• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Teleologiczne podejście

    Przeczytaj także...
    Zasada najmniejszego działania – sformułowana przez Pierre Louis Maupertuisa zasada mówiąca, że w fizyce klasycznej (porównaj: fizyka kwantowa) fizycznie realizowane tory cząstek minimalizują pewien funkcjonał zwany działaniemTeleologia - (gr. télos – cel i logos – badanie) – teoria porządku celowego i pogląd, że porządek celowy zachodzi aktualnie w danej dziedzinie, zwłaszcza w całej rzeczywistości lub w całej rzeczywistości historycznej: dla tego drugiego znaczenia stosuje się także termin finalizm.
    Galileusz (wł. Galileo Galilei; ur. 15 lutego 1564 w Pizie, zm. 8 stycznia 1642 w Arcetri) – włoski astronom, astrolog, matematyk, fizyk i filozof, twórca podstaw nowożytnej fizyki.

    Podejście teleologiczne do opisu zjawiska – opis zjawiska polegający na przypisaniu mu celu.

    Przyjmuje się, że układ zachowuje się w taki a nie inny sposób dlatego, że w przeciwnym wypadku nie osiągnąłby stanu końcowego, o którym wiadomo, że jednak wystąpił lub że jego zachowanie nie minimalizowałoby określonego wyrażenia arytmetycznego, nie spełniało pewnej zasady akcentującej całościowe własności układu. Podejście to akcentuje całościowy przebieg zjawiska. Przykładem opisu teleologicznego mogą być:

    Zasada Fermata w optyce jest szczególnym przypadkiem zasady najmniejszego działania. Sformułował ją Pierre de Fermat, a treść zasady w jego ujęciu miała następujące brzmienie:Arystoteles (gr. Ἀριστοτέλης, Aristotelēs, ur. 384 p.n.e., zm. 7 marca 322 p.n.e.) – filozof, jeden z trzech, obok Sokratesa i Platona najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji. Nazywany też Stagirytą (od miejsca urodzenia), lub po prostu Filozofem (w tekstach średniowiecznych i nowożytnych).
  • zasada najmniejszego działania;
  • zasada Fermata najkrótszego czasu;
  • zasada antropiczna;
  • Podejście teleologiczne bazuje zwykle na całkowym, globalnym sformułowaniu praw fizycznych. W pewnych warunkach podejście teleologiczne jest równoważne podejściu deterministycznemu. W takich przypadkach całkowy opis problemu jest równoważny opisowi przy pomocy układów równań różniczkowych (tj. opisowi przyczynowemu i lokalnemu).

    Zasada antropiczna – koncepcja filozoficzna odnosząca się do kosmologii, zgodnie z którą fundamentalne stałe fizyczne (stała Plancka, prędkość światła, stała grawitacji itp.) mają dokładnie takie wartości, aby umożliwić powstanie życia, a w szczególności umożliwić pojawienie się istoty myślącej, człowieka na Ziemi. Zasada ta jest próbą odpowiedzi na pytanie, dlaczego prawa fizyki są takie, jakie są. Sugeruje ona odpowiedź, że gdyby prawa fizyki były inne, nikt nie mógłby ich poznać, ponieważ pojawienie się inteligentnego obserwatora nie byłoby możliwe. Zwolennicy zasady antropicznej przedstawiają dowody, że minimalne zmiany stałych fizycznych, np. stałej Plancka uniemożliwiłyby istnienie wszechświata w obecnej formie.

    Należy pamiętać, że nakładanie na rozwiązania równań opisujących zachowanie się układu warunków (więzów) nie jest swoistym elementem podejścia teleologicznego i jest niezależnym od niego elementem opisu, występującym jako cecha zjawiska zarówno w podejściu deterministycznym, jak i teleologicznym. Tak więc w sformułowaniu: "nie osiągnąłby stanu końcowego, o którym wiadomo, że wystąpił", opis teleologiczny zjawiska wychodzi z założenia, że układ w swojej ewolucji zna ów cel lub warunki konieczne dla jego osiągnięcia, a nie że spośród wielu możliwych rozwiązań wybrane zostaje tylko to, które spełnia naszą wiedzę o zjawisku. Tak więc podejście teleologiczne jest postawą filozoficzną, przekonaniem o własnościach zjawisk, a nie wyłącznie elementem techniki obliczania.

    Historycznie podejście teleologiczne jest jednym z najstarszych sposobów patrzenia na rzeczywistość. Zostało ono ukonstytuowane dzięki filozofii Arystotelesa. Od czasów Galileusza zachodzi stopniowe odchodzeniu od podejścia teleologicznego, w różnych dziedzinach, na rzecz podejścia deterministycznego.

    Zobacz też[]

  • teleologia



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.