• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Teatr Narodowy w Warszawie



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Kazimierz Dejmek (ur. 17 maja 1924 w Kowlu, zm. 31 grudnia 2002 w Warszawie) – polski reżyser i aktor teatralny, minister kultury i sztuki, poseł na Sejm II kadencji.Anna Chodakowska (ur. 20 lipca 1948 w Warszawie) – polska aktorka teatralna i filmowa, w latach 1973–1983 i od 1997 aktorka Teatru Narodowego w Warszawie, laureatka nagrody aktorskiej na 13. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych (1973) i nagrody na 5. Przeglądzie Piosenki Aktorskiej (1984).
    Zygmunt Vogel, Teatr Narodowy na placu Krasińskich w Warszawie, ok. 1791
    Budynek Teatru Narodowego na placu Krasińskich w 1873 (rozebrany w 1884)

    Teatr Narodowy – najstarszy istniejący do dziś teatr w Polsce, założony w 1765 w Warszawie przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

    Teatr Narodowy jest dzisiaj jednym z czterech teatrów o statusie instytucji narodowej, o szczególnym znaczeniu dla polskiej kultury – podlega bezpośrednio Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Minister powołuje jego dyrektora. Oprócz Teatru Narodowego w Warszawie, podobny status posiada jeszcze jeden teatr dramatyczny, Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie oraz dwa teatry operowe Teatr Wielki – Opera Narodowa w Warszawie, z którym Teatr Narodowy dzieli gmach przy placu Teatralnym oraz Polska Opera Królewska.

    Jacek Różański (ur. 5 stycznia 1946 w Łodzi) – aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, piosenkarz, wykonawca poezji śpiewanej.Kazimierz Junosza-Stępowski (ur. 26 listopada 1880 w Wenecji, zm. 5 lipca 1943 w Warszawie) – jeden z najwybitniejszych polskich aktorów przedwojennego kina.

    Dyrektorem Teatru jest Krzysztof Torończyk (od 1998 roku), dyrektorem artystycznym Jan Englert (od 2003 roku).

    Historia[ | edytuj kod]

    Początki (1764-1778)[ | edytuj kod]

    Początki Teatru Narodowego sięgają epoki Oświecenia. 19 listopada 1765 roku w nieistniejącym dziś budynku Operalni przy ul. Królewskiej, odbyła się premiera Natrętów Józefa Bielawskiego, komedii opartej na pomyśle zaczerpniętym z Molière’a. Był to pierwszy spektakl powołanego przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego stałego, zawodowego i publicznego zespołu. Nosił nazwę „Aktorowie Narodowi Jego Królewskiej Mości” i funkcjonował w tym samym budynku co zespół francuski, niemiecki i włoski. Wyróżniał się tym, że grał w ojczystym języku, sztuki rodzimych autorów. Dopiero po kilkunastu latach usankcjonowano nazwę Teatr Narodowy.

    Polska Opera Królewska (POK) – kameralny teatr operowy z siedzibą w Warszawie, powołany do istnienia 1 sierpnia 2017 roku przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Siedzibą Polskiej Opery Królewskiej jest Teatr Stanisławowski w Starej Oranżerii na terenie Łazienek Królewskich. Ignacy Machowski (ur. 5 lipca 1920 w Rzeszowie, zm. 11 stycznia 2001 w Warszawie) – polski aktor, teatralny, filmowy i telewizyjny.

    Powołanie narodowej sceny było jednym z elementów projektowanej przez króla reformy edukacji, obyczaju i życia kulturalnego upadającej Rzeczypospolitej. Pierwsza sztuka ośmieszała w swej treści różnorodne typy sarmackiego myślenia i propagowała nowe postawy (komedie były gatunkiem utworów scenicznych szczególnie hołubionym przez reformatorów). Kolejne wystawione w Operalni komedie, zwłaszcza Bohomolca i Bielawskiego, przeciwstawiały sobie dwie generacje – starych, zacofanych, ubranych w kontusz sarmatów i młodych, ubranych we francuskie stroje, wygłaszających postępowe idee.

    Beata Ścibakówna, właść. Beata Lucyna Ścibak-Englert (ur. 28 kwietnia 1968 w Zamościu) – polska aktorka teatralna i filmowa.Maksim Gorki (Максим Горький, ur. 16 marca/28 marca 1868, zm. 18 czerwca 1936) – pisarz rosyjski, właściwie Aleksiej Maksimowicz Pieszkow (Алексей Максимович Пешков). Autor wielu dramatów (Na dnie), powieści (Matka) i opowiadań (Foma Gordiejew). Wybitna postać rosyjskiego modernizmu (tzw. srebrnego wieku).

