• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tajna Organizacja Wojskowa Gryf Kaszubski

    Przeczytaj także...
    Juliusz Marcin Koszałka (ur. 29 października 1888 r. w Łyśniewie, pow. Kartuzy, zm. w 1969 r. w Toruniu) – p.o. komendanta naczelnego Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski" w okresie od kwietnia do maja 1942 r., ps. "Jeremi", "Jeż", "Jagiełło"Józef Franciszek Gierszewski (ur. 5 grudnia 1900 w Prądzonie, zm. między 19 a 24 czerwca 1943 pod Kaliszem Kaszubskim) – oficer rezerwy Wojska Polskiego (porucznik), pedagog, działacz społeczny na Kaszubach, przywódca organizacji konspiracyjnej Wolność i komendant naczelny Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski" w okresie od lipca 1942 do 17 lutego 1943, ps. "Ryś", "Szulz", "Gozdawa", "Ordon"
    Stężycka Huta (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Stãżëckô Hëta) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Stężyca. Położona na Kaszubach.

    Tajna Organizacja Wojskowa "Gryf Kaszubski" (TOW "Gryf Kaszubski") – polska wojskowo-polityczna organizacja konspiracyjna o charakterze narodowo-katolickim, działająca od końca 1939 r. do poł. 1941 r. na Pomorzu Gdańskim

    Tajna Organizacja Wojskowa "Gryf Pomorski" (TOW "Gryf Pomorski") – polska wojskowo-cywilna organizacja konspiracyjna o charakterze katolickim, działająca na Pomorzu i w części Prus Wschodnich w okresie od poł. 1941 r. do końca marca 1945 r.Bronisław Brunka (ur. 1904, zm.1944) – działacz społeczny, członek Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Kaszubski", a później komendant gminy Stężyca w ramach Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski".

    TOW "Gryf Kaszubski" została utworzona 24 grudnia 1939 r. w Czarlinie, gmina Sulęczyno z inicjatywy por. Józefa Dambka ps. "Lech", "Kil", "Jur", "Adam Falski", przedwojennego oficera dywersji pozafrontowej. Współzałożycielami byli także Klemens Bronk ps. "Plecak" z Czarlina, przewodniczący lokalnych struktur Stronnictwa Narodowego, Bronisław Brunka ze Stężyckiej Huty, przedwojenny wójt tej miejscowości oraz Józef Gierszewski i Jan Gierszewski (ojciec i syn), rolnicy z Czarlina. Wiosną 1940 r. opracowano statut, który przedstawiał program aktywnej walki zbrojnej i propagandowej z okupantem niemieckim w celu wyzwolenia Ojczyzny i obrony Kościoła Świętego. Wkrótce w skład organizacji weszło wiele małych grup konspiracyjnych ukrywających się w leśnych schronach, m.in. grupa braci Leona Kulasa ps. "Zawisza" i Józefa Kulasa ps. "Powała", działająca w pow. kościerskim. Na przełomie 1940 i 1941 r. por. J. Dambek nawiązał kontakt z księdzem ppłk. Józefem Wryczą ps. "Rawycz", "Delta", stojącym na czele własnej podziemnej organizacji KORAL. Wyraził on zgodę na objęcie funkcji prezesa TOW "Gryf Kaszubski". Po tym wydarzeniu działalność organizacji nabrała jeszcze większego rozmachu. Zasięg jej działania znacznie przekroczył obszar Kaszub, co skłoniło Radę Naczelną do zmiany nazwy. W nocy z 6 na 7 lipca 1941 r. doszło w Czarnej Dąbrowie, pow. Bytów do zebrania, w którym uczestniczyli m.in. ks. ppłk J. Wrycza, por. J. Dambek, K. Bronk, B. Brunka, J. Gierszewski, Rudolf Bronk, L. Kulas, J. Kulas, Franciszek Borzystowski, Anastazy Witkowski, Juliusz Koszałka. Ustalono na nim przekształcenie TOW "Gryf Kaszubski" w Tajną Organizację Wojskową TOW "Gryf Pomorski" oraz przyjęto nowy statut i deklarację ideową.

