• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tajna Organizacja Wojskowa Gryf Pomorski



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Jan Andrzej Sikorski (ur. 12 listopada 1935 w Kaliszu) – duchowny katolicki, kapłan Archidiecezji warszawskiej, doktor teologii, honorowy prałat Jego Świątobliwości, pierwszy naczelny kapelan Duszpasterstwa Więziennego RP, od 2011 protonotariusz apostolski.Sierakowice (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Serakòjce) – duża wieś w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Sierakowice, położona na Pojezierzu Kaszubskim, na zachodnim obrzeżu Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, na Kaszubach.
    Działalność wywiadowcza[ | edytuj kod]
     Osobny artykuł: Operacja Synteza.

    Bieżąca działalność koncentrowała się na akcjach charytatywnych, m.in. pomocy materialnej dla rodzin zatrzymanych i uwięzionych, walce o zachowanie życia religijnego i języka ojczystego, legalizacji (podrabianiu dokumentów), likwidacji zdrajców i zbrodniarzy, samoobronie, pracy informacyjno-propagandowej. Prowadzono też działalność wywiadowczą i kontrwywiadowczą w celu rozpoznania sił niemieckich na Pomorzu, infrastruktury i dyslokacji jednostek w portach i stoczniach, zakładów zbrojeniowych. Współdziałano z ZWZ-AK i innymi organizacjami pomorskimi, a także strukturami Polskiego Państwa Podziemnego, m.in. uprzedzano o akcjach przeciwpartyzanckich i wysiedleńczych, przekazywano informacje o zbrodniarzach hitlerowskich, zabezpieczano różne akcje zbrojne i sabotażowo-dywersyjne. TOW "Gryf Pomorski" mocno współpracowała z sieciami wywiadowczymi AK krypt. "Lombard" i "Bałtyk". Gryf Pomorski odegrał duże znaczenie w akcji wywiadu Armii Krajowej pod kryptonimem "Synteza", która miała na celu zlokalizowanie i rozpoznanie technologii produkcji benzyny syntetycznej w fabryce Hydriewerke Politz (Police k. Szczecina).

    Jan Pillar ps. "Beton" (ur. 1882, zm. 1944) – działacz społeczny, komendant Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski" miasta Starogard. Juliusz Marcin Koszałka (ur. 29 października 1888 r. w Łyśniewie, pow. Kartuzy, zm. w 1969 r. w Toruniu) – p.o. komendanta naczelnego Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski" w okresie od kwietnia do maja 1942 r., ps. "Jeremi", "Jeż", "Jagiełło"

    Walka zbrojna[ | edytuj kod]

    TOW "Gryf Pomorski" utrzymywała w terenie ok. 35 grup leśnych i oddziałów partyzanckich (ogółem liczących ok. 450-500 ludzi). Ich schronieniem i baza wypadowymi było ok. 20 bunkrów i schronów leśnych rozsianych po lasach i wielu wsiach. Oprócz tego prowadzono w nich także szkolenie wojskowe, przechowywano zdobytą broń i inne wyposażenie wojskowe. Według źródeł gryfowcy przeprowadzili ponad 100 akcji zbrojnych, m.in. zaatakowali 7 czerwca 1943 r. niemieckie lotnisko w Rumi, a 21 listopada tego roku szkoleniowe lotnisko wojskowe w Strzebielinie, uszkadzając samoloty i zdobywając broń.

    Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) – Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.

    Podział organizacyjny[ | edytuj kod]

    Na czele TOW "Gryf Pomorski" stała Rada Naczelna w składzie:

  • I prezes – ppłk rez. ksiądz Józef Wrycza ps. "Rawycz", "Delta" (do wycofania się w lutym 1943 r.),
  • II prezes – Józef Dambek ps. "Adam", "Kil", "Lech", "Jur" (do śmierci w niemieckiej zasadzce 4 marca 1944 r.).
  • Od marca 1944 r. prezesem został Augustyn Westphal ps. "Piotr Morski", "Dzwon", "Echo".
  • Funkcję zastępcy prezesa pełnił J. Dambek do śmierci 4 marca 1944 r., sekretarza Rady Naczelnej – NN ps. "Wrzos", "Zdunowski", a następnie A. Westphal. Radzie Naczelnej podporządkowany był specjalny oddział kontrwywiadu, na czele którego stał:

    Karsin (kaszb. Kôrsëno) – duża wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Karsin na południowych obrzeżach Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego na Ziemi Zaborskiej. Miejscowość jest siedzibą gminy Karsin.Osieczna (kaszb. Osécznô) – wieś pogranicza borowiacko-kociewskiego w Polsce na obszarze Borów Tucholskich położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Osieczna na trasie zawieszonej linii kolejowej nr 218 (Szlachta – Myślice).
  • Leon Kleinschmidt ps. "Długosz" (do 1944 r.),
  • Józef Drewa (1944 r.).
  • Sprawami wojskowymi zajmował się J. Dambek (do lutego 1943 r.), a następnie Juliusz Koszałka, aprowizacji – Klemens Bronk, propagandy – ksiądz Józef Bartel. W skład Rady Naczelnej wchodzili też: Bolesław Chojnacki, Józef Gierszewski ps. "Gozdawa", "Ryś", "Szulc", "Leon Kulas", Jan Sikorski ps. "Orlicz". Kapelanami byli księża Ignacy Chmurzyński ps. "Ignes" i Leon Degner, a po jego aresztowaniu w kwietniu 1944 r. – Władysław Ostrowski.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Aleksander Arendt (ur. 6 grudnia 1912 w Będargowie na Kaszubach, zm. 2002) – oficer rezerwy Wojska Polskiego (podporucznik), działacz kaszubski, komendant naczelny Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski" w okresie od listopada 1943 r. do maja 1944 r., ps. "Konar", "Dębina"