    Operalnia Saska na rogu ulicy Królewskiej i Marszałkowskiej służyła teatrowi jedynie przez kilka lat. Szybko popadła w ruinę i została rozebrana w 1772 roku. Zespół przeniósł się do Pałacu Radziwiłłów na Krakowskim Przedmieściu, a potem, w roku 1778 do budynku na placu Krasińskich.

    Wojciech Bogusławski[ | edytuj kod]

    Oblicze Teatru Narodowego ukształtował na przełomie XVIII/XIX wieku Wojciech Bogusławski – aktor, reżyser, tłumacz, pedagog, dyrektor teatrów. Dlatego, chociaż w chwili powołania Teatru Narodowego Bogusławski miał zaledwie kilka lat, uznaje się go za „ojca teatru polskiego”. Szczególnie gorący był okres jego drugiej dyrekcji warszawskiej. Przypadła ona na lata obrad Sejmu Czteroletniego, który miał doprowadzić do naprawy systemu politycznego Rzeczypospolitej. W 1794 roku wybucha powstanie Kościuszkowskie będące reakcją na drugi rozbiór Polski (1793). W 1795 roku następuje trzeci rozbiór Polski, która podzielona między Rosję, Prusy i Austrię znika z mapy Europy na 123 lata. W wizji Bogusławskiego teatr miał być orężem w walce o patriotyczne, obyczajowe i estetyczne wychowanie widzów. Był to model teatru obywatelskiego, politycznego i zaangażowanego w życie narodu. Jak każdy naród, który przez wiele lat nie miał swojej państwowości, i Polacy, przywiązując ogromną wagę do zachowania języka i obyczaju, w kultywowaniu tradycji widzieli sposób na zachowanie tożsamości narodowej.

    Komedialnia - powstała w 1748 w Białymstoku, pierwszy stały teatr na ziemiach polskich założony 17 lat przed powstaniem Teatru Narodowego w Warszawie. W gmachu, który nie dotrwał do naszych czasów znajdowały się loże i obszerna scena z piękną kurtyną namalowaną przez Mirysa. Teatr posiadał bibliotekę. Komedialnia miała własną orkiestrę, balet, a w operach występowali sławni artyści z Wiednia, Wenecji i Rzymu.Teatr Nowy – teatr dramatyczny w Warszawie istniejący od 1947. Obecnie działający na dwóch scenach: Scena Kameralna przy ul. Puławskiej 37 i Scena Teatr Praga – Fabryka Trzciny przy ul. Otwockiej 14.

    Warszawskie Teatry Rządowe[ | edytuj kod]

    14 kwietnia 1810 dekretem Fryderyka Augusta powołana zostaje Rządowa Dyrekcja Teatrów, której statut opracowywany jest pod kierunkiem Wojciecha Bogusławskiego. W 1822 zmienia się jej nazwę na Dyrekcję Teatrów i Wszelkich Widowisk Dramatycznych i Muzycznych w Królestwie, a w 1833 na Warszawskie Teatry Rządowe. Mocą dekretu rządowego teatry podległe Dyrekcji Rządowej otrzymują prawa i obowiązki „instytucji dobra publicznego”, o budżecie z „funduszów specjalnych”. Te fundusze zasila wywalczony przez Wojciecha Bogusławskiego podatek widowiskowy na rzecz teatru. W ten sposób instytucję sceny narodowej utrzymuje całe społeczeństwo i carski budżet. Warszawskie Teatry Rządowe będą istnieć do lipca 1915 roku.

    Teatr Mały – teatr w Warszawie, scena kameralna Teatru Narodowego. Otwarty 11 stycznia 1973, zakończył działalność 27 czerwca 2009. Karol Adwentowicz (ur. 19 października 1871 w Wielogórze, zm. 19 lipca 1958 w Warszawie) – polski aktor i reżyser teatralny, dyrektor teatrów, m.in. Teatru Kameralnego w Warszawie. Reprezentant szkoły Tadeusza Pawlikowskiego przełomu XIX w XX wieku. Znany z charakterystycznej wibracji głosu. W filmie wystąpił zaledwie dwa razy.

    Wiek XIX[ | edytuj kod]

    W 1833 roku Antonio Corazzi ukończył nowy gmach teatralny swojego projektu i Teatr Narodowy wyprowadza się z budynku przy placu Krasińskich. Po klęsce powstania listopadowego władze rosyjskie niechętnie patrzyły na kontynuowanie działalności Teatru pod szyldem Teatru Narodowego. Z rozkazu cara nazwano go Teatrem Wielkim. Nowa siedziba uprawomocniała coraz wyraźniejszy od początku wieku podział na trzy zespoły: opery, baletu i dramatu, z których każdy miał swojego kierownika. Zespół dramatyczny otrzymał miano Teatru Rozmaitości i zajął prawe skrzydło budynku – mieści się tam, po kilku przebudowach, do dziś. Rosyjscy prezesi Warszawskich Teatrów Rządowych (carscy generałowie) i nader czujna cenzura ograniczała repertuar do sztuk obyczajowych, fars, dramatów historycznych, wykluczając klasykę polską czy dramat romantyczny. O poziomie teatru w tym czasie nie decydował repertuar, lecz świetni aktorzy. W dziejach warszawskiego teatru ten okres znany jest jako „epoka gwiazd” – w Teatrze Narodowym grała między innymi Helena Modrzejewska (późniejsza gwiazda Ameryki). Teatr był wtedy jedynym, obok kościoła, miejscem, gdzie publicznie mówiono po polsku.

