• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Szyizm



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Artykuły wiary (arab. ‏فروع الدين‎, Furūʿ ad-Dīn) – w imamickim islamie szyickim, dziesięć obowiązkowych praktyk uzupełniających pięć filarów islamu.
    Teologia[ | edytuj kod]

    Gałęzie szyizmu[ | edytuj kod]

  • imamici – największa grupa, uznająca 12 imamów
  • Ali ibn Abi Talib
  • Hasan ibn Ali
  • Husajn ibn Ali
  • Ali ibn Husajn
  • Muhammad al-Bakir
  • Dżafar as-Sadik
  • Musa al-Kazim
  • Ali ar-Rida
  • Muhammad al-Dżawad
  • Ali al-Hadi
  • Hasan al-Askari
  • Muhammad al-Mahdi
  • ismailici – druga grupa pod względem ilości wiernych, uznająca pierwszych 7 imamów (następnie ich sukcesorów)
  • zajdyci – trzecia i najmniejsza grupa pod względem ilości wiernych, uznająca pierwszych 5 imamów (następnie ich sukcesorów)
  • Filary islamu[ | edytuj kod]

    Imamizm[ | edytuj kod]

    Filary islamu imamickiego uwzględniają pięć Usul al-Din i dziesięć Furu al-Din, tzn. wierzenia i praktyki islamu:

    Mazhab - (ar. مذهب) szkoła prawa islamskiego. Na przestrzeni wieków powstało kilka oddzielnych szkół, które w inny sposób interpretują funkcjonowanie prawa i przepisów. Współcześnie w islamie sunnickim funkcjonują cztery szkoły prawa, które powstawały na przestrzeni VIII i IX wieku n.e. , a są to:Batin (trl. bāţin , wewnętrzny, ukryty, ezoteryczny, tajemny) – według nauk tradycji bengalskich baulów i sufich, to ezoteryczna doktryna Koranu.
    1. TawhidMonoteizm: Wiara w jedyność Boga
    2. Adl – Boska sprawiedliwość: wiara w sprawiedliwość Boga
    3. Nubułłah – Proroctwo
    4. Imamat – Sukcesja po Mahomecie
    5. Mi'ad – Dzień Sądu Ostatecznego i Zmartwychwstania

    W dodatku do pięciu filarów, szyici imamici uwzględniają dziesięć obowiązkowych praktyk zwanych artykułami wiary:

    Musa ibn Dżafar al-Kazim (arab. ‏موسى بن جعفر الكاظم‎, Mūsá ibn Ǧaʿfar al-Kāẓim; ur. 10 listopada 745 w Medynie, zm. 4 września 799 w Bagdadzie) – według szyitów (imamitów) siódmy prawowity przywódca muzułmańskiej wspólnoty.Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 28 300 000 (wg stanu na 2010 r.), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.
    1. Salat – obowiązkowa modlitwa odprawiana pięć razy dziennie, z twarzą zwróconą w stronę Mekki
    2. Saum – post
    3. Zakat – jałmużna
    4. Chums – jałmużna
    5. Hadżdż – pielgrzymka do Mekki
    6. Dżihad – codzienna walka z samym sobą (np. przeciwko grzeszeniu), rzadziej walka zbrojna
    7. Amr-bil-Maruf – żyć podług tego, co dobre i sprawiedliwe
    8. Nahi Anil Munkar – zabraniać tego, co złe
    9. Tawalla – okazywać miłość wobec dobra
    10. Tabarra – potępiać i okazywać nienawiść wobec zła

    Ismailizm[ | edytuj kod]

    Szyici ismailici posiadają siedem filarów wiary:

    Talha Ibn Abd Allah (? - 656) (arab. طلحة بن عبيدالله) - towarzysz Proroka i jeden z rywali Alego w walce o kalifat.Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego.
    1. Walajah (dosłownie "Kuratela") – miłość wobec Boga, proroków, imamów i duʻāt (misjonarzy).
    2. Tawhidmonoteizm, wiara w jedyność Boga.
    3. Salat – obowiązkowa modlitwa odprawiana pięć razy dziennie, z twarzą zwróconą w stronę Mekki. W odróżnieniu od muzułmanów sunnickich, szyickich imamitów i innych ismailitów, nizaryci wierzą iż forma modlitwy jest ustalana i może być zmieniona przez żyjącego imama (zobacz Aga Chan).
    4. Zakat – jałmużna.
    5. Saum – post.
    6. Hadżdż – pielgrzymka, różnie rozumiana przez poszczególne gałęzie ismailizmu. Jedne grupy odbywają ją do Mekki, inne jak np. Druzowie, rozumieją ją metaforycznie i w ogóle nie pielgrzymują fizycznie nigdzie.
    7. Dżihad – codzienna walka z samym sobą (np. przeciwko grzeszeniu), rzadziej walka zbrojna.

