• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sztum



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Powiśle (rzadziej Powiśle Gdańskie) – współczesny region geograficzny obejmujący obszary nad dolną Wisłą, na jej wschodnim brzegu. Obszar ten znajduje się na terenie historycznej Pomezanii (sięgającej od Wisły po Pasłękę).Prusowie – ludy bałtyckie zamieszkujące w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem (wybrzeże Bałtyku między dolną Wisłą a dolnym Niemnem). Obecnie na ich terytorium znajdują się: województwo warmińsko-mazurskie oraz obwód kaliningradzki.
    Historia[ | edytuj kod]

    Początki[ | edytuj kod]

    Dzisiejszy Sztum leży na terenach dawnej ziemi Aliem, która była częścią pruskiej Pomezanii. Krzyżacy po pokonaniu Prusów utworzyli własną jednostkę administracyjną. Wójtowie sztumscy są wzmiankowani w dokumentach od 1333 roku. Rezydowali na wyspie Jeziora Białego, gdzie według tradycji był wcześniej gród Prusów, zdobyty przez krzyżaków. Murowany zamek wójtowski został najprawdopodobniej wzniesiony w latach 70. XIV wieku. Wcześniej był budowlą drewniano-ziemną, jedynie z murowanymi fragmentami.

    Powiat Stuhm (niem. Landkreis Stuhm, Kreis Stuhm; pol. powiat sztumski) – dawny powiat na terenie kolejno Prus, Cesarstwa Niemieckiego, Republiki Weimarskiej oraz III Rzeszy Niemieckiej, istniejący od 1818 do 1945. Należał do rejencji kwidzyńskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. Siedzibą powiatu było miasto Stuhm. Teren powiatu leży obecnie w województwie pomorskim.Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.

    Sztum w czasach krzyżackich[ | edytuj kod]

    23 września 1416 wielki mistrz zakonu krzyżackiego Michał Küchmeister von Sternberg nadał Sztumowi prawa miejskie. Miasto zostało ulokowane w bezpośrednim sąsiedztwie położonego na wyspie zamku krzyżackiego. Obejmowało teren zachodniego przedzamcza o wymiarach 220 x 240 x 220 x 160 m, z którego wydzielono 50 parcel dla mieszczan. Lokatorem osadników został Ambroży Gerhard von Schönenberg, który otrzymał urząd sołtysa. Miasto otrzymało 55 łanów ziemi uprawnej, 27 morgów na ogrody, 10 łanów pastwisk i lasu, a proboszcz utworzonej parafii 2 łany ziemi i dziesięcinę z łanów miejskich. Pierwsi mieszczanie zajmowali się rolnictwem i warzeniem piwa – słodownia istniała już w momencie lokacji. Kronikarz XVI-wieczny Szymon Grunau napisał, że nazywała się „Reckenzagel”. Do miasta prowadziły dwie bramy: Malborska – w północno-zachodniej linii murów obronnych, poprzedzona od strony Malborka drewnianym mostem nad Jeziorem Białym oraz Kwidzyńska w północno-zachodniej części umocnień miejskich. Obie zostały rozebrane w XIX wieku.

    Tropy Sztumskie – wieś w Polsce w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Stary Targ przy skrzyżowaniu drogi wojewódzkiej nr 515 z drogą wojewódzką nr 517. Wieś jest siedzibą sołectwa Tropy Sztumskie w którego skład wchodzi również miejscowość Brzozówka.Malbork (łac. Mariaeburgum, Mariae castrum, Marianopolis, niem. Marienburg) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim nad Nogatem. Siedziba powiatu malborskiego.

    Podczas wojny trzynastoletniej wojska polskie po kilkumiesięcznym oblężeniu zajęły miasto i zamek (8 sierpnia 1454), ale sześć dni po klęsce pospolitego ruszenia pod Chojnicami z 18 września), wróciło ono ponownie do Krzyżaków. Po utracie zamku w Malborku, który nieopłacona załoga najemników sprzedała 6 czerwca 1457 Królestwu Polskiemu, Sztum stał się ważną bazą krzyżacką. 31 października 1461 oddziały polskie spod Malborka pod wodzą murgrabi krakowskiego Piotra Dunina spaliły miasto, podpływając pod mury łodziami.

