• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.Bruno Kreisky (ur. 22 stycznia 1911 w Wiedniu, zm. 29 lipca 1990 w Wiedniu) – austriacki polityk, w latach 1970–1983 kanclerz Republiki Austrii.

    Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza (szw. Sveriges socialdemokratiska arbetareparti (SAP), potocznie Socialdemokraterna) – największa partia polityczna w Szwecji (zarówno pod względem członkostwa jak i miejsc w parlamencie).

    Nazwa partii[ | edytuj kod]

    Nazwą partii używaną w statucie jest Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza (Stadgar för Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti), to przy wyborach i na plakatach posługuje się często nazwą Partia Robotnicza – Socjaldemokraci (Arbetareparti – Socialdemokraterna) lub rzadziej Partia Robotnicza (Arbetareparti). Używanie w nazwie członu Partia Robotnicza (dosłownie Partia Robotników) jest związane z tradycyjnym podziałem sceny politycznej Skandynawii na liberalne Partie Lewicy i konserwatywne Partie Prawicowe, choć w samej Szwecji partie konserwatywne i liberalne używały innych nazw, to podział ten się przyjął. Jednak wraz z pojawieniem się partii marksistowskich podział ten stał się nieaktualny, dlatego używano nowego podziału na partie burżuazji (borgerliga partier) i partie robotników (arbetareparti). Podział ten do dziś dnia jest aktualny, choć wraz z pojawieniem się Partii Ochrony Środowiska Zieloni (Miljöpartiet - Mp), która w niektórych rozwiązaniach jest bardziej lewicowa a nie jest partia robotniczą, podział ten stracił na znaczeniu.

    Håkan Juholt (ur. 16 września 1962 w Oskarshamn) – szwedzki polityk, przewodniczący Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej w okresie 26 marca 2011 – 21 stycznia 2012.Leninizm, czasem określany jako marksizm-leninizm (ros. марксизм-ленинизм) lub bolszewizm, to doktryna polityczna i ekonomiczna, powstała na bazie wcześniej istniejącego marksizmu, którego filozoficznym źródłem był materializm dialektyczny opracowany przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa.

    W niektórych dokumentach, np. w programie partyjnym używa Socialdemokraterna (Partiprogram för Socialdemokraterna) co oznacza po prostu socjaldemokraci, lub bardzo rzadko, raczej pogardliwie Sossarna.

    W sondażach wyborczych najczęściej używa się skrótu „s”. Skrót SAP, był używany jako logo partii do lat 60.

    Historia[ | edytuj kod]

    Geneza[ | edytuj kod]

    Ideały socjalistyczne propagowane przez I Międzynarodówkę dotarł do Szwecji w latach 70. i 80. XIX wieku, głównie z Niemiec oraz Danii. W Szwecji jeszcze przed narodzinami tamtejszego socjalizmu dochodziło do wystąpień robotniczych, jednym z nich był bunt robotników w Sundsvall z 1879 roku. Pierwszym szwedzkim propagatorem socjalizmu był krawiec August Palm. Palm przez długi okres życia mieszkał w Niemczech gdzie zapoznał się z ideami socjalizmu. Z przyczyn politycznych musiał opuścić Niemcy i powrócić do Szwecji. W mieście rodzinnym wygłosił on przemowę "Hvad vilja socialdemokraterna?" - "Jaka będzie socjaldemokracja?". 6 listopada 1881 roku Palm zorganizował swoje pierwsze spotkanie programowe a w październiku po raz pierwszy wystąpił na wiecu publicznym w Sztokholmie. Palm uważał że celem ruchu robotniczego jest walka o powszechne prawo wyborcze, odrzucał on walkę klas i uważał że państwo powinno być ponadklasowe. 11 listopada 1882 wydał program który zawierał wcześniej głoszone przez niego idee socjalistyczne. Program ten był tłumaczeniem programu duńskich socjaldemokratów z roku 1876 (program Duńczyków oparty był na tezach programu gotajskiego Socjalistycznej Partii Robotników Niemiec z maja 1875 roku).

    Sven Olof Joachim Palme (ur. 30 stycznia 1927 w Sztokholmie, zm. 28 lutego 1986 tamże) – polityk szwedzki, przewodniczący Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej 1969-1986, premier Szwecji 1969-1976 oraz 1982-1986. W latach 1958-1986 zasiadał w Riksdagu. W latach 1963-1965 był ministrem bez teki, następnie do 1967 ministrem komunikacji i w latach 1967-1969 ministrem odpowiedzialnym za oświatę.Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (Pierwsza Międzynarodówka) - międzynarodowa organizacja robotnicza założona 28 września 1864 roku w Londynie. Jej założycielami było 20 osób, m.in.: Henri Tolain, Friedrick Lessner, Hermann Jung, Karl Schapper, Konstanty Bobczyński, Ludwig Wolff. Za cel stawiała sobie koordynację działalności organizacji robotniczych z różnych krajów świata, miejsce wymiany doświadczeń i poglądów organizacji socjalistycznych oraz pomoc dla strajkujących i walczących o prawa robotnicze. Była forum, gdzie ścierały się osoby o bardzo zróżnicowanych poglądach od radykalnych działaczy anarchistycznych i komunistycznych do utopijnych socjalistów i umiarkowanych socjaldemokratów. Pierwszym przewodniczącym był Karol Marks a pierwszą siedzibą Londyn. Następnie siedziba została przeniesiona do Nowego Jorku.

    Program Palma łączył koncepcję Karola Marksa i Ferdynanda Lassalle. Program partii nawiązywał do reformizmu, zakładał on przekształcenie struktur własnościowych środków produkcji z prywatnych na socjalistyczne choć dopiero w odległym czasie, zapowiedziano powszechny, sprawiedliwy podział dóbr, uchwalenie równego i bezpośredniego prawa wyborczego, odrzucono tezę dyktatury proletariatu.