    Marcin Przybylski (ur. 1 lipca 1975 w Warszawie) – polski aktor teatralny, telewizyjny i filmowy. Wykładowca warszawskiej Akademii Teatralnej i wieloletni asystent prof. Mai Komorowskiej na Wydziale Aktorskim Akademii Teatralnej.Gustaw Teofil Holoubek (ur. 21 kwietnia 1923 w Krakowie, zm. 6 marca 2008 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser i dyrektor teatrów, pedagog, prezes Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru i Filmu, członek Polskiej Akademii Umiejętności, poseł na Sejm PRL VII i VIII kadencji, senator I kadencji.

    Dwudziestolecie międzywojenne i II wojna światowa[ | edytuj kod]

    Po opuszczeniu Warszawy przez Rosjan, w lipcu 1915 roku przestają istnieć Warszawskie Teatry Rządowe. W 1919 roku, po odzyskaniu niepodległości, scenę Rozmaitości trawi pożar. Po odbudowie, w 1924 roku, z inicjatywy Juliusza Osterwy, wybitnego aktora i pierwszego dyrektora narodowej sceny po wojnie, powrócono do tradycji Wojciecha Bogusławskiego i zmieniono nazwę z Rozmaitości na Teatr Narodowy.

    Aleksander Zelwerowicz (ur. 14 sierpnia 1877 w Lublinie, zm. 18 czerwca 1955 w Warszawie) – polski aktor, reżyser, dyrektor teatru, pedagog, mąż reżyserki Krystyny Severin-Zelwerowicz.Kazimierz Opaliński (ur. 22 lutego 1890 w Przemyślu, zm. 6 czerwca 1979 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, kierownik artystyczny i dyrektor teatru.

    Do wybuchu II wojny światowej Teatr Narodowy był prowadzony m.in. przez: Juliusza Osterwę, Jana Lorentowicza, Ludwika Solskiego, Aleksandra Zelwerowicza i Wilama Horzycę. Teatr Narodowy zwrócił się w tym czasie w stronę współczesnego dramatu polskiego. Grano m.in. Szaniawskiego i Stefan Żeromskiego (np. słynna inscenizacja Uciekła mi przepióreczka w reżyserii Juliusza Osterwy z 1925 roku). Z powodzeniem grano komedie Fredry. Dla Teatru Narodowego pracował wybitny scenograf Wincenty Drabik. W zespole byli zatrudnieni na stałe lub okresowo najlepsi aktorzy lat międzywojennych: Stanisława Wysocka, Irena Solska, Kazimierz Junosza-Stępowski, Józef Węgrzyn, Karol Adwentowicz. Reżyserowali m.in.: Leon Schiller, Aleksander Zelwerowicz, Karol Adwentowicz. W 1928 roku w salach Redutowych Teatru Wielkiego stworzono kameralną scenę dramatyczną – Teatr Nowy. Obie sceny narodowe grały do pierwszych dni września 1939 roku, kiedy teatr spłonął w czasie oblężenia Warszawy. Prowizorycznie zabezpieczony, spalił się znów w czasie Powstania Warszawskiego, w 1944 roku, wraz z całą Warszawą. Ze wspaniałego budynku została fasada i fragmenty bocznych skrzydeł.

    Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – urząd administracji rządowej w Polsce, obsługujący Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie właściwego do spraw jednego działu administracji rządowej - kultura i dziedzictwo narodowe. Ministerstwo utworzone zostało w dniu 26 października 1999 roku, z mocą od dnia 10 listopada 1999 roku. W okresie od dnia 23 października 2001 roku do dnia 31 października 2005 roku funkcjonowało pod nazwą Ministerstwo Kultury.Danuta Maria Stenka-Grzelak (ur. 10 października 1961 w Sierakowicach) – polska aktorka teatralna, filmowa i radiowa, dwukrotna laureatka Orła za pierwszoplanową rolę w filmie Chopin. Pragnienie miłości i drugoplanową rolę w filmie Katyń.

