• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tarcza nerwu wzrokowego

    Przeczytaj także...
    Nerw wzrokowy (łac. nervus opticus) – II nerw czaszkowy, część drogi wzrokowej. Przebiega od siatkówki do skrzyżowania wzrokowego.Histologia (z gr. histos – tkanka, logos – wiedza, nauka) – nauka o budowie, rozwoju i funkcjach tkanek, w przeciwieństwie do anatomii, zajmuje się badaniem mikroskopowej budowy ciała. Nauka o mikroskopowych wykładnikach chorób nosi nazwę histopatologii.
    Oko – narząd receptorowy umożliwiający widzenie. W najprostszym przypadku chodzi o zdolność wykrywania pewnego zakresu promieniowania elektromagnetycznego. Bardziej skomplikowane oczy są w stanie dostarczyć informacje o kierunku padania światła, jego intensywności oraz kształtach obiektów.

    Tarcza nerwu wzrokowego, krążek nerwu wzrokowego (discus nervi optici, papilla) – miejsce w obrębie siatkówki, w którym wychodzi z niej nerw wzrokowy.

    U człowieka tarcza nerwu wzrokowego leży przyśrodkowo od tylnego bieguna gałki ocznej w odległości 3 mm, na wysokość zaś 0,7 mm powyżej tegoż bieguna.

    Krążek nerwu wzrokowego tworzony jest przez neuryty, które opuszczają siatkówkę oka i zbierają się w nerw wzrokowy, kierujący się do mózgu. Rzeczone zakończenia nerwowe zbierają się na niewielkiej przestrzeni. Miejsce, w którym łączą się, średnicy od 1,5-1,7 u człowieka-2 do 6 mm, wznosi się nieznacznie ponad otaczającą siatkówkę (u człowieka za życia zdrowa tarcza pozostaje na poziomie siatkówki, wbrew dawnym poglądom i nazwie), od której się wyraźnie odgranicza. Wyróżnia je nawet barwa. Jest ono bowiem szarawe lub biało-żółte, u człowieka białawe bądź bladoróżowa (widziana we wzierniku). Barwa ta zależy bowiem od wypełnionych krwią naczyń włosowatych, prócz prawie że przezroczystych wypustek nerwowych i przeświecającej blaszki sitowej. Jest nieco jaśniejsza po stronie skroniowej, za co odpowiada mniejsza grubość wiązki tarczowo-plamkowej. Kształt jego zależy od taksonu. Bydło domowe cechuje się owalnym krążkiem, mniejsze przeżuwacze zaś okrągłym. Świnia domowa ma znowuż okrągłą tarczę, koń zaś owalną. Drapieżne posiadają krążki okrągłe. U człowieka ma kształt okrężny bądź owalny. Granice tarczy nerwu wzrokowego zazwyczaj wyraźnie widać, choć brzeg nosowy może być nieraz zamazany, jako że przebiega przezeń większa ilość zakończeń nerwowych.

    Człowiek rozumny (Homo sapiens) – gatunek ssaka z rodziny człowiekowatych (Hominidae), jedyny występujący współcześnie przedstawiciel rodzaju Homo. Występuje na wszystkich kontynentach.Żyła środkowa siatkówki (łac. vena centralis retinae) – krótkie naczynie żylne odprowadzające krew z naczyń zawłosowatych siatkówki.

    Środkowa część krążka nerwu wzrokowego określana jest mianem wgłębienia tarczy bądź zagłębienia krążka (excavatio disci, excavatio papillae). U człowieka rzeczywiście leży tam niezbyt głębokie zagłębienie, rozpoznawane podczas badania oftamkoskopem dzięki jaśniejszym kolorze. Znajdują się tam naczynia krwionośne: tętnica środkowa siatkówki i żyła środkowa siatkówki. Przez to używa się określenia wnęka naczyniowa nerwu wzrokowego Oba te naczynia oddają gałęzie, u człowieka tętnica już na samej tarczy albo jeszcze wcześniej, tak że na tarczy nie ma już nawet pnia tętnicy środkowej siatkówki, a jedynie jej odgałęzienia. Niekiedy stwierdza się obecność haczykowato zawracającej tętniczki rzęskowo-siatkówkowej, natomiast analigoczna żyła stanowi rzadkość. Gałęzie naczyń środkowych siatkówki tworzą koło naczyniowe nerwu wzrokowego. Na dnie wnęki naczyniowej można niekiedy dostrzec otwory blaszki sitowej przepuszczające zakończenia nerwowe, widoczne w postaci szarego cętkowania.

