej domknięcie, emisja głosu odbywa się przy wsparciu rezonatorów głowowych. Zasadnicze różnice polegają na tym, że krtań kontratenora pozostaje rozluźniona, głos ustabilizowany, a barwa ciemniejsza, zbliżona do naturalnych głosów. Dziś śpiewacy operujący tą techniką wykonują partie przeznaczone dla kastratów, którzy byli popularni zwłaszcza w epoce baroku. Słynnymi kontratenorami są: Philippe Jaroussky, David Daniels, Andreas Scholl, Paul Esswood, David James, Klaus Nomi (właśc. Klaus Sperber), Vitas (właśc. Witalij Władasowicz Graczew). Z polskich kontratenorów największe uznanie zdobyli Artur Stefanowicz, Piotr Łykowski, Dariusz Paradowski i Jacek Laszczkowski - dwaj ostatni jednoznacznie utożsamiani z naturalnym sopranem.

    Przed drugą połową XVII wieku tenory obsadzane były w partiach kojarzonych obecnie z innymi głosami.

    Ze względu na to, że przez długi czas w historii kobietom nie wolno było śpiewać w kościele, w głosach wyższych (głównie w partii „cantus”) obsadzani byli albo mężczyźni śpiewający falsetem (obecnie zwani kontratenorami), albo chłopcy przed mutacją, posiadający głos zwany dyszkantem. Wbrew obecnym skojarzeniom, w partii „altus” nie śpiewał zwykle głos kojarzony z obecnym żeńskim altem lub falsetowym kontratenorem, ale tenor śpiewający rejestrem piersiowym o wyjątkowo szerokiej skali. Obecnie niektórzy wykonawcy muzyki dawnej, zwykle śpiewający partie tenorowe, często wykonują partie „altus” właśnie w ten sposób (np. Charles Daniels, Stephan van Dyck).

    Luciano Pavarotti (ur. 12 października 1935 w Modenie, zm. 6 września 2007 tamże) – włoski śpiewak operowy (tenor liryczny). Uważany za jednego z najwybitniejszych śpiewaków XX wieku.Henryk Oskar Kolberg (ur. 22 lutego 1814 w Przysusze, zm. 3 czerwca 1890 w Krakowie) – polski etnograf, folklorysta i kompozytor.

    Wyróżniamy kilka rodzajów tenoru: tenor liryczny (np. Luciano Pavarotti, Wiesław Ochman), tenor dramatyczny (np. Mario Del Monaco, Layne Staley) często o ciemnej i metalicznej barwie oraz tenor spinto (np. Plácido Domingo).

    Skala tenorowa sytuuje się więc pomiędzy skalą barytonu a męskiego altu (śpiewanego falsetem). Istnieje rozróżnienie skali tenorowej dla solistów, oscylującej między c a c2 do d2, a skali tenorowej dla tenorów chóralnych, których skala plasuje się od c do g1-a1.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • wysokość głosu
  • Tenore di grazia
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. S. Orgelbranda Encyklopedja Powszechna. Warszawa: S. Orgelbranda synów, 1903, s. 688. ISBN 1-278-16749-8.
    2. Oskar Kolberg, Julian Krzyżanowski, Józef Burszta: Dzieła wszystkie. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1975.
    3. S. Orgelbranda Encyklopedja Powszechna. Warszawa: S. Orgelbranda synów, 1903, s. 688. ISBN 1-278-16749-8.
    4. tenor, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2013-07-06].
    5. Słownik Wyrazów Obcych
    6. Elżbieta Sobol, Anna Stankiewicz: Słownik wyrazów obcych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 1185. ISBN 83-01-11487-8.
    7. Józef M. Chomiński, Krystyna Wilkowska-Chomińska: Historia muzyki polskiej. Tom 1. Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1995, s. 228. ISBN 83-224-0463-8.
    8. Stanisław Krukowski: Problemy wykonawcze muzyki dawnej. Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania Kultury, 1991, s. 135.
    9. Andrzej Chodkowski: Encyklopedia muzyki. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 1128. ISBN 83-01-11390-1.
    10. Alojzy Suchanek, Powszechne kształcenie głosu jako problem pedagogiczny, Katowice: Uniwersytet Śląski, 1989, s. 172, ISSN 0208-6336.
    Skale instrumentów muzycznych – poniższy wykres przedstawia zakres dźwięków muzycznych wydawanych przez instrumenty muzyczne, w tym przez głos ludzki. W niektórych wypadkach na instrumentach można wydawać dźwięki o nieco szerszej skali (np. kontrabas orkiestrowy 5-strunowy od C1), który jest również często używany.Mario Del Monaco (ur. 27 lipca 1915 we Florencji – zm. 16 października 1982 w Mestre) – włoski śpiewak operowy, tenor, uważany za jednego z najwybitniejszych artystów operowych XX wieku.




    Warto wiedzieć że... beta

    Falset – (z wł. falsetto) fistuła – zwyczajowo mianem falsetu określa się rodzaj wysokiego głosu męskiego o groteskowym brzmieniu. Faktycznie oznacza jednak śpiew na niedomkniętych strunach głosowych zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Realizowany jest poprzez silne, nienaturalne napięcie strun głosowych, przez co drgają w krótszej niż odpowiednia dla danego dźwięku długości, powodując wydobycie dźwięku o niewielkiej dynamice oraz charakterystycznej nosowej barwie. Nazwa pochodzi od włoskiego falso – "fałszywe".
    Encyklopedie Orgelbranda – pierwsze polskie nowoczesne encyklopedie autorstwa 181 polskich naukowców, wydawane w firmie wydawniczej Samuela Orgelbranda i później jego synów. W sumie opublikowane zostały trzy edycje w pięciu wydaniach:
    Dyszkant – termin muzyczny; odmiana wysokiego głosu ludzkiego. Najczęściej głos ten posiadają chłopcy przed mutacją (w języku angielskim dyszkant to "sopran chłopięcy" - boy soprano).
    Layne Staley, właśc. Layne Thomas Staley (ur. 22 sierpnia 1967 w Kirkland, zm. 5 kwietnia 2002 w Seattle) – amerykański muzyk, kompozytor, wokalista i autor tekstów. Przez niemalże cały okres swojej działalności muzycznej związany z grupą Alice in Chains, której był współzałożycielem. Znany z szerokiej skali głosu, która wynosiła do 3,5 oktawy. Teksty pisane przez Staleya często miały charakter dekadencki, melancholijny, przez co były określane mianem „mrocznych”, gdyż poruszały takie wątki jak ból, depresja, samobójstwo, samotność czy uzależnienie.
    International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.
    Głos ludzki – wibracje wytwarzane przez struny głosowe człowieka (dźwięki o określonej częstotliwości). Fałdy głosowe w połączeniu z m.in. zębami, językiem i ustami mogą wytworzyć szerokie spektrum dźwięków, umożliwiając całkowitą zmianę znaczenia wypowiedzi poprzez manipulację tonu lub akcentowanie pojedynczych części.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.