    Mazhaby[ | edytuj kod]

    Współcześnie w islamie szyickim funkcjonują szkoły prawa:

    Usman ibn Affan (arab. عثمان بن عفان ) (ur. 574 w Mekce - zm. 17 lipca 656 w Medynie) - trzeci "kalif prawowierny". Kalifem został wybrany w 644 roku przez specjalną sześcioosobową radę i pozostał nim do końca życia. W trakcie jego panowania Arabowie zdobyli większą część Egiptu, Persji, Cypr, oraz część Kaukazu. Na stanowisku kalifa zastąpił go Ali ibn Abi Talib. Na jego rozkaz i za jego panowania skompilowano wersję Koranu. Często oskarżany był o nepotyzm. Został zabity przez buntowników i pochowano go w Medynie.Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (ok. 625 - 669) - drugi, a według niektórych szyitów pierwszy (z pominięciem Alego) imam szyicki.
  • szkoła dżafarycka (arab. الجعفريون) – największa obecnie szkoła której zasad przestrzegają wszyscy imamici, część ismailitów i niektórzy zajdyci.
  • szkoła batinijjska (arab. باطنية, Bāṭiniyyah‎) – szkoła prawa przestrzegana przez alewitów, alawitów, druzów i większą część ismailitów, odmienna i samodzielna od szkoły dżafaryckiej. Ezoteryczna i gnostycka, gdzie kładzie się nacisk na batin.
  • szkoła zajdycka – bazująca na naukach i poglądach Zajda ibn Alego, spisanych w jego książce Majmu’ al-Fiqh (arab. ‏مجموع الفِقه‎). Pod względem samego prawa i przepisów, różna od szkoły dżafaryckiej a podobna i zbliżona do sunnickiej szkoły hanafickiej.
  • Hadisy[ | edytuj kod]

    W tradycji szyickiej, uznaje się cztery zbiory hadisów zwane "Czterema Księgami" (arab. ‏الكتب الاربعة‎, Al-Kutub Al-Arbʿah'):

    Mu’awija ibn Abi Sufjan (ur. 602, zm. 6 maja 680) – założyciel dynastii Umajjadów, kalif 661-680. Jego ojcem był Abu Sufjan Ibn Harb, natomiast synem i następcą Jazid I.Saum (arab. صوم, ṣawm – post) – w islamie jeden z pięciu obowiązków każdego dorosłego muzułmanina. W czasie miesiąca ramadan (dziewiątego według kalendarza muzułmańskiego) od brzasku do zachodu słońca obowiązuje ścisły post – nie wolno ani jeść, ani pić, kłamać, a także palić tytoniu i odbywać stosunków seksualnych. Po zachodzie słońca post nie obowiązuje.
  • Kitab al-Kafi, autor Muhammad ibn Jakub al-Kulajni,
  • Man la yahduruhu al-Faqih, autor Ibn Babawajh,
  • Tahdhib al-Ahkam i Al-Istibsar, oba zbiory autorstwa Szejka Tusiego.
  • Szyici nie uznają zbiorów sunnickich np. Al-Buchariego, używając jedynie poszczególne tradycje podczas debat teologicznych. Dla przykładu, muzułmanie sunniccy wierzą iż Mahomet poślubił Aiszę w momencie kiedy ta miała sześć lat i skonsumował ich małżeństwo kiedy miała dziewięć. Owe narracje wpłynęły na sunnickie mazhaby odnośnie do szariatu, otwierając drogę prawną do małżeństw z nieletnimi. Szyiccy uczeni wierzą iż w dniu małżeństwa Aisza miała co najmniej szesnaście lat, a sunnickie narracje jak wyżej są uznawane za błędne, wymyślone i obraźliwe wobec Mahometa.

    Kuratela – instytucja zbliżona do opieki. Jest to ustanawiana sądownie forma ochrony osób bądź praw majątkowych osób, które nie mogą same prowadzić swoich spraw (dziecka poczętego, małoletniego, osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie lub częściowo, osoby niepełnosprawnej lub osoby nieobecnej). Kuratelę sprawuje kurator ustanowiony przez sąd.Imam – w szyizmie święty i przewodnik ummy będący potomkiem Alego i Fatimy. Według większości szyitów (oprócz zajdytów) uważany jest za nieomylnego i posiadającego nadprzyrodzone zdolności. Ostatnim imamem będzie Mahdi.