    Bertil Gotthard Ohlin (ur. 23 kwietnia 1899 w Klippan, zm. 3 sierpnia 1979 w Vålådalen) – szwedzki polityk i ekonomista, laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1977 roku.Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu.

    Powstawać zaczęły kluby socjaldemokratów, w 1884 roku przeniesiono biuro socjaldemokratów z Malmo do stolicy, Sztokholmu. W 1885 powstało pismo "Social-demokraten". W 1885 powstał Związek Socjaldemokratyczny. Hjalmar Branting założył gazetę "Tiden" na łamach której polemizowano z linią programową "Social-Demokraten" (jej nowym redaktorem został Axel Danielson). Od 1896 socjaldemokraci znaleźli się w parlamencie (pierwszy poseł: dziennikarz Hjarmar Branting, z list liberałów z Liberalnej Partii Koalicyjnej) a od 1914 roku najsilniejsza w nim. W 1889 odbył się zjazd socjaldemokratów na którym Zrzeszenie Socjaldemokratyczne oficjalnie zmieniło nazwę na Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza. Liderem partii wybrany został Hjalmar Branting. Na zjeździe ustalono że m.in. do reform społecznych nie jest potrzebna rewolucja. Branting był zwolennikiem filozofii Eduarda Bernsteina, popierał pacyfizm, odrzucał hasła rewolucji i dyktatury proletariatu, w tym czasie było to stanowisko odrębne od ówczesnego programu partii według którego robotnicy mieli prawo stosować walkę rewolucyjną w obronie swoich interesów. Przed wyborem Brantinga, partia nie miała jednego przewodniczącego i była zarządzana w sposób kolektywny. W 1886 roku przewodniczącym partii został Claes Tholin.

    Frente Sandinista de Liberación Nacional (FSLN), Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego (sandiniści) – centrolewicowa, lewicowo-chrześcijańska i socjaldemokratyczna partia polityczna w Nikaragui, wywodząca się z ugrupowania partyzanckiego, które zdobyło władzę w wyniku powstania narodowego w 1979 roku, zwanego rewolucją nikaraguańską lub sandinistowską. Swoją nazwę przyjęła na część Augusto Sandino, lidera nikaraguańskiego ruchu oporu walczącego z okupacją Stanów Zjednoczonych w latach 30.Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – ideologia, kierunek polityczny i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami w takich kwestiach jak np. prawa kobiet i płeć kulturowa.

    Program partii uchwalono na kongresie partii z 1897 roku. Autorem programu był Axel Danielsson, był on tłumaczem Manifestu Komunistycznego, w 1888 roku trafił do więzienia za bluźnierstwo którego dopuścić się miał w piśmie "Tiden".

    Działanie partii[ | edytuj kod]

    Początek działania partii[ | edytuj kod]

    W 1898 powstała Federacja Związków Zawodowych, LO. Władzę związku zawodowego podjęły decyzję o wstępowaniu związkowców do partii socjaldemokratów. W 1902 roku doszło do protestów związanych z planem rządu aby ograniczyć prawo wyborcze do jedynie 12% męskiej części Szwedów. Plany oprotestowali liberałowie i lewicowcy. Lider socjaldemokratów, Hjalmar Branting określił plany rządy jako projekt pupili króla. W proteście przeciwko planom rządu wybuchł strajk na czele którego stanęli socjaliści.

    Rasizm, dyskryminacja rasowa (z fr. le racisme od la race – ród, rasa, grupa spokrewnionych) – zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w jęz. ang. jako racialism).Syndykalizm − powstały w XIX wieku kierunek w ruchu robotniczym, który zakładał prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce proletariatu o swoje prawa. Zasadniczym narzędziem tej walki miały być związki zawodowe, a nie partie polityczne. W jego obrębie wyróżnić można dwa nurty: reformistyczny oraz rewolucyjny.

    W 1902 roku złagodniały przepisy odnośnie cenzusu majątkowego, dzięki którym 3 socjaldemokratów mogło dostać się do parlamentu. W 1905 roku w Szwecji zmienił się rząd - większość parlamentarną zdobyła partia liberalna której rządy poparte zostały przez socjaldemokratów. Socjaldemokraci zdobyli 13 miejsc w parlamencie. W tym czasie LO liczyła 160 tysięcy członków, a od 1906 roku związkowcy otwierali uniwersytety ludowe - placówki tego typu istnieją w kraju aż do dzisiaj. Liberalny rząd zakazał pracodawcom zwalniania z pracy działaczy związkowych. W 1907 roku, ponownie przewodniczącymi partii wybrany został Branting. W okresie od 1906 do 1908 roku, reformiści mający wewnątrz partii większość wydalili z niej skrzydło związane z organizacją Młodzi Socjaliści w tym Hinke Bergerena których oskarżono o „odchylenia anarchistyczne” - odchyleniami tymi była chęć zerwania sojusz z liberałami czy stawiany przez przedstawicieli tego skrzydła postulat likwidacji armii i zastąpienia ją milicją (na wzór Szwajcarii). Wydaleni z partii Młodzi Socjaliści założyli odrębne ugrupowanie, jako zwolennicy nurtu rewolucyjnego (syndykalizmu, marksizmu czy anarchizmu) ograniczyli się wyłącznie do akcji bezpośredniej.