    Władysław Kozicki (ur. 29 października 1879, zm. 12 stycznia 1936 we Lwowie) – polski historyk sztuki, poeta, dramaturg, publicysta, recenzent teatralny, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza.Pomezania (pruskie pomedien – "za drzewami") – kraina historyczna w Prusach zamieszkana przez Pomezanów, jedno z plemion pruskich.

    Pod berłem Polski[ | edytuj kod]

    Na mocy drugiego pokoju toruńskiego Sztum wszedł w skład Prus Królewskich jako część województwa malborskiego i przeszedł pod panowanie króla polskiego. Miasto podlegało staroście, który miał swoją siedzibę na zamku. Wśród sprawujących tę funkcję wybitną rolę w polityce Prus Królewskich odegrały rodziny Bażyńskich i Cemów.

    Polski Sejm Dzielnicowy – jednoizbowy parlament obradujący w dniach 3-5 grudnia 1918 roku w poznańskim kinie Apollo (posiedzenia komisji) i w nieistniejącej już sali Lamberta (posiedzenia plenarne, na jej miejscu znajdują się obecnie punktowce na Piekarach). Składał się z 1399 przedstawicieli Polaków zamieszkujących ziemie pozostające w granicach Niemiec. W obradach wzięło około 1100 spośród nich.Puchar Polski w piłce nożnej mężczyzn (także Puchar kraju, oficjalny skrót PP) – cykliczne rozgrywki piłkarskie, organizowane co roku 2 maja przez Polski Związek Piłki Nożnej dla polskich drużyn klubowych (zarówno amatorskich, jak i profesjonalnych). Zdobywca tytułu otrzymuje prawo gry w kwalifikacjach Ligi Europy UEFA oraz awansuje do finału Superpucharu Ekstraklasy. Mecze finałowe turnieju są rozgrywane na 58 tysięcznym Stadionie Narodowym. PP to najbardziej prestiżowe i masowe ze wszystkich rozgrywek pucharowych prowadzonych kiedykolwiek w Polsce – z racji liczby uczestniczących w nim drużyn – potocznie nazywane „Pucharem tysiąca drużyn”.

    Po zniszczeniach wojennych zaczął się rozwój miasta. Najbardziej widocznym tego dowodem było rozpoczęcie budowy ceglanego kościoła (ok. 1478). W tym okresie istniał też szpital (przytułek) z kościołem św. Ducha znajdujący się w pobliżu Bramy Kwidzyńskiej.

    Sztum wiele zyskał na znaczeniu, stając się siedzibą szlacheckich sądów ziemskich dla województwa malborskiego, a od XVI wieku także miejscem sejmików szlacheckich, które odbywały się w kościele św. Anny. Sejmiki miały czasem burzliwy charakter, np. w 1677 od kul zginął w pobliżu ołtarza jeden z uczestników.

    Gmina miejsko-wiejska – gmina, w skład której wchodzi miasto oraz wsie. Siedzibą gminy miejsko-wiejskiej jest zazwyczaj miasto, jedynym wyjątkiem jest obecnie gmina Nowe Skalmierzyce, której siedziba mieści się we wsi Skalmierzyce.Kaliningrad (ros. Калининград, do 4 czerwca 1946 Królewiec (do XVI w. także Królówgród), ros. Кёнигсберг, niem. Königsberg, łac. Regiomontium, prus. Kunnegsgarbs, lit. Karaliaučius) – stolica obwodu kaliningradzkiego – eksklawy Federacji Rosyjskiej, u ujścia Pregoły do Bałtyku, w historycznej krainie Sambii. Liczba ludności Kaliningradu w 2006 wynosiła 434,9 tys.
    Obraz Gustaw II Adolf w Sztumie z 1853, ze zbiorów Nationalmuseum w Sztokholmie

    Lustracja starostwa sztumskiego z 1565 stwierdza, że cotygodniowe targi w Sztumie były słabe, a dwa doroczne jarmarki nie przynosiły dochodów. Kolejnym czynnikiem wpływającym negatywnie na rozwój miasta były wojny polsko-szwedzkie. W czasie pierwszej wojny (1626–1629) Sztum został zajęty przez wojska szwedzkie. Na mocy rozejmu w Altmarku (obecnie Stary Targ) w 1629 otrzymał go następnie elektor brandenburski (do 1635). W latach 1655–1660 ponownie znalazł się pod okupacją szwedzką. Po wojnie miasto liczyło zaledwie ok. 150 mieszkańców, gdy w XVI wieku ok. 500.

    Rozejm w Altmarku (rozejm altmarski) – sześcioletni rozejm kończący wojnę polsko-szwedzką 1626–1629. Zawarty został 26 września 1629 w Altmarku (dzisiaj Stary Targ) pomiędzy Szwecją a Rzecząpospolitą przy mediacji dyplomacji francuskiej, angielskiej i brandenburskiej. Układ zaaprobowany przez Sejm zebrany w Warszawie 12 marca 1631.II pokój toruński – traktat zawarty w Toruniu 19 października 1466 roku pomiędzy Polską a zakonem krzyżackim, kończący wojnę trzynastoletnią, trwającą w latach 1454-1466. Papiestwo stojące po stronie Krzyżaków, nie zatwierdziło uchwał zawartego pokoju.

    W 1683 podczas wielkiego pożaru spłonął ratusz, który już nie został odbudowany.

    W państwie prusko-niemieckim[ | edytuj kod]

    Rycina z dzieła Abrahama Boota z 1627, przedstawiająca miasto i zamek od strony północnej
    Widok miasta i zamku, rysunek z 1749

    Miasto należało do Polski przez prawie 300 lat i podzieliło jej losy. W 1772, liczące 469 mieszkańców, w wyniku I rozbioru, znalazło się w Królestwie Prus (na terenie Prus Wschodnich).

    Nowy Dwór Gdański (niem. Tiegenhof) – miasto w woj. pomorskim, w powiecie nowodworskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański, położone nad Tugą w centralnej części Żuław Wiślanych. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.Droga wojewódzka nr 516 (DW516) – droga wojewódzka w Sztumie łącząca stację kolejową Sztum z drogą krajową nr 55.

    Impulsem rozwojowym Sztumu stała się decyzja o przeniesienie tu z Dzierzgonia siedziby powiatu (1815, od 1818 pod nazwą powiat Stuhm). Znajdował się on od 1815 w rejencji kwidzyńskiej. Miasto liczyło w latach 20. XIX wieku niecałe 900 mieszkańców.

    W połowie października 1831 w mieście zostali rozlokowani internowani oficerowie armii polskiej walczącej w powstaniu listopadowym. Do lutego następnego roku działał tu szpital polowy, obsługiwany przez polskich lekarzy wojskowych. Przynajmniej kilkunastu szeregowych żołnierzy zdecydowało się zostać w okolicach Sztumu.

    Prusy Górne (łac. Hockerlandia, niem. Oberland) – określenie regionu historycznego znajdującego się obecnie w województwie warmińsko-mazurskim, na terenie historycznych Prus. Prusy Górne położone są na zachód od Warmii, na wschód od Powiśla, na południe od Żuław i na północny zachód od Mazur. Czasem określa się je jako Stare Prusy, Kraj Górny, Mazury Zachodnie lub Pogórze.Elbląg (łac. Elbinga, Elbingus, niem. Elbing, prus. Elbings, rus. Эльблонг) – miasto na prawach powiatu w województwie warmińsko-mazurskim, siedziba władz powiatu elbląskiego i gminy wiejskiej Elbląg, ale miasto nie wchodzi w ich skład, stanowiąc odrębną jednostkę samorządu terytorialnego. Od 1992 stolica diecezji elbląskiej. Najstarsze miasto w województwie, jedno z najstarszych w Polsce (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246). Miasto posiadało prawo do czynnego uczestnictwie w akcie wyboru króla. Także najniżej położone miasto w Polsce. Leży u ujścia rzeki Elbląg do Zalewu Wiślanego. Według danych z 30 czerwca 2012 r. ma 123 977 mieszkańców.