    Odbudowa po wojnie[ | edytuj kod]

    Gmach Teatru Narodowego oddano po wojnie Wojsku Polskiemu, które sfinansowało jego odbudowę. Instytucja wznowiła swoją działalność w październiku 1949 dramatem Jegor Bułyczow i inni Maksyma Gorkiego. Do współpracy zaproszono Leona Schillera. Reżyser powtórzył swoją inscenizację sprzed paru lat, Krakowiaków i Górali Wojciecha Bogusławskiego – śpiewogrę, która wystawiona w Teatrze Narodowym w 1794 odegrała dużą rolę w czasie insurekcji kościuszkowskiej.

    Józef Węgrzyn (ur. 13 marca 1884 w Warszawie, zm. 4 września 1952 w Kościanie) – polski aktor, uznawany za jedną z ważniejszych postaci przedwojennego polskiego teatru i kina.Karolina Flora Solska de domo Poświk (ur. 27 października 1877 w Warszawie, zm. 8 marca 1958 w Skolimowie) – polska aktorka, reżyser. Żona Ludwika Solskiego.

    Dyrekcja Erwina Axera[ | edytuj kod]

    W 1954 roku dyrekcję Teatru Narodowego powierzono Erwinowi Axerowi, młodemu reżyserowi zainteresowanemu współczesnym dramatem i skupiającemu wokół siebie nie tylko publiczność, ale także wpływową część środowiska teatralnego. W 1956 roku Chruszczow potępił stalinizm i nacisk ideologiczny w krajach bloku wschodniego osłabł. Nowy dyrektor wykorzystał moment politycznej odwilży nie tylko dla wprowadzenia nowego repertuaru, a także dla zerwania z obowiązującą estetyką socrealizmu. W 1956 roku na scenie pojawił się po latach przerwy wielki dramat romantyczny – Kordian Juliusza Słowackiego. Axer wystawił również Ostry dyżur Jerzego Lutowskiego, współczesny dramat, poruszający problematykę polskiej historii najnowszej (temat Armii Krajowej).

    Wojciech Romuald Bogusławski herbu Świnka, pseud. i krypt.: Autor "Fraskatanki", Autor "Mieszczek modnych", Autor "Ślubu modnego", R. W... B... (ur. 9 kwietnia 1757 w Glinnie, zm. 23 lipca 1829 w Warszawie) – polski aktor, śpiewak operowy, reżyser, pisarz, dramatopisarz, tłumacz; propagator ideologii oświecenia, mason; dyrektor Teatru Narodowego w Warszawie i założyciel teatru w Kaliszu; ojciec teatru polskiego; teoretyk i historyk teatru, ojciec Stanisława.Jan Frycz (ur. 15 maja 1954 w Krakowie) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny. W 1978 roku ukończył PWST w Krakowie. Jego córką jest aktorka Olga Frycz, a także Gabriela Frycz aktorka teatralna i filmowa.

    Dyrekcja Wilama Horzycy[ | edytuj kod]

    Teatr Narodowy w tym kształcie spotykał się z aprobatą. W 1957 roku Axer oddał jednak dyrekcję, proponując jednocześnie znakomitego następcę: Wilama Horzycę, twórcę polskiego teatru monumentalnego, wyprowadzonego z ducha romantyzmu i modernizmu, i współdyrektora sceny narodowej w latach 1937–1939 (najpierw dzielił dyrekcję z Ludwikiem Solskim, później z Aleksandrem Zelwerowiczem). Horzyca wystawia m.in. Księcia Homburgu Kleista i Za kulisami Norwida. Ambicją dyrektora było uczynienie z Teatru Narodowego polskiego odpowiednika Comédie-Française, z klasyką polską i obcą, jako głównymi filarami repertuaru. Działania Horzycy nie zdobyły jednak uznania widzów i recenzentów, którzy nadrabiali teraz zaległości z pierwszej połowy lat 50. i zachłystywali się teatrem absurdu, egzystencjalizmem, awangardą francuską i amerykańską. Dyrekcja Horzycy została przerwana jego śmiercią w 1959 roku. Po śmierci Horzycy powszechna stała się opinia, że Teatr Narodowy ma pecha: dyrekcje zmieniały się zbyt często, niezależnie od wyników artystycznych, ocen krytyki i środowiska teatralnego. Po dyrekcji Horzycy zostało jednak we władzach przekonanie o wyjątkowej roli Teatru Narodowego, o jego wielkim znaczeniu dla kultury.