    "Trzecia droga" - system społeczno-gospodarczy pośredni między kapitalizmem a socjalizmem. Zwolennicy "trzeciej drogi" uznali, że oba systemy mają zarówno wady, jak i zalety, i że możliwe jest zbudowanie systemu, w którym zostałyby połączone pozytywne strony kapitalizmu i socjalizmu. Kapitalizm to - ich zdaniem - cykliczne wahania koniunktury, bezrobocie i znaczna dysproporcja dochodów, ale równocześnie wysoka efektywność gospodarki prowadząca do wzrostu dobrobytu ogólnego. Z kolei socjalizm ograniczał wolność gospodarczą i wprowadzał monopol państwa w gospodarce, zapewniał jednak ludziom bezpieczeństwo socjalne. Następstwem takiej organizacji gospodarki była jej niska efektywność. Twórcy "trzeciej drogi" przekonywali, że można stworzyć system efektywny i jednocześnie sprawiedliwy, gdy jego podstawą będzie prywatna własność, konkurencja i mechanizm rynkowy, a państwo będzie miało obowiązki socjalne wobec społeczeństwa, polegające na wyrównywaniu poziomu życia. Tak zorganizowana gospodarka miała pobudzać rozwój i zapewnić długookresową równowagę.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    W sierpniu 1909 roku SAP i LO zorganizowały nieudany, trwający miesiąc, strajk generalny w którym udział wzięło aż 300 tysięcy pracowników. W czasie strajku doszło do pierwszego konfliktu na linii partii socjaldemokratycznej-związki zawodowe. LO i jej przewodniczący H. Lundkvist jako zwolennik parlamentaryzmu skrytykowany został przez klasowy związek SAF który zarzucił mu zbytnie kompromisy z kapitalistami. Część członków związku która uznała że LO jest zbyt uległe wobec kapitalistów, opuściła związek i zasiliła Młodych Socjalistów. Po strajku zwiększono represje wobec robotników, na co odpowiedzią było utworzenie robotniczych szkół średnich i domów ludowych a także ABF (Robotnicze Stowarzyszenie Edukacyjne). Powstało także HBS (spółdzielnia mieszkaniowa). Po nieudanym strajku od LO odłączyli się syndykaliści którzy założyli Szwedzką Robotniczą Centralną Organizację (SAC).

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.

    Kiedy strajk nie przyniósł widocznych efektów na zjeździe partii z 1911 roku sformułowano tezę według której celem partii jest wpływanie na politykę poprzez negocjacje oraz kompromisy z innymi siłami. Reformistyczna postawa wkrótce zaczęła owocować szerszym poparciem społecznym. W 1911 obniżono cenzus majątkowy w wyniku którego wzrosło poparcie dla socjalistów, zmalało natomiast poparcie dla ugrupowań prawicowych. Liberalne rządy wprowadził pierwsze reformy socjalne - uchwalono ustawę o rentach starczych i ustawę o ochronie bezpieczeństwa pracy.

    Program gotajski był dokumentem przyjętym przez Sozialdemokratische Arbeiterpartei (SDAP, Socjaldemokratyczną Partię Robotniczą) przewodzoną przez Augusta Bebela oraz Wilhelma Liebknechta i Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein (ADAV, Powszechny Niemiecki Związek Robotniczy) pod przywództwem Wilhelma Hasenclevera na kongresie zjednoczeniowym obu ugrupowań, który miał miejsce w mieście Gotha w dniach 22-27 maja 1875.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    I wojna światowa i okres rewolucji[ | edytuj kod]

    Wraz z wybuchem I wojny światowej, w Szwecji która co prawda nie brała udziału w wojnie doszło do kryzysu politycznego. W partiach lewicowych dochodziło do sporów wewnętrznych spowodowanych poparciem wojny przez niemiecką socjaldemokrację. Równocześnie prawicowi militaryści opublikowali raport w którym wykazano że Szwecja nie jest w stanie obronić się przed agresją z zewnątrz, prawica obwiniła o to socjalistów i próbowała obrócić przeciwko partii socjaldemokratycznej społeczność chłopską. Ze względu na oskarżenia stawiane wobec partii przez prawicę, większość działaczy partii nie zaangażowała się w popularny wśród europejskiej lewicy ruch pacyfistyczny.

    Per Albin Hansson (ur. 28 października 1885 w Fosie, zm. 6 października 1946 w Sztokholmie) – szwedzki polityk, działacz Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej, w młodości dziennikarz.Karl Hjalmar Branting (ur. 23 listopada 1860 w Sztokholmie, zm. 24 lutego 1925 tamże) - szwedzki polityk, laureat Pokojowej Nagrody Nobla.

    Frakcja lewicowa na czele z Hoglundem i Nermanem dołączyła do współtworzonej przez Włodzimierza Lenina platformy zimmerwaldzkiej - grupy antywojennych organizacji lewicowych. W marcu 1916 roku w Sztokholmie odbył się zjazd pacyfistyczny, działacze frakcji lewicowej socjaldemokratów wezwali robotników do walki pozaparlamentarnej i wypowiedzieli się przeciwko kierownictwu partii. Trzech z uczestników manifestacji aresztowanych zostało za „podżeganie do przewrotu”; Branting wystąpił o ich uwolnienie dopiero w roku 1917 aby pozyskać poparcie radykalniejszej części proletariatu. Tendencje lewicowe wykazywała Szwedzka Socjaldemokratyczna Liga Młodzieży - jej działacze krytykowali sojusz z liberałami, nie wierzyli w deklarowany ze strony kierownictwa antymilitaryzm a także wątpili w działanie parlamentarne które ich zdaniem prowadziły do utrzymania kapitalizmu i burżuazyjnego modelu demokracji.