    Naczynia włosowate (kapilary) – cienkościenne naczynia krwionośne (lub chłonne) oplatające tkanki i docierające do niemalże każdej komórki ciała. Zbudowane są ze śródbłonka. Ich średnica wynosi 7-15 μm. Ich zadaniem jest wymiana (pod wpływem ciśnienia) gazów, składników pokarmowych, zbędnych produktów przemiany materii, hormonów i witamin między krwią a tkanką. Wadą naczyń włosowatych jest to, że w czasie wymiany składników ucieka z nich także osocze (do 5 litrów dziennie). Z tego powodu powstał układ limfatyczny (chłonny), którego jednym z zadań jest zbieranie osocza z płynu tkankowego. Pęknięcie naczynia włosowatego nie ma większego znaczenia dla organizmu, chyba że dotyczy ono ważnych narządów (mózgu i naczyń wieńcowych serca). W związku z odmienną budową układu krwionośnego u różnych gromad kręgowców naczynia włosowate zmieniają prędkość przepływu krwi oraz jej ciśnienie. U ryb z racji dwukomorowego serca naczynia włosowate stanowią duży opór, co za tym idzie ciśnienie i prędkość krwi są małe. U gadów i płazów krążenie odbywa się szybciej. U ssaków i ptaków o czterokomorowym sercu występuje największe ciśnienie i najszybszy przepływ krwi, w związku z czym, gromady te zyskały stałocieplność. To właśnie po ich pęknięciu powstają tzw. wybroczyny.W optyce geometrycznej obraz to reprezentacja rzeczywistego przedmiotu (źródła promieni świetlnych). Obraz danego punktu powstaje w miejscu, gdzie promienie świetlne, które wychodzą z tego punktu i przechodzą przez soczewkę, przecinają się (obraz rzeczywisty). Jeżeli promienie te po przejściu przez soczewkę tworzą wiązkę rozbieżną, wówczas w miejscu przecięcia się przedłużeń tych promieni powstaje obraz pozorny.

    Wokół tarczy nerwu wzrokowego u człowieka można dostrzec dwa pierścienie, często niecałkowite. Wewnętrzny cechuje się kolorem białym i odpowiada on twardówce. Zewnętrzny pierścień jest ciemniejszy. Jego obecność wynika z nagromadzenia barwnika przez nabłonek barwnikowy siatkówki.

    Krew (łac. sanguis, stgr. αἷμα, haima) – płyn ustrojowy, który za pośrednictwem układu krążenia pełni funkcję transportową oraz zapewnia komunikację pomiędzy poszczególnymi układami organizmu. Krew jest płynną tkanką łączną, krążącą w naczyniach krwionośnych (układ krwionośny zamknięty) lub w jamie ciała (układ krwionośny otwarty). W szerokiej definicji obejmuje krew obwodową i tkankę krwiotwórczą, a w wąskiej tylko tę pierwszą. Jako jedyna (wraz z limfą) występuje w stanie płynnym. Dziedzina medycyny zajmująca się krwią to hematologia.Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.

    Krążek nerwu wzrokowego wyróżnia się również histologią. Nie znajdzie się w nim komórek receptorowych (czopki, pręciki), nie ma też innych typowych dla siatkówki elementów. Po prostu wychodzą tam zakończenia nerwowe.

