• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tarcza kontynentalna

    Przeczytaj także...
    Platforma – fragment skorupy ziemskiej zbudowany ze starokrystalicznego podłoża pokrytego (płyta), lub nie (tarcza), młodszymi, fanerozoicznymi osadami.Tarcza Kanadyjska (ang. Canadian Shield, Laurentian Shield; fr. Bouclier Canadien lub Laurentian Plateau) – rejon geologiczny i geograficzny w Ameryce Północnej. Obejmuje jej północną część, włączając w to dużą część Archipelagu Arktycznego. Tarcza Kanadyjska obejmuje powierzchnię około 5,75 miliona kilometrów kwadratowych. Południowa granica Tarczy Kanadyjskiej przebiega wzdłuż Skarpy Laurentyńskiej, następnie dalej na zachód przecina Wielkie Jeziora Ameryki Północnej. W dalszym swym biegu granica wyznaczona jest linią przechodzącą przez jeziora Leśne, Winnipeg, Athabaska, Niedźwiedzie i Wielkie Jezioro Niewolnicze, aż po Półwysep Bathurst.
    Archaik (ang. Archean, od gr. arche ‛na przedzie’), archeozoik (z gr. dzoe ‛życie’), azoik (z gr. ‛bez życia’)
    Schematyczny przekrój litosfery kontynentalnej, z wskazaniem obszaru tarczy archaicznej
    Mapa geologiczna Ziemi: na pomarańczowo zaznaczone tarcze kontynentalne

    Tarcza kontynentalna (tarcza krystaliczna) – rozległy obszar zbudowany ze skał krystalicznych, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się. Tarcza kontynentalna jest z reguły obnażona, nie pokryta osadami i niepoddająca się fałdowaniu. Stanowi rdzeń każdego kontynentu. Jeśli jest przykryta młodszymi skałami osadowymi lub wulkanicznymi, to wchodzi w skład platformy kontynentalnej, jako jej fundament. Tarcze kontynentalne i platformy kontynentalne oraz pasma orogeniczne budują płytę kontynentalną.

    Górotwór (orogen) – obszar sfałdowany i wypiętrzony w wyniku ruchów górotwórczych (orogenez). Oznacza zespół warstw skalnych poddanych razem ruchom górotwórczym.Orogeneza (ruchy orogeniczne, górotwórczość, ruchy górotwórcze, fałdowanie) – powstawanie gór z przyczyn tektonicznych.

    Tarcze[ | edytuj kod]

  • tarcza afrykańska
  • tarcza ałdańska
  • tarcza arabska
  • tarcza australijska
  • tarcza bałtycka
  • tarcza brazylijska
  • tarcza chińska
  • tarcza dekańska
  • tarcza egipsko-sudańska
  • tarcza fennoskandzka
  • tarcza grenlandzka
  • tarcza gujańska
  • tarcza gwinejsko-nigeryjska
  • tarcza kanadyjska
  • tarcza malgaska
  • tarcza regibacka
  • tarcza sarmacka
  • tarcza wołyńsko-azowska
  • Litosfera, sklerosfera – zewnętrzna sztywna powłoka Ziemi obejmująca skorupę ziemską i warstwę perydotytową zaliczaną do górnej części płaszcza ziemskiego. Termin "litosfera" jest często błędnie używany jako zamiennik terminu "skorupa ziemska". Litosfera jest pojęciem szerszym niż skorupa ziemska. Jest ściśle związana z biosferą oraz hydrosferą, a także atmosferą. Miąższość litosfery wynosi od ok. 10-100 km a jej temperatura dochodzi do 700°C.Skały osadowe (sedymentacyjne) – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał magmowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstają przez nagromadzenie się materiału przynoszonego przez czynniki zewnętrzne (np. wodę, lodowiec, wiatr), na skutek jego osadzania się lub wytrącania z roztworu wodnego. Nauka zajmująca się powstawaniem skał osadowych to sedymentologia.




    Warto wiedzieć że... beta

    Tarcza regibacka – tarcza platformy afrykańskiej, stanowiąca część kratonu zachodnioafrykańskiego, położona między syneklizą Taudeni na południu a syneklizą Tinduf na północy. Ma wydłużony kształt i oś o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego, tj. wschód–zachód.
    Kontynent (łac. continens – łączny) – w geografii fizycznej: olbrzymi pod względem powierzchni (rzędu kilku mln km) obszar lądu, otoczony (oblany) ze wszystkich stron morzami i oceanami, a z innymi kontynentami połączony co najwyżej wąskimi przesmykami (Ameryka Północna i Ameryka Południowa, Eurazja i Afryka). W geotektonice i geomorfologii, kontynent określa się jako lądową część cokołu (bloku) kontynentalnego, (do którego należy szelf kontynentalny z morzami szelfowymi), kontynent obejmuje więc także przybrzeżne wyspy, znajdujące się na tym samym cokole kontynentalnym.
    Osady – ogólne określenie utworów luźnych zgromadzonych na powierzchni Ziemi, powstałych wskutek gromadzenia się materiału w procesie sedymentacji. Geneza osadów jest zróżnicowana, może je tworzyć materiał, będący efektem:
    Fennoskandia, tarcza bałtycka, tarcza fennoskandzka – tarcza kontynentalna o wielkich rozmiarach, na północy kontynentu europejskiego, obejmująca tereny południowej Norwegii, Szwecji, Finlandii i Półwyspu Kolskiego (Rosja).
    Płyta kontynentalna – płyta tektoniczna znajdująca się w całości lub w znacznej części pod blokiem kontynentalnym, a właściwie tworząca blok kontynentalny (np. płyta afrykańska). Do płyty poza lądem stałym należy też obszar szelfu kontynentalnego wraz ze skłonem kontynentalnym. Zbudowana jest z kompleksu skał osadowych, skorupy kontynentalnej oraz podścielającej ją skorupy oceanicznej lub zbliżonej.
    Tarcza ałdańska - prekambryjska tarcza w południowej części platformy syberyjskiej, od południa ograniczona wyraźną linią uskoków. Wyniesiona krawędź buduje Góry Stanowe sfałdowane w proterozoiku, północną część tarczy budują skały archaiczne.
    Tarcza grenlandzka, należy do platformy laurentyjskiej (północnoamerykańsko-grenlandzkiej). Zajmuje niemal całą Grenlandię, bez jej skrajnych części wschodnich i północnych. Powstała w okresie kredy, kiedy ryft Morz Baffina oddzielił ją od tarczy kanadyjskiej. Ze względu na lądolód grenlandzki skały tej tarczy znane są tylko z części brzeżnej. Najstarsze z nich pochodzą z archaiku i są datowane na ok. 3,75 mld lat. Do tego kompleksu należą gnejsy, migmatyty, kwarcyty i łupki krystaliczne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.