    Keynesizm – to jedna z dwóch wiodących XX-wiecznych szkół makroekonomicznych, której inicjatorem był John Maynard Keynes. Teoria przez niego prezentowana została po raz pierwszy przedstawiona w publikacji "Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza" w 1936 roku. Nowa teoria ekonomii szybko zyskała dużą popularność wśród ekonomistów, którzy popierali interwencjonizm państwa. Przeciwnikami ruchu byli monetaryści oraz szkoła austriacka, w tym przede wszystkim laureat nagrody imienia Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii Fryderyk von Hayek oraz Ludwig von Mises.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Równocześnie do Szwecji dotarły wpływy wystąpień robotniczych z okresu I wojny światowej czy rewolucji październikowej. Robotnicy zorganizowali zamieszki na tle głodowym w trakcie których domagali się wydania zapasów ziemniaków. Rok 1917 przyniósł kolejny rozłam w partii; zwołano kongres na którym partię opuścili przedstawiciele nurtu rewolucyjnego i organizacji młodzieżowej, w maju 1917 roku założyli oni odrębną Socjaldemokratyczną Partię Lewicową. Dotychczas istniejącą młodzieżówkę, zastąpiono bardziej umiarkowanym Szwedzkim Socjaldemokratycznym Związkiem Młodzieżowym. W tym samym roku do rządu weszli pierwsi socjaldemokraci; ministrem edukacji został Verner Ryden (z zawodu nauczyciel), ministrem obrony Erik Palmstierna (arystokrata i oficer marynarki wojennej, do partii socjalistycznej dołączył w 1911 roku, wcześniej działał w partii liberalnej), ministrem finansów Hjalmar Branting. Do rady konsultacyjnej przystąpił natomiast Osten Unden (profesor prawa). Rok ten uznawany był za rok przełomu demokratycznego; socjaldemokraci założyli Robotniczy Komitet 1917 roku a rozłamowcy z socjaldemokracji i anarchosyndykaliści powołali Komitet Pomocy Społecznej. Obydwa ruchy domagały się demokratyzacji szwedzkiego systemu politycznego.

    John Maynard Keynes, 1. baron Keynes (ur. 5 czerwca 1883 w Cambridge, zm. 21 kwietnia 1946 w Firle, Wielka Brytania) – angielski ekonomista, twórca teorii interwencjonizmu państwowego w dziedzinie ekonomii i finansów państwowych. Był synem logika i ekonomisty Johna Neville’a Keynesa (1852-1949) i Ady Florence Keynes z domu Brown (1861-1958) brytyjskiej pisarki.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

    Pierwszą decyzją rządu w skład którego wchodzili socjaldemokraci było uwolnienie Antona Nilsona aresztowano w 1908 roku za zamach na statku w czasie strajku w Malmo. Nilson został skazany na karę śmierci jednak w całym świecie w jego obronie zwoływano akcje solidarnościowe np. amerykańscy przedstawiciele związku Robotnicy Przemysłowi Świata zebrali pod petycją w jego obronie 130 tysięcy podpisów. W jego obronie wypowiedział się m.in. znany poeta i związkowiec Joe Hill. 1 maja 1917 roku w obronie Nilsona odbyła się demonstracja w Härnösand w której udział wzięło 10 tysięcy osób.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Mona Ingeborg Sahlin (z domu Andersson, ur. 9 marca 1957, Sollefteå) – szwedzka polityk, deputowana do Riksdagu, minister pracy w latach 1990-1991, wicepremier w latach 1994-1995, minister w rządach Görana Perssona w latach 1998-2006, przewodnicząca Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej od 17 marca 2007 .

    W okresie ogólnoeuropejskiego wrzenia rewolucyjnego także w Szwecji pojawiły się żądania tworzenia rad robotników. Król poprosił socjaldemokratów o przeciwstawienie się wpływom bolszewizmu, w odpowiedzi na apel monarchy, socjaldemokraci opublikowali odezwę w której wezwali do obrony demokracji parlamentarnej i wypowiedzieli się przeciwko przedstawicielom konserwatywnej prawicy i skrajnej lewicy. 5 czerwca 1917 roku, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza i Socjaldemokratyczna Partia Lewicy zwróciła się do rządu z interpelacją dotyczącą rządowych projektów reformy parlamentarnej. Wówczas pod parlamentem na wezwanie Komitetu Pomocy Społecznej zebrał się liczący 30 tysięcy osób tłum. Policja zaatakowała pikietujących, Branting w odpowiedzi na przemoc ze strony organów władzy, wymusił na władzach aby pozwoliła na przeniesienie wiecu w inną część stolicy.

    Manifest partii komunistycznej (niem. Manifest der Kommunistischen Partei) – deklaracja programowa Związku Komunistów (niemieckiej partii komunistycznej), napisana przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa na przełomie lat 1847 i 1848 i ogłoszona w lutym 1848 w Londynie. Wyłożone zostały w niej zasady tzw. socjalizmu naukowego.Partia polityczna ("partia" od łac. pars, część) – dobrowolna organizacja społeczna o określonym programie politycznym, mająca na celu jego realizację poprzez zdobycie i sprawowanie władzy lub wywieranie na nią wpływu.

    Rząd liberalno-socjalistyczny w maju 1919 roku obniżył wiek kandydowania w wyborach do 23 lat. Udało się również wprowadzić liczący osiem godzin dzień pracy. W fińskiej wojnie domowej socjaldemokraci pozostali neutralni.

    Lata międzywojenne[ | edytuj kod]

    Już w marcu 1920 roku w Szwecji powstał pierwszy na świecie rząd socjaldemokratów z premierem Hjalmarem Brantingiem. W tym samym roku po przegranych wyborach socjaldemokraci opuścili rząd. Do powtórnego zwycięstwa socjaldemokratów doszło już w październiku 1921 a następnie w kwietniu 1923 i w październiku 1924, za każdym razem urząd premiera obejmował Branting. Pod jego rządami Szwecja przystąpiła do Ligi Narodów, w 1920 roku ustanowiono prawa wyborcze dla kobiet oraz utworzono ministerstwo opieki społecznej. W 1921 roku Branting został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. Okres rządów Brantinga wiązał się ze stałym wzrostem poparcia dla Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej jak i konkurencyjnej wobec niej, Lewicowej .