    Stronnictwo Narodowe – polska partia polityczna, utworzona w październiku 1928 w wyniku przekształcenia Związku Ludowo-Narodowego, której zadaniem było prowadzenie bieżącej działalności politycznej obozu narodowego (Narodowa Demokracja).Dywersja pozafrontowa - utworzona w 1923 w Oddziale II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, na bazie doświadczeń Grupy "Wawelberg", ściśle zakonspirowana komórka której zadaniem miało być:
    Józef Dambek (ur. 7 lipca 1903 r. w Zdrojach koło Świecia, zm. 4/5 marca 1944 r. pod Sikorzynem) – polski działacz społeczny i pedagog, podczas okupacji niemieckiej przywódca Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Kaszubski", zastępca prezesa Rady Naczelnej, a od 1943 r. – przywódca Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski", ps. "Lech", "Kil", "Jur", "Adam Falski"Bytów (dodatk. nazwa w j. kaszub. Bëtowò; niem. Bütow, ukr. Битів) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bytów, położone na Pojezierzu Bytowskim, nad rzekami Borują oraz Bytową i jeziorem Jeleń. Miasto stanowi lokalny węzeł drogowy (DK20, DW209, DW212, DW228). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. słupskiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Leon Kulas ps. „Zawisza” (ur. 1903, zm. 1964) – komendant pow. kościerskiego, dowódca grupy partyzanckiej Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”.
    Sulęczyno (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Sëlëczëno; dawn. Suleczyno) – duża kaszubska wieś letniskowa w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Sulęczyno na Pojezierzu Kaszubskim, nad rzeką Słupią, przy trasie drogi wojewódzkiej nr 228.
    Józef Wrycza ps. „Rawycz”, „Delta”, „Śmiały”, zwany również księdzem generałem (ur. 4 lutego 1884 w Zblewie, zm. 4 grudnia 1961 w Tucholi) – proboszcz Wojska Polskiego, duchowny katolicki, legendarny działacz niepodległościowy na Pomorzu w latach 1917-1920, działacz społeczny i polityczny o proweniencji narodowej, przywódca organizacji konspiracyjnych Wojskowa Organizacja Niepodległościowa i Tajna Organizacja Wojskowa „Gryf Pomorski” podczas okupacji niemieckiej. Był ojcem chrzestnym znanego i zasłużonego dla Torunia mistrza cukierniczego Alfreda Weyna (ur. 1916, zm. 2001).
    Czarna Dąbrowa (kaszb. Czôrnô Dąbrowa, niem. Czarndamerow) – wieś kaszubska w Polsce na Pojezierzu Bytowskim położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Studzienice. Wieś jest siedzibą sołectwa Czarna Dąbrowa w którego skład wchodzi również osada Róg. W kierunku zachodnim od Czarnej Dąbrowy jest położone jezioro Czarne Dąbrówno.
    Klemens Bronk (Marwicz), herbu "de(von) Bronk", L.C., syn Aleksandra (ur. 14 października 1903, zm. 1964) – działacz regionalny przedwojennego Stronnictwa Narodowego, jeden z trzech założycieli organizacji konspiracyjnej Tajna Organizacja Wojskowa "Gryf Kaszubski".
    Kaszuby (kasz. Kaszëbë lub Kaszëbskô) – region kulturowy w północnej Polsce, będący częścią Pomorza, w którym zamieszkują Kaszubi (autochtoniczni Pomorzanie) posługujący się językiem regionalnym – etnolektem, określanym jako język kaszubski.
    Pomorze – kraina historyczna na terenie Polski i Niemiec, u ujścia Reknicy, Odry i Wisły do Morza Bałtyckiego. Nazwa regionu (kasz./pom. Pòmòrskô, Pòmòrzé, łac. Pomerania, niem./szw. Pommern) wywodzi się od geograficznego położenia regionu ,"kraina leżąca nad morzem czyli blisko morza" lub "ziemia «sięgająca» aż po morze".

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.