    W 1836 została zakończona budowa siedziby Urzędu Powiatowego, który do tej pory zajmował pomieszczenia na zamku. Cztery lata później rozebrano pozostałości Bramy Malborskiej, drewniany most nad suchą fosą zastąpiła usypana grobla. W 1847, z powstałej kilka lat wcześniej drukarni Wernera, zaczęło być tłoczone cotygodniowe pismo powiatowe, tzw. kreisblatt. Tu też w 1846 ukazał się polski druk Zbiór pieśni nabożnych dla wygody pobożnych katolików do nabożeństwa kościelnego i domowego ułożony przez nauczyciela Michała Kryna.

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.Sala królestwa – miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego członków Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy, obiekt służący biblijnej działalności edukacyjnej prowadzonej przez ten związek wyznaniowy oraz wielbieniu Boga (Jehowy). Chociaż pierwsze takie miejsca zaczęły powstawać pod koniec XIX wieku, nazwę tę nadał im w roku 1935 Joseph Franklin Rutherford, drugi prezes Towarzystwa Strażnica.

    Ważniejsze inwestycje – brukowanie ulic (początek lat 50.), budynek sądu z więzieniem (1864) szkoła miejska (1866), synagoga (poświęcenie w 1864), szpital (1884), rzeźnia miejska (1892), budynek poczty (1896). W 1883 miasto otrzymało połączenie kolejowe z Toruniem i Malborkiem. Pod koniec XIX wieku Sztum liczył ponad 2300 mieszkańców.

    Bitwa pod Chojnicami – starcie zbrojne, które miało miejsce 18 września 1454 roku w pobliżu Chojnic. W bitwie brały udział wojska polskie przeciwko wojskom zakonu krzyżackiego. Starcie, zakończone zwycięstwem strony krzyżackiej, było epizodem wojny trzynastoletniej. Krzyżacy dysponowali armią składającą się z około 9 000 jazdy i 6 000 piechoty pod dowództwem Bernarda Szumborskiego, zaś po stronie polskiej było 16 000 jazdy i parę tysięcy piechoty, w tym 500 najemników z Gdańska oraz 2000 najemników pruskich. Dowodził Kazimierz IV Jagiellończyk.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

    Początek XX wieku to dwa duże pożary kamienic na rynku (1903, 1905). W 1910 został powołany polski Bank Ludowy, którego prezesem został Witold Donimirski, ziemianin z Czernina. W następnym roku rozpoczęła się budowa więzienia centralnego dla Prus Wschodnich i Zachodnich dla 400 pensjonariuszy, która zakończyła się w 1915. Na kilka miesięcy przed wybuchem I wojny światowej Sztum otrzymał jednostkę wojskową – III Batalion 152 Królewsko-Pruskiego Pułku Piechoty. W ciągu trzech następnych lat powstał duży kompleks koszarowy.

    Wojna polsko-szwedzka 1626–1629 – ciąg starć polsko-szwedzkich w latach 1626–1629 o ujście Wisły, która przyniosła spustoszenie Pomorza i Kujaw. Wojna ta, będąca kontynuacją wojny polsko-szwedzkiej 1621–1626, zakończyła się 6-letnim rozejmem altmarskim, zawartym 26 września 1629 r. Feliks Nowowiejski (ur. 7 lutego 1877 w Wartemborku – obecnie Barczewo na Warmii, zm. 18 stycznia 1946 w Poznaniu) – polski kompozytor, dyrygent, pedagog, organista-wirtuoz, organizator życia muzycznego, szambelan papieski.

    W Republice Weimarskiej i III Rzeszy[ | edytuj kod]

    Odzyskanie przez Polskę niepodległości (utworzenie II Rzeczypospolitej) spowodowało aktywizację miejscowego środowiska Polaków. W grudniu 1918 powstała w Sztumie Powiatowa Polska Rada Ludowa z prezesem Stanisławem Donimirskim, a na Polski Sejm Dzielnicowy do Poznania pojechali wybrani w Sztumie delegaci.

    Województwo elbląskie – województwo w latach 1975-1998. Powstało na podstawie reformy podziału administracyjnego Polski dokonanego przez władze PRL. W wyniku tego z dotychczasowych 17 powstało 49 nowych województw, wśród nich także elbląskie. Stolicą województwa był Elbląg, największe miasto na tym terenie, ośrodek administracyjny i przemysłowy.Plebiscyt na Warmii i Mazurach 11 lipca 1920, Plebiscyt w Prusach Wschodnich – jeden z dwóch plebiscytów dotyczących Polski, wyznaczonych w 1919 r. w wersalskim traktacie pokojowym, kończącym I wojnę światową.

