• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tasak - broń

    Przeczytaj także...
    Głownia, brzeszczot, (z niem.) klinga, (staropol.) żelazo – jedna z dwu podstawowych części każdej broni białej, drugą częścią jest rękojeść. Głownia jest zasadniczą (główną – stąd etymologia), roboczą częścią broni tego typu. Służy do zadawania i odparowywania ciosów. Stanowi przeważającą większość długości i masy całego narzędzia lub broni. Jest to wydłużona płaska część, prosta lub lekko zakrzywiona, najczęściej metalowa, której jedna lub obie krawędzie są ostre. Również koniec głowni jest ostry. Przy określaniu obszarów całego narzędzia mówi się, że głownia biegnie od rękojeści w dół. Głownia jest tylko częścią większego elementu, którego początek wnika w rękojeść, lub może stanowić jednocześnie także zasadniczą część rękojeści. Często między głownią a rękojeścią znajduje się jelec.Broń sieczna – broń biała służąca do zadawania cięć. Znana jest od epoki brązu. Aż do XVIII wieku różne jej rodzaje stanowiły podstawową broń ręczną wojowników, rycerzy i żołnierzy w większości regionów świata. Sporadycznie była używana jeszcze w okresie II wojny światowej. W XXI wieku, z wyjątkiem noży i bagnetów, broń sieczna stanowi jedynie broń honorową oraz sportową.
    Zdzisław Żygulski jun. (ur. 18 sierpnia 1921 w Borysławiu) – profesor nauk humanistycznych, polski historyk i teoretyk sztuki.
    Typy tasaków.

    Tasak – rodzaj broni siecznej o głowni rozszerzającej się najczęściej ku sztychowi i mieczowej oprawie. Nazwą tą w Polsce określa się dwa typy broni:

    1. Średniowieczną broń o szerokim, czasem ściętym jednym lub kilkoma łukami pod kątem ostrzu oraz charakterystycznej wygiętej rękojeści w stronę głowni, która pojawia się w Europie w XIII wieku, by apogeum popularności przeżyć w wieku XIV. W wieku XV powoli zanika. Wyjątkiem jest tu włoska storta, broń przybierająca formę masywnej szabli lub krótkiego tasaka z jelcem wyposażonym w kabłąk. Najbardziej znanym egzemplarzem przechowywanym w Polsce jest Miecz świętego Piotra z XIV wieku.

    Miecz świętego Piotra – miecz, a właściwie tasak, o rozszerzającej się ku końcowi głowni znajdujący się od wielu lat w zbiorach Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu. Obecnie jego replika wykonana przez poznańskiego artystę Bogdana Puchalskiego eksponowana jest w bazylice archikatedralnej. Tasak ten wzmiankowany jest już przez Jana Długosza w Vitae Episcoporum Posnaniensium, opublikowanym w 1609, jako oryginalna broń z czasów rzymskich, bądź kopia wykonana na zlecenie i pobłogosławiona przez papieża Jana XIII (Długosz wspomina papieża Stefana VIII, jednak we wspomnianym okresie papież ten już nie żył). Zgodnie z podaniem „miecz” należał do świętego Piotra, który miał nim odciąć ucho Malchosa (J 18,10), sługi arcykapłana, podczas pojmania Jezusa Chrystusa w Getsemani. O broni tej pisze także w 1699 roku archidiakon przy poznańskiej katedrze opisując go jako fragment miecza św. Piotra trzymany w katedralnym skarbcu, lecz kilka razy do roku pokazywany wiernym. W 1721 ukazał się także dekret Kapituły Katedralnej nakazujący przeniesienie „miecza”, jako relikwii do kapitularza, jako godniejszego miejsca.Janczarzy, także janczarowie (tur. yeniçeri - dosł. nowe wojsko) – doborowe oddziały piechoty tureckiej stanowiące trzon wojsk Imperium osmańskiego od XV do XIX wieku.

    2. Rodzaj krótkich szabel piechoty z XVIII i XIX wieku; tasaki o jednosiecznej głowni z mosiężną otwartą rękojeścią pojawiły się w XVIII wieku jako broń janczarów polskich z czasów saskich. W regimentach pieszych używano tasaków saskich, w okresie napoleońskim – tasaków francuskich, pruskich i austriackich o niewielkich różnicach w kształcie rękojeści, głowni i pochwy.

    W środowisku fantasy często niepoprawnie broń tę określa się nazwą falchion (lub falcjon) będącą kalką z języka angielskiego.

    Bibliografia[]

  • Michał Gradowski, Zdzisław Żygulski Słownik uzbrojenia historycznego, Wyd. PWN, Warszawa 2010, s. 39-40, ISBN 978-83-01-16260-3
  • Głosek M., Kajzer I., Miecz św. Piotra z katedry poznańskiej, "Kwartalnik Historii Kultury Materialnej", 1974, R. XXII.
  • Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1350-1450, red. A. Nadolski, Łódź 1990.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama