• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tales z Miletu



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Orbita – tor ciała (ciała niebieskiego lub sztucznego satelity) krążącego wokół innego ciała niebieskiego. W Układzie Słonecznym Ziemia, inne planety, planetoidy, komety i mniejsze ciała poruszają się po swoich orbitach wokół Słońca. Z kolei księżyce krążą po orbitach wokół planet macierzystych.Panteizm – pogląd filozoficzny i teologiczny (niekiedy religijny) utożsamiający wszechświat (lub naturę) z Bogiem (lub absolutem). Neguje istnienie Boga jako istoty rozumnej, głosi zaś przenikanie absolutu we wszystkie substancje ziemskie. Panteizm często łączył się z ideami rozumnego rozwoju wszechświata, jedności, wieczności oraz żywości świata materialnego.
    Myśl[ | edytuj kod]

    Pisma[ | edytuj kod]

    Znane są powiedzenia Talesa, prawdopodobnie jednak nie napisał on żadnego traktatu, jak inni mędrcy greccy wypowiadając się raczej właśnie ustnie i za pomocą sentencji. Za pierwsze dzieło filozoficzne (a przynajmniej Zachodu) uchodzi Περὶ φύσεως (Peri physeos, O naturze), niezachowany traktat Anaksymanrdra. Rozpoczyna on serię dzieł typu περὶ φύσεως w filozofii przedsokratejskej. Brak pism Talesa potwierdzają starożytni, nie było ich bowiem w cieszącej się wielkim prestiżem Bibliotece Aleksandryjskiej. Pogląd o braku pism Talesa jest wysoce prawdopodobny, źródła nie pozwalają jednak sprawy tej rozstrzygnąć ostatecznie. Znaczenie mogło mieć także to, że mędrcy posługiwali się sentencjami – już z tego powodu Grecy sądzić mogli, że także postrzegany przede wszystkim jako mędrzec Tales nie pozostawił pism filozoficznych.

    Tradycja – przekazywane z pokolenia na pokolenie treści kultury (takie jak: obyczaje, poglądy, wierzenia, sposoby myślenia i zachowania, normy społeczne), uznane przez zbiorowość za społecznie doniosłe dla jej współczesności i przyszłości.Ekliptyka – (z gr. έκλειψις zaćmienie) wielkie koło na sferze niebieskiej, po którym w ciągu roku pozornie porusza się Słońce obserwowane z Ziemi.

    Żadnych pism Talesa nie wymienia Arystoteles – kiedy mówi o Talesie, używa wielu ostrożnych zastrzeżeń typu "jak mówią", "jak się wydaje". Także zazwyczaj bardziej skrupulatny w stosunku do źródeł Teofrast nie dodaje nic do opinii Arystotelesa. Eudemos, który szeroko opisuje działalność matematyczną i naukową Talesa, wydaje się opierać głównie na bliskiej legendzie tradycji, nie musiał więc mieć w ręku jego pism.

    Teoria – z gr. theoría- oglądanie, rozważanie. System pojęć, definicji, aksjomatów i twierdzeń ustalających relacje między tymi pojęciami i aksjomatami, tworzący spójny system pojęciowy opisujący jakąś wybraną fizyczną lub abstrakcyjną dziedzinę.Persowie – starożytny lud pochodzenia irańskiego, współcześnie zaś naród zamieszkujący głównie obszar Iranu (dawniej znanego jako Persja).

    Talesowi przypisywano wprawdzie dzieło Astronomia żeglarska [Simpl. In phys], podający tę informację Simplikios nie przypisuje jednak temu dziełu dużego znaczenia. Informację o istnieniu dzieła Astronomia żeglarska potwierdza Diogenes Laertios [I 23], uznaje jednak wprost pogląd o autorstwie Talesa za błędny i przypisuje je Fokosowi z Samos. Diogenes Laertios przekazuje też, że Talesowi przypisywano jeszcze dwa inne pisma, O przesileniu i O równonocy. Księga Suda dodaje, że pisał wierszem epickim o zjawiskach astronomicznych. Wątpliwości co do autorstwa Astronomii żeglarskiej podziela też Plutarch [De Pyth. or. 18, 402 E = DK 11 B 1], który dodaje, że dzieło to napisane było wierszem.

    Rozum – zdolność do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia i wyciągania wniosków z przetworzonych danych. Używanie zdobytych doświadczeń do radzenia sobie w sytuacjach życiowych.Księga Suda (gr. Biblíon Súda), nazywana też Suda lub nawet Suidas, cytowana często pod łacińskim tytułem Liber Suda – leksykon bizantyjski z X w. obejmujący ok. 30 tys. haseł, z czego ok. 900 to artykuły rzeczowe, w większości historyczne i literackie. Zawiera także liczne dodatki późniejsze.

    Badania astronomiczne[ | edytuj kod]

    Według opowieści o charakterze anegdotycznym (por. rozdz. Materiał anegdotyczno-tradycyjny) przekazanych przez Platona [Teajtet 174 A] i Arystotelesa [Pol. A 11, 1259 a 9] badanie ciał niebieskich było charakterystycznym zajęciem Talesa. Ze względu na dokonania astronomiczne podziwiać mieli go także Ksenofanes, Herodot, Heraklit i Demokryt [Diog. Laert. I 23], tego rodzaju ich wypowiedzi o Talesie nie dotarły jednak do naszych czasów. Tales wyznaczyć miał rok zaćmienia słońca posługując się tablicami sporządzonymi przez Babilończyków, obserwacją gwiazdozbiorów (przede wszystkim dla celów nawigacji), wyznaczyć przesilenia i ich wahania. Niewykluczone, że w związku z tymi badaniami ułożył kalendarz.

    Nauka – autonomiczna część kultury służąca wyjaśnieniu funkcjonowania świata, w którym żyje człowiek. Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników prowadzi do powstania wiedzy naukowej. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.

    Głównym, ale nie jedynym dokonaniem Talesa w dziedzinie astronomii jest przepowiedzenie zaćmienia słońca. Tales nie znał przyczyny zaćmienia, nie znali jej też jego milezyjscy następcy – jego przepowiedzenie nie odwołuje się więc do wyjaśnień przyczynowych, ale opiera się wyłącznie na ciągu długotrwałych obserwacji; nie należy jej przeto przypisywać charakteru naukowego i nie ma ona znaczenia przełomowego z punktu widzenia rozwoju metodologii nauki. Eudemos miał wprawdzie sądzić, że Tales znał przyczyny zaćmienia, co potwierdza też Aetios [np. II 24,1 = DK 11 A 17 a], jest to jednak pogląd błędny. W Mezopotamii zaćmienia całkowite i częściowe obserwowano co najmniej od 721 p.n.e. w celach religijnych, w czasach Talesa babilończycy mogli ustalić już cykl przesileń i (co bardziej prawdopodobne) miesięcy księżycowych. To, że Tales korzystał z tego rodzaju danych babilońskich jest wysoce prawdopodobne – Sardes pozostawało z Jonią w bardzo ścisłych związkach, wielokrotnie odwiedzali je mędrcy greccy [por. Her. I 29].

    Filozofia przedsokratejska – okres w filozofii starożytnej przed wystąpieniem Sokratesa, obejmujący filozofów przyrody i często ujmowanych w osobną kategorię sofistów.Sardes (gr. Σάρδεις) – starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Lidii, położone na zboczach góry Tmalos, nad rzeką Paktol (w pobliżu jej ujścia do rzeki Hermus).

    Przepowiedziane przez Talesa zaćmienie przypadło na dzień wielkiej bitwy między Lidami a Medami, która doprowadziła do upadku imperium lidyjskiego. Poświadcza to też Herodot [I 74], który mówi, że Tales określił rok, w którym ono się zdarzy.

    Poza wiedzą mezopotamską źródłem informacji niezbędnych do przepowiedzenia zaćmienia słońca mogła być też wiedza egipska – zwłaszcza wobec faktu znanych kontaktów Talesa z Egiptem. Nie ma jednak dowodów, że kapłani egipscy prowadzili wystarczająco dokładne obserwacje.

    Astronomia mezoptamska nie pozwalała wyznaczyć ani dokładnego miejsca, ani dokładnej daty zaćmienia. Kiedy zaćmienie miało nastąpić, na całym obszarze Mezopotamii rozsyłano kapłanów – nawet wtedy – na tak znacznym terytorium – zaobserwowanie zaćmienia nie zawsze było możliwe. Datę zaćmienia ustalić można zaś było jedynie w dużym przybliżeniu. Sam Tales ustalił nie dzień, ale rok na który przypaść miało zaćmienie – fakt, że przypadło na przełomowy dzień bitwy i że dało się zaobserwować akurat na terenie niewielkiej Jonii jest przypadkiem. Część badaczy, uznając rok za zbyt długi okres, postuluje wprawdzie, by słowo eniauton w przekazie Herodota [I, 74] rozumieć jako przesilenie letnie pozwalające wyznaczyć kolejne lata, nie ma jednak na takie rozumienie tego słowa silnych podstaw.

    Ferekydes z Syros – grecki myśliciel żyjący w VI wieku p.n.e., pochodził z wyspy Siros, uznawany jest za pierwszego prozaika. Autor dzieła zatytułowanego Pentemychos (Pięciokąt), znanego również jako Heptamychos (Siedmiokąt), przedstawiającego mito-filozoficzny opis stworzenia świata, z którego zachował się tylko początkowy fragment oraz wzmianki u późniejszych autorów.Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).

    Według Eudemosa [Diog Laert. I, 23] Tales zajmował się także zagadnieniem przesileń i dostrzegł, że ich cykl jest nierówny – w związku z tym wyznaczane przez przesilenia i równonoce pory roku nieznacznie różnią się długością. To dokonanie Talesa nie budzi większych wątpliwości, gdyż do takich ustaleń wystarczą odpowiednio długie obserwacje, które prowadzić miał przecież także wcześniejszy od Talesa Ferekydes z Syros [Diog. Laert. I, 119] i o których mówi już Odyseja [XV 403–404]. Ferekydesowi znane było specjalne urządzenie obserwacyjne zwane eheliotropion. Do wyznaczenia skrajnego północnego i południowego położenia słońca w roku użyć można także gnomonu – Herodot mówi, że znajomość gnomonu dotarła do Greków z Babilonu [II 109]. Gnomon miał według Diogenosa Laertiosa [II 1-2 = DK 12 A 1] sprowadzić do Grecji nie Tales, lecz dopiero Anaksymander – przeczy temu jednak to, że Tales miał zmierzyć wysokość piramidy za pomocą pomiaru długości cienia.

    Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Ponadto Tales odkryć miał drogę słońca między punktami przesileń i stosunek średnic słońca i księżyca do długości ich orbit [Diog. Laert. I,24 = DK 11 A 1]. Znaczenie pierwszej informacji nie jest jasne: chodzić mogło o fakt, że słońce wędruje między zwrotnikami lub (przypisywane przez Eudemosa Ojnopidesowi z Chios) odkrycie nachylenia Zodiaku. Druga informacja wydaje się natomiast błędna: Tales, według którego ciała niebieskie nie wędrują pod ziemią (dopiero Anaksymander uważał, że Ziemia nie ma oparcia), nie mógł wiedzieć, że ciała niebieskie mają orbity – znać mógł jedynie półorbity, ale wtedy podany stosunek musiałby być dwukrotnie większy. Obliczenie tego stosunku było zresztą problemem szeroko obecnym w późniejszej astronomii greckiej, przypisana Talesowi podana przez Diogenesa Laertiosa wartość (1:720) opiera się na przejętym z Mezopotamii sześćdziesiętnym podziale ekliptyki.

    Apokryf (gr. ἀπόκρυφος, ápókryphos – ukryty, tajemny) – określenie używane obecnie głównie w kontekście ksiąg o zabarwieniu religijnym z okresu przełomu naszej ery, które Kościół katolicki uważa za nienatchnione, w szczególności to księgi niewchodzące w skład Biblii.Jonia – kraina w starożytności położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander. Zasiedlona przez Greków, głównie Jonów z Attyki i Peloponezu. Od północy graniczyła z Eolią, od wschodu z Lidią, od południa z Karią. Do Jonii zaliczano również przybrzeżne wyspy, z największymi miastami Chios i Samos.

    Innym dokonaniem Talesa, przekazanym przez Kallimacha [Iamb. I, 52 fr. 191 = DK 11 A 3 a], miało być użycie gwiazdozbioru Małej Niedźwiedzicy ("Gwiazdki Wozu") w celach nawigacyjnych. Opowieść Kallimacha ma charakter apokryficzny, mówi o pucharze lub trójnogu przeznaczonym dla najmądrzejszego z żyjących, który Tales przekazał Biasowi, Bias kolejnemu mędrcowi, i w ten sposób puchar trafił do wszystkich siedmiu mędrców. Mała Niedźwiedzica może być dla nawigacji bardziej przydatna, niż sama Gwiazda Polarna i Wielki Wóz lub Wielka Niedźwiedzica, gdyż obroty tego gwiazdozbioru wokół bieguna są mniejsze. Przekaz Kallimacha nie jest całkiem jasny – według Diogenesa Laertiosa (I, 23) Tales po prostu odkrył Małą Niedźwiedzicę, mógł też zwrócić uwagę milezyjskich żeglarzy na samą jej przydatność w żegludze, której przedtem nie byli świadomi, gdyż wystarczała im lepiej widoczna Wielka Niedźwiedzica.

    Synkretyzm – połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; wyznawanie zasad lub wierzeń obejmujących odległe od siebie elementy pozornie lub rzeczywiście wzajemnie sprzecznych.Archelaos z Aten (V wiek p.n.e.) – grecki filozof, uznawany za jednego z ostatnich przedstawicieli eklektycznej filozofii przyrody. Jako zasadę (arché) wszechświata uznał on nieskończone powietrze, które utożsamia się z umysłem. Pogląd filozoficzny Archelaosa z Aten jest bardzo zbliżony do myśli Diogenesa z Apollonii. Wiele źródeł przypisuje mu rolę "nauczyciela" Sokratesa.

    Badania filozoficzno-kosmologiczne[ | edytuj kod]

     Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

    Badania matematyczne[ | edytuj kod]

    Tales dał podstawy geometrii, wprowadzając szereg pojęć:

  • średnica to odcinek, który dzieli okrąg na połowy,
  • trójkąt równoramienny to taki w którym dwa kąty przy podstawie są równe,
  • dwie linie przecinające się tworzą równe co do miary kąty przeciwległe,
  • kąt wpisany w półokrąg jest kątem prostym,
  • trójkąt jest określony, jeżeli dana jest jego podstawa i kąty przy podstawie,
  • ale przede wszystkim

    Półokrąg oparty na odcinku AB jest to figura geometryczna składająca się z tego odcinka i łuku, który jest połową okręgu o średnicy AB o końcach wspólnych z końcami odcinka AB. Promień półokręgu równy jest promieniowi okręgu, którego wycinek stanowi. Odcinek AB nazywa się podstawą półokręgu.Dialekt attycki - jeden z głównych dialektów klasycznego języka greckiego, w okresie klasycznym rozpowszechniony w Attyce i na północnych wybrzeżach Morza Egejskiego. Najbardziej zbliżony do dialektu jońskiego, wraz z którym tworzy grupę jońsko-attycką. Dialekt ten w swoim wczesnym stadium zaświadczony jest już w grece archaicznej okresu homeryckiego (ok. VIII wiek p.n.e.) - pojawia się sporadycznie w Iliadzie i Odysei. W dialekcie attyckim powstała większość dzieł poetów i pisarzy okresu klasycznego, jest to też język starożytnych mówców ateńskich. Na dialekcie attyckim opiera się też w znacznej mierze późniejsza greka koine, używana w okresie hellenistycznym.
  • twierdzenie Talesa, którego dowodu jednak nie znał.
  • Aforyzmy[ | edytuj kod]

  • Co jest trudne?
  • Poznać samego siebie.
  • Co jest łatwe?
  • Udzielać rad bliźniemu.
  • Co jest najprzyjemniejsze?
  • Osiągnąć to, czego się pragnęło.
  • Co jest boskie?
  • To co nie ma początku, ani końca.
  • Co jest widokiem najbardziej niezwykłym?
  • Tyran, który dożył późnego wieku.
  • Jak można najłatwiej znieść nieszczęście?
  • Widząc nieprzyjaciół, dotkniętych jeszcze większym nieszczęściem.
  • W jaki sposób żyć najlepiej i najsprawiedliwiej?
  • Nie czynić tego, co u innych ganimy.
  • Kto jest szczęśliwy?
  • Ten, kto ma zdrowe ciało, bogatą duszę i naturę podatną do kształcenia.

    Uwagi[ | edytuj kod]

    1. To twierdzenie jest nazwane jego imieniem w krajach anglosaskich.
    Tyr (obecny Sur) – w starożytności miasto fenickie, obecnie miasto i port w południowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Posiada połączenie kolejowe i drogowe z portem Sajda. Jego nazwa znaczy „skała”. W języku fenickim Ṣur, w akadyjskim Ṣurru, po hebrajsku צור Ṣōr, po grecku Τύρος Týros, po arabsku صور (as)-Ṣūr.Początek (initium, origo) – w dawnym prawie polskim okoliczność wyłączająca lub ograniczająca publiczną odpowiedzialność karną sprawcy.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Monizm (gr. mónos jedyny) – filozoficzny pogląd według wąskiej definicji uznający naturę wszelkiego bytu za jednorodną: materialną (materializm, monizm materialistyczny), duchową (spirytualizm, monizm spirytualistyczny) lub materialno-duchową (np. panteizm, choć nie tylko). Taki monizm jest poglądem przeciwstawnym do dualizmu i pluralizmu.
    Ruch (łac. motus, motio) – w filozofii nowożytnej zmiana miejsca w przestrzeni względem jakiegoś punktu stałego lub uważanego za taki. W metafizyce klasycznej od czasów Arystotelesa ruch jest aktualizacją tego co jest w możności. Ruch jest więc zmianą: ilościową, jakościową lub lokalną, której podlega wszystko, co skończone.
    Solon (gr. Σόλων Sólōn; ok. 635 – ok. 560 p.n.e.) – ateński mąż stanu, poeta i prawodawca. W 594 p.n.e. wybrany został na pierwszego archonta. Odegrał ważną rolę w wojnie toczonej pomiędzy Atenami a Megarą o wyspę Salaminę, która miała dla Aten znaczenie strategiczne, ponieważ nieprzyjaciel mógł atakować z niej statki handlowe płynące z Faleronu, portu ateńskiego. Ateny początkowo przegrywały, ale zwyciężyły dzięki płomiennej elegii Solona Na Salaminę, która wzbudziła w żołnierzach chęć walki i doprowadziła do pokonania Megary. Prawdopodobnie ten sukces wpłynął zasadniczo na wybór na urząd archonta Solona w roku 594 p.n.e.
    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.
    Grecy – naród pochodzenia indoeuropejskiego. Tworzące go plemiona dotarły na tereny Grecji w II tysiącleciu p.n.e.
    Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu.
    Wielka Niedźwiedzica (łac. Ursa Maior, dop. Ursae Maioris, skrót UMa) – gwiazdozbiór okołobiegunowy nieba północnego, a zarazem trzecia co do wielkości konstelacja nieba. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 125. W Polsce jest widoczna przez cały rok.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.054 sek.