    Robotnicy Przemysłowi Świata (Industrial Workers of the World – IWW) – rewolucyjny związek zawodowy utworzony w 1905 roku w USA. Związek istnieje do dziś i odwołuje się w swych założeniach do taktyki rewolucyjnego syndykalizmu.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    Duży wpływ na zwiększenie możliwości socjaldemokratów miała reforma praw wyborczego z 1921 roku, na skutek reformy już nie jak dawniej co piąty Szwed mógł oddać głos w wyborach lecz swój głos mógł oddać już co drugi obywatel kraju. Mimo to jednym z problemów centrolewicy była niższa niż wśród konserwatystów frekwencja wyborcza.

    Dyskryminacja (łac. discriminatio - rozróżnianie) – forma marginalizacji (wykluczenia społecznego), objawiająca się poprzez traktowanie danej osoby mniej przychylnie, niż innej w porównywalnej sytuacji ze względu na jakąś cechę, np. okres rozwojowy, niepełnosprawność, orientację seksualną, płeć, wyznawaną religię, światopogląd, narodowość lub rasę.Karl Heinrich Marx (ur. 5 maja 1818 w Trewirze, zm. 14 marca 1883 w Londynie) – niemiecki filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca socjalizmu naukowego, współzałożyciel I Międzynarodówki.

    W 1921 roku z Socjaldemokratycznej Partii Lewicowej wyłamała się Komunistyczna Partia Szwecji; liderami ruchu byli Zeth Hoglund oraz Karl Kilbom. Na skutek rozłamu komuniści odebrali socjaldemokratom 8% poparcia.

    W latach 20. w partii trwała wewnętrzna dyskusja na temat ideologi partii. Spory dotyczyły głównie kwestii uspołecznienia. Coraz większe wpływy w partii uzyskała tendencja nierewolucyjna zakładająca przekształcenie kapitalizmu od zewnątrz. W 1928 roku odbył się zjazd SAP na którym Albin Hansson, nowy lider ugrupowania, uchwalił program zgodnie z którym państwo przekształcone zostało mieć w "dom ludu" (państwo opiekuńcze). Okres wielkiego kryzysu był okresem kiedy jedyny raz w historii Szwecji zginęli protestujący robotnicy, miało to miejsce w 1931 roku w czasie strajku w Adalen (zginęło pięciu robotników), radykalizacja społeczeństwa związana z tym wydarzeniem przyczyniła się do zwiększenia poparcia dla socjaldemokratów.

    Joe Hill, właśc. Joel Emanuel Hägglund (ur. 7 października 1879 w Gävle, zm. 19 listopada 1915) – amerykański pieśniarz, działacz związkowy, członek Robotników Przemysłowych Świata (IWW), poeta, dramaturg.Ideologia jest to powstała na bazie danej kultury wspólnota światopoglądów, u podstaw której tkwi świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego lub grupowego albo narodowego.

    Kolejną z przyczyn wzrostu poparcia dla partii była samobójcza śmierć Ivara Kreugera znanego jako "król zapałek". Kreuger był w opinii wielu osób uosobieniem szwedzkiego kapitalizmu; po jego śmierci ujawnionych zostało wiele podejrzanych spraw za którym Kreuger miał stać. Kompromitacja Kreugera poniekąd doprowadziła do kompromitacji ówczesnego, kapitalistycznego systemu Szwecji - znacznie utrudniło to przedstawicielom konserwatystów na socjaldemokratyczne propozycje reform kapitalizmu.

    Wojna domowa w Finlandii (fiń. Suomen sisällissota) – wewnętrzny konflikt zbrojny w Finlandii w pierwszej połowie 1918 roku pomiędzy siłami Czerwonych (punaiset), wspieranych przez radziecką Rosję, a siłami Białych (valkoiset), wspieranych przez Niemcy.Pacyfizm – ruch społeczno-polityczny dążący do pokoju, potępiający wszelkie wojny (a także przygotowania do nich) bez względu na ich przyczyny. Pacyfiści domagają się ustanowienia trwałego pokoju między narodami. Chcą, by wszelkie konflikty rozwiązywane były zgodnie z literą prawa międzynarodowego bez uciekania się do użycia sił zbrojnych. Znamienny dla pacyfizmu jest jednolity stosunek do każdej z wojen: i tej agresywnej, i tej obronnej, i tej narodowowyzwoleńczej - każda jest potępiana.

    Przed wyborami z 1932 roku socjaldemokraci przedstawili nowy program. Zapowiedziano likwidacje bezrobocia nie poprzez "zaciskanie pasa" i cła lecz poprzez programy rządowe i ekspansję gospodarczą opartą na postulatach Johna Maynarda Keynesa i zbliżonych do keynesizmu ekonomistów szwedzkich. W 1932 socjaldemokraci wygrali wybory zyskując 40% poparcia (104 mandaty w Riksdagu). W 1933 roku zawarli koalicję z agrarystami. Rząd ten wprowadził ubezpieczenie emerytalne, wypadkowe i od bezrobocia, wprowadzono budowę mieszkań, opiekę zdrowotną matki i dziecka, zasiłek dla samotnych matek i urlop wypoczynkowy. Rząd podwyższył podatek progresywny jednak podatek korporacyjny pozostał na stosunkowo niskim poziomie. Socjaldemokraci i agrariusze zyskali na poparciu w wyborach w 1936 roku, ponownie zawarli koalicję i utworzyli rząd większościowy.

    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.Socjaldemokratyczna Partia Niemiec, (niem. SPD – Sozialdemokratische Partei Deutschlands) – najstarsza niemiecka partia polityczna wśród obecnie istniejących oraz jedna z najstarszych i największych partii politycznych na świecie, obchodziła w 2003 r. swoją 140. rocznicę powstania. Z liczbą ponad 500 000 członków stanowi najliczniejszą partię współczesnych Niemiec. Założona w 1863 r., do 1891 pod nazwą Socjalistyczna Partia Robotnicza (SAP). Założenia i program polityczny oparte są na ideałach socjaldemokratycznych i neoliberalnych (szczególnie za rządów kanclerza Gerharda Schrödera). Członkowie partii, którzy nie ukończyli 35. roku życia skupiają się w organizacji Jusos (Jungsozialisten in der SPD).

    Przełom rozpoczął się w 1938 roku kiedy socjaldemokraci uzyskali 50,4% głosów w wyborach, a w latach 30. podwojono liczbę członków LO i SAP. W 1938 roku z inicjatywy SAP podpisano porozumienie między Federacją Związków Zawodowych a Szwedzkim Związkiem Pracodawców dotyczące pokoju na rynku pracy, umowa stała się podstawą późniejszego systemu Szwecji. Święto Pracy zostało ustanowione świętem państwem w 1938 roku.

    Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla – lista wyróżnionych Nagrodą Nobla za ich działalność na rzecz światowego pokoju. Nagroda ufundowana została przez Alfreda Nobla w jego testamencie. Laureaci są wybierani przez Norweski Komitet Noblowski, którego członkowie są powoływani przez Storting zgodnie z wolą fundatora.Socjalizm demokratyczny opowiada się za socjalizmem jako ustrojem gospodarczym i demokracją jako formą rządów w państwie. Postuluje, aby środki produkcji były w posiadaniu całej populacji, a władza w rękach ludu kontrolującego w sposób demokratyczny procesy gospodarcze. Demokratyczni socjaliści preferują republikański ustrój państwowy.

    Duże poparcie dla socjaldemokratów było owocem polityki centrolewicy w okresie II wojny światowej, Szwecji udało się wówczas zachować kraj poza wojną. Premier Per Albin Hannson zastąpił "czerwono-zieloną" koalicję agrariuszy i socjalistów już w grudniu 1939 roku, na jej miejsce powstała szeroka koalicja wszystkich partii parlamentarnych (poza komunistami). Ministrem spraw zagranicznych Szwecji został Christian Günther, dyplomata niezwiązany z żadną z partii politycznych. W 1940 roku partia zyskała aż 53,8% poparcia. W czasie trwania wojny powstał tzw. system prasy partyjnej, w 1940 roku w parlamencie zasiadało 38 dziennikarzy czy redaktorów, aż 75% z nich związana była z socjaldemokracją. Stosunki między partiami zaczęły się psuć pod koniec trwania wojny. W 1944 roku socjaldemokraci utracili wiele mandatów a konkurencyjni komuniści podwoili ich liczbę.

    Stefan Löfven (ur. 21 lipca 1957 w Sztokholmie) – szwedzki polityk i działacz związkowy, należący do Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej, od 27 stycznia 2012 przewodniczący partii. Mimo tak wysokiego stanowiska nigdy nie zasiadał w parlamencie.Rickard Sandler (ur. 29 stycznia 1884 w Torsåkerze, zm. 12 lutego 1964 w Sztokholmie) – szwedzki polityk socjaldemokratyczny, premier (1925-1926).

    Do 1944 partia posługiwała się silnie marksistowskim programem z 1920 roku. Nowy program powołano w roku 1944. Główny nacisk w nowym programie położono na politykę pełnego zatrudnienia aby osiągnąć ten cel socjaldemokraci chcieli zwiększyć interwencjonizm państwa na sektor biznesowy. Także inne partie sporządził nowe programy np. liberałowie (po wojnie głównej partii opozycyjnej) na czele z ekonomistą Bertilem Ohlinem rozpropagowali hasło "społecznego liberalizmu" który po części czerpał z założeń socjaldemokratycznego państwa opiekuńczego. Po wojnie, latem 1945 roku socjaldemokraci zastąpili rząd koalicyjny, rządem socjaldemokratycznym.

    Rewolucja nikaraguańska – zbrojne powstanie antyrządowe z 1979 roku które odsunęło od władzy reżim Anastasio Somozy Debayle.Święto Pracy, Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzi Pracy, popularnie zwany 1 Maja – międzynarodowe święto klasy robotniczej, obchodzone od 1890 corocznie 1 maja. W Polsce Święto Pracy jest świętem państwowym od 1950.

    Na powojennej scenie politycznej[ | edytuj kod]

    W okresie powojennym doszło do krótkotrwałej radykalizacji programu socjaldemokratów. Już w 1944 roku przyjęto 27 punktów partii, postulaty te zostały jednak porzucone po przejęciu w 1946 roku władzy Tage Erlandera który powrócił do liberalnego i pragmatycznego kursu. Tage Erlander zastąpił Hannsona który zmarł w 1946 roku na atak serca. Tage Erlander nie był tak popularny i znany jak jego poprzednik a wcześniej sprawował funkcję ministra edukacji, kultury i spraw religijnych. W wyborach w 1948 roku, Partia Liberalna podwoiła liczbę posłów (kosztem konserwatystów i agrariuszy), socjaldemokraci stracili jedynie trzy mandaty i przejęli duży procent elektoratu komunistycznego (partia komunistyczna traciła poparcie na skutek wybuchu zimnej wojny). Partia Socjaldemokratyczna i Liberalna poprawiły wzajemne reformy a mimo burzliwego jak na warunki szwedzkie konfliktu politycznego przez okres lat 1946-1951 dominował consensus.

    Felipe González Márquez (ur. 5 marca 1942 w Dos Hermanas) – hiszpański polityk socjalistyczny, sekretarz generalny Hiszpańskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej w latach 1974-1997, premier Hiszpanii w latach 1982-1996Socjalizm (łac. societas – wspólnota) – wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze). Częścią wspólną wszystkich odmian socjalizmu jest (częściowe lub całkowite) odrzucenie idei kapitalistycznego wolnego rynku, ograniczenie własności prywatnej oraz promowanie idei sprawiedliwości społecznej. W latach 1917-1991 wielokrotnie nadużywano terminu, stosując go w określeniu do państw rządzonych przez partie komunistyczne. W państwach rządzonych przez partie komunistyczne (tzw. państwa socjalistyczne) socjalizm był systemem, w którym środki produkcji były uspołecznione, a gospodarka według ideologii marksistowskiej miała być nastawiona na sprawiedliwy podział dóbr, a nie na zysk właścicieli kapitału. Socjalizm w tym systemie miał być drogą do komunizmu, który w praktyce nigdy nie został zrealizowany jako społeczeństwo bezklasowe.

    W 1951 roku ponownie powołano koalicję "czerwono-zieloną" między agrariuszami a socjalistami. Partie koalicji utraciły poparcie w wyborach z 1952 i 1956. Koalicja rozpadła się na skutek referendum w 1957 roku w którym obie partie zajęły odrębne stanowiska. W latach 50. utrwalony został program socjalizmu demokratycznego. Postulaty socjaldemokratów realizowano poprzez ekonomikę mieszaną oparta na współistnieniu spółek prywatnych, państwowych i spółdzielczych. XXI Zjazd SAP z 1960 roku uchwalił program który zmienił cele partii przenosząc na drugi plan propozycji zmian społecznych zastępując je walką o demokratyczne idee takie jak braterstwo, równość, współpraca i wolność. W latach 1958-1970, socjaliści i komuniści nawiązali współpracę w drugiej izbie parlamentarnej dzięki czemu socjaldemokratom udało się uzyskać większość w tej izbie.

    Eduard Bernstein (ur. 6 stycznia 1850 w Berlinie, zm. 18 grudnia 1932 tamże) – ideolog niemieckiej socjaldemokracji, twórca rewizjonizmu w ruchu robotniczym.Gösta Ingvar Carlsson (ur. 9 listopada 1934 w Borås) – szwedzki polityk, były premier Szwecji w latach 1986-1991 oraz 1994-1996, a także lider Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej od 1986 do 1996 roku.

    W latach 60. wprowadzono dodatkową emeryturę, powszechne ubezpieczenie zdrowotne, zasiłek na dziecko, wydłużono urlopy pracownicze i powstała ochrona macierzyństwa oraz pomoc studentom została znacznie rozszerzona. W latach 60. i 70. wprowadzono zasiłki na niepełnosprawne dziecko, rozwinięto system zdrowotny, refundacja leków, obowiązek uczęszczania sześciolatków do przedszkoli, wprowadzono ubezpieczenie rodzinne, nową ustawę o aborcji a także powstało darmowe poradnictwo w sprawach planowania rodziny i antykoncepcji. W 1964 roku wprowadzono politykę wyrównywania szans kobiet i mężczyzn, a w 1968 znacznie ją poszerzono. Choć całe lata 60. cechowały się spokojem zapoczątkowany szybkim wzrostem gospodarczym w latach powojennych, scenę polityczną zmieniły nieco późne lata 60. i radykalizacja młodzieży oraz ogólnoświatowy kryzys naftowy z 1973 roku. Wraz ze zjawiskami tj. bunt młodzieży czy protesty przeciwko wojnie wietnamskiej, społeczeństwo Szwecji przesunęło się w lewą stronę a socjaldemokratom udało się przejąć ten elektorat wygrywając wybory z 1968 roku.

    Olof Palme przewodniczący SAP od 1969 roku
    Kadencja Olofa Palme[ | edytuj kod]

    W 1969 roku władzę w partii objął Olof Palme, za jego kadencji partia nieco zradykalizowała swoją działalność zwłaszcza w polityce zagranicznej. Od 1971 roku wsparcia koalicji rządowej socjaldemokratów udzielili komuniści (od 17 do 19 mandatów). W 1971 został wprowadzony jednoizbowy parlament. Przegłosowana została ustawa o pracownikach, ustawa o czasie pracy, ustawy o ochronie zatrudnienia, ustawa o uczestnictwie w życiu gospodarczym ludzi pracy (MBL – ustawa o współzarządzaniu) i wprowadzono urlop szkoleniowy i urlop wypoczynkowy do 5 tygodni. Jeden ze zjazdów partii odrzucił dotychczasowe postulaty nacjonalizacji budownictwa, farmaceutyki i banków.

    Zjazd SAP z 1972 roku w sprawach polityki zagranicznej opowiedział się za uznaniem NRD (w krótkim czasie), KRLD (w odpowiednim czasie) i Tymczasowego Rządu Rewolucyjnego Republiki Wietnamu Południowego (w przypadku gdy wprowadzony zostanie tam rząd koalicyjny). Zjazd ten uchwalił że w okresie 1974-1975 pomoc Szwecji dla krajów Trzeciego Świata wyniesie 1% produktu narodowego brutto. Na zjeździe po raz kolejny potępiono interwencję amerykańską w Wietnamie i opowiedziano się za polityką neutralności Szwecji. Zwycięstwo socjaldemokratów z 1968 roku zmobilizował opozycję prawicową i komunistyczną. Szeroką współpracę nawiązały partie koalicyjne; Centrum, liberałowie i konserwatyści. Centryści zdystansowali się od socjaldemokratów a ich lider Thorbjörn Fälldin prezentował się jako przywódca bloku opozycji niesocjalistycznej.

    Zjazd z 1975 roku krytycznie ocenił państwo dobrobytu i przyjął nową doktrynę, demokrację ekonomiczną. Demokracja ekonomiczna funkcjonuje poprzez; zdemokratyzowane instytucje państwowe, udział reprezentacji społeczeństwa w kontroli nad państwem i gospodarką; większymi uprawnieniami pracowników w przedsiębiorstwach oraz umocnienie roli państwa w decyzjach gospodarczych. Nowy program odrzucał zarówno leninizm i kapitalizm postulując trzecią drogę.