    Demografia[ | edytuj kod]

    Sunnici, Szyici (którzy są nieoszacowani z powodu nieuwzględniania ich w oficjalnych statystykach np. w Turcji i Arabii Saudyjskiej oraz zasadę takijji) i Charydżyci.

    Odsetek szyitów w różnych krajach[ | edytuj kod]

    Pierwotnie szyizm był wyznawany głównie przez muzułmanów pochodzenia arabskiego, ale za panowania dynastii Safawidów (1501-1773) doszło do nieomal całkowitej szyizacji niearabskiego Iranu. Dzisiaj szyicka szkoła islamu stanowi 10-20% światowej populacji muzułmanów. Islam szyicki dominuje głównie na terytorium:

    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Bitwa pod Siffin – nierozstrzygnięta bitwa między wojskami Alego i Muawiji, stoczona w trakcie islamskiej wojny domowej w 657 roku (między majem a sierpniem, najprawdopodobniej 26 lipca). Po bitwie tej charydżyci oderwali się od ugrupowania Alego i stali się jego zaciekłymi wrogami.
  • dawnej Persji (90-95%),
  • Azerbejdżanu (85%),
  • w Bahrajnie (65–75%),
  • w Iraku (65-70%).
  • Szyizm tworzy dużą mniejszość w:

  • Jemenie (głównie zajdyci, 40–50%),
  • Libanie (30-55%),
  • Kuwejcie (30-40%),
  • Indiach (25-35%),
  • Turcji (głównie alewici, 25-30%),
  • Arabii Saudyjskiej (15-20%),
  • Syrii (głównie alawici, 15-20%).
  • W pozostałych krajach populacja szyitów pośród muzułmanów wynosi od 1 do 20%: Katar 10%, Nigeria 10-15%, Pakistan, Afganistan 10-20%, Indonezja, Malezja. W Europie Szwecja 20-40%, Gruzja 15-25%, Bułgaria 10-15%, Grecja 10-15%, Niemcy 10-15%, Francja 2-3%.

    Zajdyci – najmniejsza i najbardziej zbliżona do sunnizmu (i mutazylitów) grupa szyitów. Powstali w VIII wieku jako zwolennicy imamatu Zajda ibn Alego ibn Husajna, brata Muhammada al Bakira – uznawanego za imama przez imamitów i ismailitów. Prawo do imamatu miał uzyskać poprzez wywołanie rewolty przeciw kalifom (jego brat był wówczas bierny). Uznają pierwszych 4 imamów (wliczając Alego), którzy jednak nie są postaciami nadprzyrodzonymi, a głównie przywódcami i zarządcami. Jako jedyni szyici tolerowali częściowo władzę pierwszych kalifów. Uznają, że imamat nie musi przechodzić z ojca na syna, a warunkiem wystarczającym jest pochodzenie od Alego. Nie uznają imamickiej koncepcji ukrytego imama, dzieląc poglądy z ismailitami poprzez wiarę w żyjących imamów. Zajdyci występowali w Jemenie i Persji. W latach 864/865 – 928 rządzili w Tabarystanie. Duchowni zajdyccy sprawowali władzę w Jemenie Północnym w latach 897 (893, imamat powstał dopiero w 964) – 1962 (z licznymi przerwami), używając często tytułu kalifa. Ostatni raz stracili władzę we wrześniu 1962, kiedy to po śmierci imama Ahmada ibn Jahja (18 września) jego syn i następca Muhammad został obalony przez lewicowych wojskowych (26 września). Zajdyci jako jedyni szyici stworzyli koncepcję wakatu na pozycji imama- imamowie mogą zanikać i powracać. Takie dwie przerwy między imamatami miały miejsce w latach 928 – 964 i od 1962; obecnie zajdyci oczekują trzeciego imamatu. Wierzą również, że imamem może być w tym samym czasie więcej niż jedna osoba. Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    Szyici w Polsce[ | edytuj kod]

    Szyici byli obecni w Polsce od czasu pierwszych kontaktów z kupcami arabskimi.

    Początki zorganizowanego powstawania ruchu szyickiego w Polsce sięgają okresu PRL-u, kiedy to zaczęły się tworzyć pierwsze nieformalne grupy muzułmanów szyitów w Warszawie i jej okolicach, złożone z młodych Polaków-konwertytów oraz studentów z krajów muzułmańskich. W mieszkaniach i domach prywatnych zaczęto organizować spotkania, wspólne modlitwy, obchody świąt islamskich, wykłady i nauczanie religii.