    Nędza uszczęśliwiona (opera), pełny tytuł w pisowni oryginalnej: Nędza uszczęśliwiona Naypierwsza oryginalna polska opera w dwóch aktach z muzyką Macieia Kamieńskiego wystawiona w Warszawie 1778 – dwuaktowa opera z muzyką Macieja Kamieńskiego i librettem Wojciecha Bogusławskiego powstałym na podstawie kantaty Franciszka Bohomolca.Mateusz Rusin (ur. 22 sierpnia 1988 w Świebodzicach) – polski aktor. Absolwent Akademii Teatralnej w Warszawie. Występuje także w formacji Kabaret na koniec świata

    Dyrekcja Kazimierza Dejmka[ | edytuj kod]

    W roku 1961 dyrektorem Teatru Narodowego został Kazimierz Dejmek. Reżyser przejął teatr po Władysławie Daszewskim, scenografie, który prowadził Scenę Narodową po śmierci Horzycy, czyniąc z niej scenę popularną. Dyrekcja Dejmka to jeden z mitów polskiego środowiska teatralnego. Zapewne dlatego, że lata 1962–1968 stały się w historii tej sceny rewolucją. Dejmek starał się stworzyć żelazny repertuar, złożony z kanonu światowej (Sofokles, Molière, Shakespeare, Czechow) i polskiej klasyki (Słowacki, Mickiewicz, Norwid), najlepszego dramatu współczesnego, zbudować (przy pomocy krytyków teatralnych i historyków teatru) model organizacyjny teatru, jak i określić zadania Sceny Narodowej (np. kształcenie aktorów, tworzenie wzorców wymowy, gromadzenie dokumentacji teatralnej, prace wydawnicze itd.). Dejmek, przesiąknięty ideami socjalistycznymi, zafrapowany schillerowskim teatrem popularnym i monumentalnym, sprawił, że scena Narodowego znalazła się w centrum polskiego życia artystycznego i szerzej – społecznego. Powstały m.in. Wilki z nocy Rittnera, w reżyserii Henryka Szletyńskiego, Grube ryby Bałuckiego w reżyserii Mariana Wyrzykowskiego. Dejmek wyreżyserował w Narodowym m.in. Żywot Józefa Reja i Kordiana Słowackiego. Nie stronił też od tekstów współczesnych – wystawił m.in. Namiestnika Hochhutha, dramat odnoszący się do postawy Watykanu wobec zagłady Żydów w czasie II wojny światowej. Premiera Namiestnika odbyła się w kwietniu 1966, a zatem w kontekście konfliktu władz państwowych z Kościołem katolickim wokół obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego i Tysiąclecia chrztu Polski.

    Janusz Jerzy Gajos (ur. 23 września 1939 w Dąbrowie Górniczej) – polski aktor teatralny i filmowy, profesor nauki o sztukach pięknych, fotograf.Sejm Czteroletni (Sejm Wielki) – sejm zwołany 6 października 1788 za zgodą cesarzowej Rosji Katarzyny II w Warszawie, obradujący do 29 maja 1792 pod węzłem konfederacji pod laską marszałka konfederacji koronnej Stanisława Małachowskiego i mający na celu, w zamyśle organizatorów, przywrócenie pełnej suwerenności i przyspieszenie rozwoju gospodarczego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Od grudnia 1790 roku obradował w podwojonym składzie.

    Sprawa Dziadów[ | edytuj kod]

    Dyrekcja Dejmka zakończyła się przedstawieniem Dziadów Adama Mickiewicza, które dały asumpt do tzw. „wydarzeń marcowych” – studenckiej i politycznej rewolucji w 1968 roku. Mimo pochlebnych początkowo recenzji działaczy partyjnych i pozytywnej opinii delegacji pisarzy i dramaturgów Związku Radzieckiego zaczęły docierać od służb bezpieczeństwa sygnały, że fragmenty spektaklu Dejmka mają bardzo dwuznaczną wymowę. Doszło do tego, że spektakl uznano za religiancki, a do tego antyrządowy i co jeszcze gorsze – antyradziecki. Ostatecznie zakazano grać spektakl. Na ostatnim przedstawieniu, 30 stycznia 1968 roku, pojawiła się elita Warszawy i tłum młodzieży, który manifestacyjnie i owacyjnie demonstrował swoje poparcie dla inscenizacji Kazimierza Dejmka. Po spektaklu studenci zorganizowali pochód pod pomnik Adama Mickiewicza, za co zostali rozpędzeni przez milicję. Użyto pałek. Wydarzenia wokół przedstawienia nabrały szybko posmaku wielowątkowej i wielokierunkowej afery. W marcu zorganizowano na Uniwersytecie wiec w obronie studentów wyrzuconych za demonstrację w obronie Dziadów. W następnych dniach odbyły się studenckie manifestacje w Krakowie, Wrocławiu, Katowicach i Gdańsku, także strajki okupacyjne na uczelniach. Już w połowie marca odbył się wiec aktywu partyjnego, na którym I sekretarz PZPR, Gomułka, wygłosił antysemickie i antyinteligenckie przemówienie, częściowo poświęcone inscenizacji Dziadów. W tle studenckich protestów trwała bowiem walka o władzę wewnątrz PZPR. Wypowiedź Gomułki stała się sygnałem do usuwania osób pochodzenia żydowskiego z partii i stanowisk – czystki, która zmusiła do emigracji z Polski tysiące osób pochodzenia żydowskiego.