    Radzie Naczelnej podlegały 2 piony organizacyjne: cywilny z Głównym Wydziałem Organizacyjnym i wojskowy z Komendą Naczelną. GWO kierował rozwojem organizacyjnym TOW "Gryf Pomorski" i miał swoje odpowiedniki na wszystkich szczeblach organizacji. Na jego czele stał:

  • J. Dambek (do śmierci 4 marca 1944 r.),
  • A. Westphal.
  • Składał się z następujących Oddziałów:

    Kamienica Szlachecka (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Kamiéńca Szlacheckô) – wieś letniskowa w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Stężyca, położona na Pojezierzu Kaszubskim, w otulinie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego.Józef Franciszek Gierszewski (ur. 5 grudnia 1900 w Prądzonie, zm. między 19 a 24 czerwca 1943 pod Kaliszem Kaszubskim) – oficer rezerwy Wojska Polskiego (porucznik), pedagog, działacz społeczny na Kaszubach, przywódca organizacji konspiracyjnej Wolność i komendant naczelny Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski" w okresie od lipca 1942 do 17 lutego 1943, ps. "Ryś", "Szulz", "Gozdawa", "Ordon"
  • Administracji rządowej i samorządowej – Jan Biały (do aresztowania w kwietniu 1944 r.),
  • Opieki Społecznej – Grzegorz Wojewski ps. "Ferrum", następnie Leon Kleinschmidt ps. "Długosz",
  • Propagandy i informacji – Jan Gierszewski (do lata 1942 r.), Jan Bianga ps. "Patria" (do aresztowania 23 października 1943 r.), ksiądz Józef Bartel ps. "Sędzia", "Profesor",
  • Biuro Wydziału – Augustyn Westphal,
  • Archiwum i kronika – Jan Gończ.
  • Funkcję komendanta naczelnego pełnili:

    Bojano (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Bòjano, niem. Bojahn) – duża wieś w Polsce na Kaszubach, położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Szemud, przy drodze wojewódzkiej nr 218 w pasie Wzgórz Chwaszczyńskich.Zblewo (niem. Hoch Stüblau, kaszb. Zbléwò) – duża wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, siedziba gminy Zblewo.
  • por. rez. Bolesław Formela ps. "Romiński" (do wycofania się jesienią 1941 r.),
  • p.o. por. Juliusz Koszałka ps. "Jeremi", "Jeż" (do kwietnia 1942 r.),
  • por. rez. Józef Gierszewski ps. "Ryś", "Gozdawa", "Szulc" (do zdjęcia ze stanowiska 17 lutego 1943 r.),
  • ppor. rez. Grzegorz Wojewski ps. "Ferrum" (do grudnia 1943 r.),
  • (?) ppor. rez. Aleksander Arendt ps. "Konar", "Dębina" (do aresztowania 12 maja 1944 r.),
  • Augustyn Westphal.
  • Komendantowi naczelnemu podporządkowane były Wydziały:

    Stara Kiszewa (niem. Alt Kischau, kaszb. Stôrô Cziszewa) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w południowej części powiatu kościerskiego, leżąca na pograniczu Kaszub i Kociewia, położona nad rzeką Wierzycą, w gminie Stara Kiszewa przy drodze wojewódzkiej nr 214.Sianowo (dodatk. nazwa w j. kaszub. Swiónowò; niem. Schwanau) – kaszubska wieś letniskowa w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Kartuzy.
  • Wywiadu i kontrwywiadu – por. rez. J. Koszałka ps. "Jeż", "Jeremi" (do lata 1942 r.),
  • Łączności – por. rez. J. Koszałka (do lutego 1943 r.), Agnieszka Bigus,
  • Sanitarny – st. sierż. Antoni Czapiewski (do lata 1942 r.), lek. med. Alfons Wojewski (do maja 1943 r.).


  • Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Smętowo Graniczne – duża wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Smętowo Graniczne. Miejscowość leży na ważnej magistrali kolejowej Śląsk-Porty. Do momentu wstrzymania ruchu kolejowego na liniach do Opalenia i Skórcza stacja była ważnym węzłem kolejowym.
    Alfred Loeper ps. „Lew” (ur. 14 czerwca 1912 w Koleczkowie, zginął 29 lutego 1944 nad Zgórską Strugą, leśnictwo Piekiełko koło Koleczkowa) – oficer rezerwy Wojska Polskiego (podporucznik), pedagog, działacz społeczny, komendant gminy Kielno, dowódca oddziału partyzanckiego Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”
    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
    Czersk (kaszb. Czérsk) – miasto w południowej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czersk. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.
    Rytel (niem. Rittel) – duża wieś borowiacka w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Czersk zamieszkana przez Borowiaków przy drodze krajowej nr 22.
    Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie – rząd Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1939-1990 będący legalną kontynuacją władz II RP, zmuszonych opuścić Polskę po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 i okupacji całego terytorium Polski przez agresorów. Siedzibą rządu był Paryż, później Angers (na zasadzie eksterytorialności), a od końca czerwca 1940 (kapitulacji Francji) – Londyn. Władze RP na uchodźstwie zakończyły działanie po wyborze i zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy na prezydenta Polski i przekazaniu mu insygniów prezydenckich przez prezydenta RP Ryszarda Kaczorowskiego.
    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.