    Muzułmanin ma pięć obowiązków, zwanych pięcioma filarami islamu (Arkan ad-din, Arkan-al-Islam). Są one traktowane bardzo poważnie przez wyznawców głównego nurtu tej religii (sunnitów, szyitów i charydżytów), natomiast wiele ugrupowań religijnych pochodzenia szyickiego (np. alewici czy alawici) uważa je tylko za zalecenia, symbole i niekoniecznie się do nich stosuje.Zubajr ibn al-Awwam, arab. ‏الزبير بن العوام‎‎‎ (pełne imię: Abu Abd Allah az-Zubajr ibn al-Awwam ibn Chuwajlid al-Kuraszi al-Asadi) (ur. w Mekce, zm. w listopadzie 656 roku nieopodal Basry) – jeden z najznamienitszych towarzyszy Mahometa.

    Na terenie dzisiejszej Polski szyici stanowią mniejszość pośród muzułmanów. Nie istnieją także żadne meczety szyickie (zarówno istniejące i budowane, są sunnickie). Na obowiązkowe piątkowe modły polscy szyici spotykają się w prywatnych salach modlitewnych. Istnieją plany budowy meczetu szyickiego, ale są one odległe ze względu na brak funduszy. W odróżnieniu od sunnitów, szyici w Polsce nie uzyskują wsparcia finansowego z zagranicy.

    Arabia Saudyjska (arab. السعودية As-Su’udijja), Królestwo Arabii Saudyjskiej (arab. المملكة العربيّة السّعوديّة Al-Mamlaka al-Arabijja as-Su’udijja) – państwo położone w zachodniej Azji, na Półwyspie Arabskim. Graniczy z Irakiem, Jordanią, Kuwejtem, Omanem, Katarem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Jemenem. Stolica znajduje się w Rijadzie. Arabia Saudyjska jest jednym z państw założycielskich Ligi Państw Arabskich.Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.

    Związkiem wyznaniowym zrzeszającym polskich wyznawców islamu szyickiego jest Stowarzyszenie Jedności Muzułmańskiej.

    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wahhabizm (lub wahabizm) (arab. ‏ لوهابية‎, al-Wahhābija) – ruch reformatorski i religijno-polityczny w łonie islamu sunnickiego powstały w XVIII wieku na terenie Arabii. Jest określany terminami; "ultrakonserwatywny", "surowy", "fundamentalistyczny", "purytański". Jego głównymi inspiracjami są Ahmad Ibn Hanbal i Ibn Tajmijja, a także sam twórca ruchu, Muhammad Ibn Abd al-Wahhab.
    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
    Tauhid, Tawhid (arab. توحيد IPA: tauḥīd) – jednym z fundamentalnych dogmatów islamu jest jedyność Boga nadająca islamowi szczególnego charakteru oraz wskazująca jego wyznawcom określony cel. Jest to muzułmańskie pojęcie monoteizmu. Jego przeciwieństwem jest bałwochwalstwo (szirk).
    Husajn ibn Ali ibn Abi Talib (arab. حسين بن علي بن أﺑﻲ طالب; ok. 626 - 10 października 680) - trzeci imam szyicki.
    Aga Chan (Aga Khan; per. آغا خان) - honorowy tytuł ostatnich czterech imamów głównego wyznania chodżów - aga chanów. Tytuł ten został nadany 46 imamowi Hasanowi Alemu Szahowi w 1818 roku przez szacha perskiego Fatha Alego Szaha Kadżara wraz ze stanowiskiem gubernatora prowincji Qum (Kerman). Tytuł pochodzi od tureckiego słowa agha (właściwie ağa), które z kolei pochodzi z greki w formie akha lub akhai, a oznaczającego władcę, przywódcę lub dowódcę wojskowego. W Persji tytuł ten w formie aga lub częściej agha przysługiwał wyższej warstwie stanu szlacheckiego. Słowo Chan ma natomiast etymologię perską i pasztuńską i choć formalnie oznacza władcę lub króla, zwykle odnosi się do wyższych rangą szefów administracji (np. gubernatorów), podległych książąt, najwyższej szlachty (często też jest nazwiskiem muzułmanów na terenie dawnych Indii).
    Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).
    Al-Istibsar fima khtalaf fihi min al-akhbar (arab. ‏الاستبصار فيما اختلف من الأخبار‎) – zbiór hadisów autorstwa szyickiego uczonego, Szejka Tusiego. Praca jest krótszą wersją innego zbioru tradycji, Tahdhib al-Ahkam.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.063 sek.