    Sławomira Łozińska (ur. 8 kwietnia 1953 w Warszawie) – polska aktorka, w latach 2003–2005 członkini Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.Agnieszka Marianna z Marunowskich Truskolaska (ur. 1755, Warszawa, zm. 30 października 1831, Warszawa) – polska aktorka i śpiewaczka. Jedna z pierwszych amantek, od 1774 roku gwiazda Teatru Narodowego, także śpiewaczka operowa (debiut w 1779 roku w Dla miłości zmyślone szaleństwo Antonio Sacchiniego).

    Dyrekcja Adama Hanuszkiewicza[ | edytuj kod]

    Następna dyrekcja to najdłuższa epoka w powojennej historii Teatru: Adam Hanuszkiewicz, aktor, reżyser dyrektorował Narodowemu przeszło czternaście lat (1968–1982). W serii głośnych inscenizacji nowy dyrektor dokonywał rozliczeń z polską tradycją teatralną i dramatyczną. Hanuszkiewicz starał się, by przedstawienia były czytelne przede wszystkim dla młodzieży – bardziej chłonącej świat mass-mediów niż wysoką sztukę. Adaptował teksty, dbał o atrakcyjną obsadę, ozdabiał je modnymi gadżetami. W Antygonie Sofoklesa grali młodzi, ubrani w codzienne, współczesne stroje aktorzy, a w Balladynie Słowackiego Goplana jeździła na motocyklu. Za jego kadencji do czołówki zespołu aktorskiego należeli m.in. Andrzej Łapicki, Wojciech Siemion, Piotr Fronczewski, Zofia Kucówna, Daniel Olbrychski.

    Teatr Wielki — Opera Narodowa w Warszawie – budynek zlokalizowany przy placu Teatralnym w Warszawie, będący siedzibą Opery Narodowej. W Salach Redutowych mieści się Muzeum Teatralne oraz dwie spośród trzech scen Teatru Narodowego.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Dyrekcja Hanuszkiewicza cieszyła się poparciem władz, powodzeniem u publiczności i dużej części prasy (podległej jednak władzy), ale wzbudzała poważne opory tych, którzy inaczej rozumieli funkcje Teatru Narodowego.

    W 1973 roku Adam Hanuszkiewicz otworzył drugą scenę Teatru Narodowego, Teatr Mały, który będzie funkcjonować trzydzieści sześć lat, do roku 2009. Scenę inaugurowano Antygoną Sofoklesa – przedstawieniem dyplomowym PWST. Kolejne głośne premiery to Białe małżeństwo Różewicza w reżyserii Tadeusza Minca i Miesiąc na wsi Turgieniewa i Fedra Racine’a w reżyserii dyrektora. Teatr Mały stał się przede wszystkim teatrem aktorskim. Wystawiano w nim spektakle psychologiczne, wyciszone, bardzo starannie i skromnie reżyserowane. W latach 1994–2003 scena byłą prowadzona przez Mieczysława Marszyckiego i Pawła Konica. Teatr Mały stał się wtedy jedną z najciekawszych scen impresaryjnych w Polsce, miejscem artystycznej konfrontacji różnych dziedzin twórczości.

    Transformacja systemowa w Polsce – ogół zmian zapoczątkowanych w Polsce w latach 80. XX wieku, które ukierunkowane są na budowę wolnego rynku, stworzenie społeczeństwa obywatelskiego oraz demokratyzację.Bonawentura Kudlicz, krypt.: B. K., (ur. 12 lipca 1780 w Pleszewie, zm. 10 sierpnia 1848 w Warszawie) – polski aktor, reżyser teatralny, śpiewak basowy, dramatopisarz, kierownik i dyrektor Szkoły Dramatycznej, wolnomularz.

    Stan wojenny[ | edytuj kod]

    Mimo iż Hanuszkiewicz nie realizował ostrych politycznie przedstawień został zmuszony do dymisji w czasie stanu wojennego, który wprowadzono 13 grudnia 1981 roku. Była to forma kary za brak poparcia władz oraz wyklaskiwanie przedstawień z aktorami, którzy poparli reżim.

    W 1983 roku dyrekcję teatru objęli Jerzy Krasowski i Krystyna Skuszanka. Na znak protestu z teatru odeszła część aktorów. Teatr Narodowy i ówczesna dyrekcja cieszyła się natomiast dużym poparciem władz. Teatr pozostawał tym samym w konflikcie ze środowiskiem teatralnym, które określało go mianem „reżimowego”, „teatru wysługującego się władzom”.