    Krążek nerwu wzrokowego nie jest wrażliwy na docierające nań kwanty światła, nie tworzy się na nim obraz.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Ignacy Abramowicz, Helena Szostakiewicz-Sawicka: Adam Bochenek, Wiesław Łasiński, F. Krzyształowicz, E. Loth, K.W. Majewski, J. Markowski, I. Abramowicz, S. Hiller, J. Iwaszkiewicz, Michał Reicher, W. Sylwanowicz: Anatomia człowieka. J. Jordan, W. Kubik, F. Miedziński, O. Narkiewicz, H. Szostakiewicz-Sawicka & S. Zawistowski. T. IV: Układ nerwowy obwodowy. Układ nerwowy autonomiczny. Powłoka wspólna. Narządy zmysłów. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007. ISBN 978-83-200-3685-5.
  • Henryk Kobryń, Kazimierz Kobryńczuk: Anatomia zwierząt. T. 3: Gruczoły dokrewne, układ nerwowy, narządy zmysłów i powłoka wspólna. Anatomia ptaków. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012. ISBN 978-83-01-16755-4.
  • Substancje barwiące – substancje nadające barwę innej substancji pozbawionej barwy (przezroczystej, białej lub szarej), lub też zmieniające barwę substancji posiadającej już jakąś barwę. Można je podzielić na pigmenty, laki i barwniki. Pigmenty są nierozpuszczalnymi kryształami wymagającymi procesu dyspersji w celu ich użycia do barwienia substancji. Barwniki są substancjami rozpuszczalnymi. Barwniki są łatwe w użyciu niemniej jednak ich odporności są mniejsze od pigmentów. Barwniki są transparentne, pigmenty są różne - część jest kryjąca, część transparentna.Przeżuwacze (Ruminantia) – podrząd ssaków z rzędu Cetartiodactyla oraz przyjętego w potocznym nazewnictwie rzędu parzystokopytnych. Są to ssaki o stosunkowo wysokich kończynach, gęstym futrze i czaszce uzbrojonej (z wyjątkiem kanczyli) w rogi lub poroże. Dawniej do przeżuwaczy zaliczano też wielbłądowate. Przeżuwacze są roślinożerne, a ponieważ połykają pokarm słabo pogryziony, ulega on później przeżuciu, w chwilach, gdy zwierzęta się nie pasą. W żołądkach przeżuwaczy występują bakterie symbiotyczne trawiące błonnik. Żołądek u większości gatunków składa się z czterech komór (żwacz, czepiec, księgi i trawieniec).




    Warto wiedzieć że... beta

    Siatkówka (łac. retina) – część oka, która jest elementem odbierającym bodźce wzrokowe. Jest specyficznej budowy błoną znajdującą się wewnątrz gałki ocznej, na jej tylnej powierzchni. Jest jednym z pierwszych elementów drogi wzrokowej.
    Pręciki – światłoczułe receptory (fotoreceptory) na siatkówce oka, odpowiadające za postrzeganie kształtów i ruchu.
    Świnia domowa (Sus scrofa f. domestica) – zwierzę hodowlane udomowione między VII a VI tys. lat p.n.e. Dostarcza hodowcom mięsa, tłuszczu, skóry, podrobów, szczeciny.
    Bydło domowe (Bos taurus) – gatunek zwierząt z rodziny Bovidae, rzędu parzystokopytnych. Gatunek ten pochodzi od tura wielkiego i tura krótkorogiego.
    Koń domowy (Equus caballus) – ssak nieparzystokopytny z rodziny koniowatych. Koń został udomowiony prawdopodobnie na terenie północnego Kazachstanu w okresie kultury Botai tj. około 3,5 tys. lat p.n.e.. Przodkami koni orientalnych, od których pochodzą konie gorącokrwiste, były prawdopodobnie koń Przewalskiego i tarpan; konie zimnokrwiste pochodzą natomiast od konia leśnego z Północnej Europy. Koń Przewalskiego jest obecnie jedynym przedstawicielem gatunku koni dzikich. Rasa konik polski wykazuje bardzo duże podobieństwo do tarpana, lecz nie jest genetycznie tą samą rasą (chociaż poza Polską koniki polskie bywają określane mianem tarpan). W styczniu 2007 zespół naukowców z Massachusetts Institute of Technology i Uniwersytetu Harvarda poinformował, że stworzył wstępną mapę genomu konia.
    Czopki (dawniej: słupki) – światłoczułe receptory (fotoreceptory) siatkówki oka, które zawierają specyficzne błonowe białka receptorowe, absorbujące światło w różnych zakresach długości fali. Czopki umożliwiają widzenie kolorów przy dobrym oświetleniu, czyli widzenie fotopowe (natomiast pręciki pozwalają na widzenie skotopowe). Wrażliwość wzroku pogarsza się przy zbyt intensywnym świetle (czopki ulegają „przesyceniu”).
    Neuryt, akson (axon), włókno osiowe, włókno nerwowe, wypustki osiowe - element neuronu odpowiedzialny za przekazywanie informacji z ciała komórki do kolejnych neuronów lub komórek efektorowych (np. komórek mięśniowych bądź gruczołowych). Neuryt może być osłonięty osłonką włókien nerwowych. Jest z reguły dłuższy od dendrytów i, w odróżnieniu od nich, w komórce występuje pojedynczo (choć może być rozgałęziony).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.