    W 1976 roku socjaldemokraci przegrali wybory tracąc 0,5% głosów, poparcie zmalało także dla popierającej rządy centrolewicy, Partii Lewicy-Komunistów (VPK). Partie mocno podzieliła kwestia elektrowni atomowych, opozycyjna dotychczas Partia Centrum podniosła hasła ekologiczne i opowiedziała się za wycofaniem reaktorów jądrowych.

    Olof Palme na kongresie związku zawodowego metalowców który odbył się na jesieni 1977 roku, przedstawił dziesięciopunktowy program który zawierał m.in.; postulaty aby państwo zajęło się problemami strukturalnymi - przemysłu tekstylnego, wydobywczego, drzewnego, stalowego oraz samochodowego; aby utworzono fundusz struktury o początkowym kapitale 4 miliardów koron w którym większość udziału powinni mieć pracownicy; zwiększenie interwencjonizmu państwowego; zwiększenie marketingu przedsiębiorstw eksportowych; realizacja postanowień z 1975 roku dotyczących polityki energetycznej (np. oszczędzanie zużycia energii w przemyśle); zwiększenie programu budownictwa tanich mieszkań; powołać komisję która powinna zająć się utworzeniem miejsc pracy dla 40 tysięcy bezrobotnych młodych ludzi; kontynuować politykę zatrudnienia wcześniejszych rządów lewicowych; państwo poprzez urząd cen i urząd antykartelowy powinny zająć się kontrolą cen w celu zahamowania inflacji; aż w końcu rząd przeprowadziłby reformę podatkową i musiałby zlikwidować ulgi podatkowe przedsiębiorstw.

    Pod rządami prawicy w 1980 roku wybuchł olbrzymi strajk zorganizowany przez powiązaną z socjaldemokratami centralę związkową LO. Dwie główne partie lewicowe - socjaldemokraci i komuniści, opowiedzieli się po stronie strajkujących pracowników. Już w maju partie lewicowe zagroziły rządowi wotum nieufności. Bezpośrednią przyczyną strajku były nieudane rozmowy na temat podwyższenia płac. Rząd centroprawicy był też silnie targany kryzysami gospodarczymi.

    Wybory w 1982 i 86, ponownie wygrali socjaldemokraci, najważniejszymi kwestiami stał się Fundusz Pracowniczy do skupowania akcji i prowadzenie polityki pełnego zatrudnienia. W 1986 roku doszło do zamachu na Olofa Palmego. Po śmierci Palmego, jego następca, Ingvara Carlsson skoncentrował się na polityce równości między kobietami (rząd 50:50) a mężczyznami i ochronie środowiska. Ucichła opozycja wewnątrzpartyjna i parlamentarna i starano się unikać konfrontacji międzypartyjnych. Socjaldemokratom wraz z liberałami udało się przeforsować reformę podatkową, która skutkowała podniesieniem podatków pośrednich kosztem obniżenia podatku dochodowego.

    Koniec lat 80. przyniósł kryzys bankowy, a rząd realizować zaczął politykę "zaciskania pasa", z drugiej strony wraz z przemianami na scenie politycznej Europy opinia publiczna przesunęła się w prawą stronę.

    Obecnie[ | edytuj kod]

    Wybory po 1991 roku, okazały się największym przetasowaniem sceny politycznej od 1921 roku. Po raz pierwszy do parlamentu samodzielnie dostała się Chrześcijańska Demokracja i populiści z Nowej Demokracji. Cztery partie utworzyły centroprawicowy rząd mniejszościowy z premierem Carlem Bildtem wywodzącym się z partii konserwatywnej. Recesja zmusiła rząd centroprawicy do kompromisów z opozycją socjalistyczną. Nowy prawicowy rząd sprywatyzował dużą część sektora publicznego i obniżył podatki. Wybory w 1994 roku ponownie wygrali socjaldemokraci obiecujący cofnięcie reform centroprawicy. W 1996 roku władzę w partii i funkcję premiera objął Göran Persson, dotychczasowy minister finansów. Obiecał on zwalczyć inflację i do 2000 roku zredukować bezrobocie do 4% co udało mu się zrealizować. W 2000 roku pod rządami centrolewicy odnotowano największy wzrost gospodarczy od 40 lat oraz udało się opanować inflację. Dzięki polityce rządu Perssona udało się położyć kres kryzysowi gospodarczemu Szwecji dekady lat 90.

    Od 1996 roku robotnicza ideologia partii zaczęła blednąć. Sprywatyzowała ona wiele przedsiębiorstw państwowych (np. telekomunikacja, szpitale, poczta), wciąż jednak twierdząc, że jest to element budowy państwa dobrobytu. Stała się natomiast propagatorem feminizmu, wszelkiego rodzaju równości, zwalczając ostro wszelkiego rodzaju rasizm i dyskryminację.

    W szwedzkich wyborach parlamentarnych 2006 roku, socjaldemokraci uzyskali 34,99% tym samym stracili mandat do sprawowania koalicji rządowej. Rząd stworzyła centroprawicowa koalicja Sojusz dla Szwecji. Największą z grup głosujących na socjaldemokratów byli emeryci (o 10% więcej w porównaniu z wyborami z 2002 roku) i robotniczy związkowcy (spadek o 5%). Łącznie Partia Socjaldemokratyczna i Partia Lewicy uzyskały 48% poparcia ze strony obywateli nienordyckich co stanowi spadek; w 2002 roku wskaźnik ten sięgnął 73%. W Sztokholmie na którym zazwyczaj większość mieszkańców głosuje na partie centroprawicowe, partia socjaldemokratyczna uzyskała 23% poparcia. Od 2012 roku przewodniczącym partii jest Stefan Löfven.

    Stefan Löfven przewodniczący partii od 2012 roku

    Szwedzcy socjaldemokraci w okresie między latami 30. a 90. otrzymywali we wszystkich wyborach między 40% a 55% głosów co czyni partię jedną z najbardziej popularnych w historii świata liberalnej demokracji.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.056 sek.