    Robert Jarociński (ur. 8 maja 1976 w Toruniu) – polski aktor teatralny i filmowy. Absolwent warszawskiej Akademii Teatralnej (2002). Od 2002 aktor Teatru Narodowego w Warszawie. Mąż aktorki Moniki WęgielMichalina Łabacz (ur. w 1992 w Suwałkach) – polska aktorka. Odtwórczyni roli Zosi Głowackiej w filmie Wołyń, za którą została uhonorowana nagrodą za najlepszy debiut aktorski na 41. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

    Pożar i kolejna odbudowa[ | edytuj kod]

    W 1985 wybuchł pożar, który zniszczył scenę i jej otoczenie oraz widownię; gmach ocalał. Zespół grał w tymczasowej siedzibie aż do roku 1990, popadając w coraz większe zapomnienie, mimo demonstracyjnego poparcia władz. Po zmianie ustroju w 1989 ówczesna minister kultury i sztuki Izabella Cywińska podjęła decyzję o rozwiązaniu zespołu do momentu zakończenia odbudowy gmachu. W 1990 powołano Instytut Teatru Narodowego, który zajmował się archiwum teatru oraz w swym zarządzie miał Teatr Mały. Z różnorakich przyczyn, zarówno ekonomicznych jak i politycznych, odbudowa trwała aż do 1996. Zakończenie budowy, znakomite wyposażenie techniczne i nadanie teatrowi nowej struktury Teatr Narodowy zawdzięcza w dużej mierze Kazimierzowi Dejmkowi, jego byłemu dyrektorowi, który w latach 1993–1996 sprawował funkcję ministra kultury.

    Wojciech Juliusz Siemion (ur. 30 lipca 1928 w Krzczonowie, zm. 24 kwietnia 2010 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Dyrekcja Jerzego Grzegorzewskiego[ | edytuj kod]

    Teatr Narodowy otwarto ponownie 19 listopada 1996 roku, w rocznicę pierwszej, osiemnastowiecznej premiery. Odzyskanie przez Teatr Narodowy miejsca w świadomości polskich widzów po 15 latach i odbudowa jego znaczenia na scenie krajowej określiło kierunek działań dwóch kolejnych dyrektorów, Jerzego Grzegorzewskiego (1997–2003) i Jana Englerta (od 2003).

    Noc listopadowa – trzeci z kolei utwór Stanisława Wyspiańskiego, po „Warszawiance” i „Lelewelu”, poruszający tematykę powstania listopadowego.Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej – teatr w Krakowie, narodowa instytucja kultury, drugi najstarszy teatr w Polsce. Obok Teatru Narodowego w Warszawie i Teatru Wybrzeże w Gdańsku jest jedną z trzech narodowych scen dramatycznych, podlegających bezpośrednio Ministrowi Kultury. Jako jedyny polski teatr należy do Europejskiej Sieci Teatrów Mitos21, która skupia najważniejsze sceny teatralne w Europie.

    Grzegorzewski chciał ukazać ciągłość historyczną Teatru Narodowego, wpisać go w teatralną tradycję Polski, ukazać jego najlepsze korzenie. Przejawiało się to w repertuarze i wyborze współpracujących z teatrem reżyserów – byłych dyrektorów Narodowego, a nawet w oprawie graficznej druków teatru (afiszy, programów). Z myślą o młodej widowni stworzono oryginalny program edukacyjny. Do wygłaszania wykładów poświęconych dziejom polskiego i światowego teatru i dramatu zaproszono najwybitniejszych polskich intelektualistów, a bohaterami wieczorów poetyckich byli m.in. Tadeusz Różewicz, Czesław Miłosz i Zbigniew Herbert. Za dyrekcji Grzegorzewskiego Teatr Narodowy odzyskał pozycję jednej z najważniejszych scen w kraju. Znaczenia nadawała mu również twórczość samego dyrektora – jednego z najważniejszych polskich reżyserów końca XX wieku. Na afiszu Narodowego pojawiły się również nazwiska innych reżyserów, takich jak Henryk Tomaszewski, Maciej Prus, Kazimierz Kutz. W Teatrze Narodowym zaczęli regularnie występować aktorzy związani do tej pory ze sceną krakowską, m.in.: Jerzy Trela, Jerzy Radziwiłowicz, Beata Fudalej. Świetne kreacje stały się udziałem aktorów starszego pokolenia: Jerzego Łapińskiego, Ignacego Gogolewskiego i Igora Przegrodzkiego. Pierwszą premierą nowego dyrektora była Noc listopadowa Wyspiańskiego (1997). Wybór dramatu miał być drogowskazem na dalsze sezony. Grzegorzewski pragnął uczynić z Narodowego Dom Wyspiańskiego, nawiązując do modernistycznego dramatopisarza i malarza, który łączył tradycję teatru romantycznego z wizją teatru przyszłości. Wyspiański uważany jest za jednego z wybitnych przedstawicieli Wielkiej Reformy Teatralnej, wizjonera nowoczesnej inscenizacji. Z pełnym przekonaniem można twierdzić, że z wizji teatru Wyspiańskiego różnorodne inspiracje czerpali najważniejsi polscy inscenizatorzy dwudziestego wieku (Jerzy Grotowski, Tadeusz Kantor, Konrad Swinarski, Andrzej Wajda). Grzegorzewski, reżyser i scenograf, wystawił na scenie narodowej również Sędziów i Wesele Wyspiańskiego oraz adaptację Studium o „Hamlecie”. Ostatni spektakl Grzegorzewskiego On. Drugi Powrót Odysa, też podejmował dialog z myśleniem Wyspiańskiego o sztuce, życiu i śmierci.

    Stanisław Zaczyk (ur. 26 września 1923 w Nowym Sączu, zm. 6 kwietnia 1985 w Warszawie) – polski aktor filmowy i teatralny.Maciej Kamieński, Kamięski, Kamenický, Kamensky (ur. 13 października 1734, zm. 25 stycznia 1821 w Warszawie), polski kompozytor (z pochodzenia był Słowakiem); twórca powszechnie uznawanej za pierwszą (do czasu odkrycia anonimowej barokowej opery Heca albo polowanie na zająca) operę polską Nędza uszczęśliwiona, wolnomularz.

    W repertuarze Grzegorzewski chętnie umieszczał też dzieła innych wybitnych polskich pisarzy XX wieku: Witolda Gombrowicza (Ślub, Operetka), Tadeusza Różewicza (Kartoteka, Na czworakach – oba w reż. Kazimierza Kutza). Rozważania o losie artysty, o relacjach między sztuką i życiem budziły jednak gorące spory wśród publiczności. Autorskie inscenizacje Grzegorzewskiego nie wpisywały się dla wielu krytyków i ludzi teatru w wyobrażenia o Teatrze Narodowym, który nie może być podporządkowany jednej, nawet wielkiej osobowości, tworzącej w określonej estetyce.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Marek Antoni Barbasiewicz (ur. 5 lutego 1945 w Przeworsku) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny. W 1987 zdał egzamin przed ministerialną komisją i otrzymał uprawnienia artysty malarza. Grywał amantów, ojców rodziny i twarde charaktery. Powszechnie znany jest z takich produkcji jak: Lubię nietoperze (1985), Na kłopoty… Bednarski (1986), Magnat (1986), Zabij mnie glino (1987), Żegnaj, Rockefeller (1992), Psy II (1994), Miodowe lata (1998−2003), Na dobre i na złe (2000−2005), Fala zbrodni (2006−2007), Och, Karol 2 (2011) czy Prawo Agaty (2012−2015).

    Dyrektorzy, prowadzący[ | edytuj kod]



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Wincenty Rapacki (ur. 22 stycznia 1840 w Lipnie, zm. 12 stycznia 1924 w Warszawie) – polski aktor i reżyser teatralny. Czołowy aktor polskiej sceny schyłku XIX wieku. Jeden z pierwszych twórców realistycznych postaci scenicznych.
    Barbara Rachwalska-Pawlicka (ur. 13 kwietnia 1922 w Warszawie, zm. 23 grudnia 1993 tamże) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna. Matka operatora Tadeusza Pawlickiego oraz producenta filmowego Macieja Pawlickiego, babka aktora Antoniego Pawlickiego.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Juliusz Osterwa, właśc. Julian Andrzej Maluszek (ur. 23 czerwca 1885 w Krakowie, zm. 10 maja 1947 w Warszawie) – polski aktor i reżyser teatralny, wolnomularz.
    Wiktoria Gorodeckaja (niekiedy podpisywana jako Wiktoria Gorodecka, ur. 1982 w Poniewieżu) – polska aktorka teatralna, telewizyjna i filmowa pochodzenia litewsko-rosyjskiego. Od 2009 aktorka Teatru Narodowego w Warszawie. Dwukrotna laureatka Feliksów Warszawskich.
    Helena Modrzejewska, właściwie Jadwiga Helena Misel, po ślubie Chłapowska (ur. 12 października 1840 w Krakowie, zm. 8 kwietnia 1909 w Newport Beach w Kalifornii, USA) – polska aktorka specjalizująca się w rolach szekspirowskich i tragicznych (rola tytułowa w Marii Stuart Juliusza Słowackiego czy rola oszalałej Praksedy z Karpackich górali Józefa Korzeniowskiego).
    Leon Schiller, właściwie Leon Schiller de Schildenfeld (ur. 14 marca 1887 w Krakowie, zm. 25 marca 1954 w Warszawie) – polski reżyser, krytyk i teoretyk teatralny, autor scenariuszy teatralnych i radiowych, kompozytor i pieśniarz polski pochodzenia austriackiego, poseł na Sejm Ustawodawczy z ramienia PPR, potem PZPR.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.062 sek.