    Przed mającym się odbyć plebiscytem decydującym o przynależności państwowej Powiśla (11 lipca 1920) w Sztumie odbył się patriotyczny koncert Feliksa Nowowiejskiego (9 maja), a w polskiej akcji propagandowej uczestniczyli pisarze – Stefan Żeromski, Jan Kasprowicz i Władysław Kozicki. Za Polską opowiedziało się w Sztumie 26,3 proc. głosujących. W powiecie sztumskim 19,07 proc. i był to najkorzystniejszy wynik dla Polski na Warmii, Mazurach i Powiślu.

    Powiat malborski – powiat w Polsce (województwo pomorskie), utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Malbork. W 2002 z części obszaru powiatu malborskiego utworzono powiat sztumski.Wieża ciśnień (wieża wodna, wieża wodociągowa) – budynek w formie wieży, na którego szczycie znajduje się zbiornik wody, służący do zapewnienia stabilnego ciśnienia w wodociągu. Pokrywa chwilowy wzrost zapotrzebowania. Zbiornik musi być umieszczony powyżej odbiorców, ponieważ działa poprzez zasadę naczyń połączonych. Umieszczony jest zwykle na szczycie wieży, góry, a czasem nawet wieży na wzniesieniu. Na stacjach kolejowych była używana do zasilania parowozów.

    W okresie międzywojennym Sztum pozostał silnym ośrodkiem polskości. Była tu siedziba Okręgu Związku Polaków w Niemczech, Polsko-Katolickiego Towarzystwa Szkolnego na Powiślu oraz Towarzystwa Młodzieży Polsko-Katolickiej. Od 1920 do 1939 znajdował się w rejencji zachodniopruskiej Władze hitlerowskie w 1934 umieściły tu swoją elitarną „kuźnię kadr” – Narodowo-Polityczny Instytut Wychowawczy (tzw. Napola). Ograniczały też działalność polskich organizacji. Po wysiedleniach w końcu kwietnia 1939 z majątków i gospodarstw najaktywniejszych działaczy w okolicach Sztumu, w przededniu wybuchu wojny zaczęły się aresztowania. W 1939 Sztum znalazł się w rejencji kwidzyńskiej oraz w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Wielu działaczy z Ziemi Sztumskiej zostało zamordowanych w obozach koncentracyjnych. Sztum i okolice znajdowały się poza strefą bezpośrednich działań wojennych do stycznia 1945. 20 stycznia burmistrz Sztumu zarządził ewakuację mieszkańców.

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Pierwszy rozbiór Polski – nastąpił w roku 1772, pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Dokonany drogą cesji terytorium I Rzeczypospolitej przez Prusy, Imperium Habsburgów i Imperium Rosyjskie.

    W Polsce od 1945[ | edytuj kod]

    25 stycznia 1945 do niebronionego i wyludnionego miasta wkroczyły oddziały 2 Armii Uderzeniowej 2 Frontu Białoruskiego. Duża część zabudowy miasta została spalona już po jego zajęciu.

    20 kwietnia 1945 wraz z przybyciem do Sztumu pełnomocnika obwodowego Rządu Tymczasowego Rzeczypospolitej Polskiej Romualda Marmurowicza rozpoczęła się organizacja polskiej administracji i przejmowanie władzy na tym terenie z rąk sowieckich władz wojskowych, co sfinalizowało się 3 czerwca. Zniszczone w 30 procentach miasto zostało pozbawione energii elektrycznej i wody, bez połączenia kolejowego (czerwonoarmiści rozebrali tory) z Kwidzynem i Malborkiem. W maju 1945 mieście, liczącym w 1939 roku 7372 mieszkańców, przebywało 676 Polaków i 901 Niemców.

    Województwo pomorskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, położone w północnej Polsce. Siedzibą władz województwa jest Gdańsk. Obejmuje obszar o powierzchni 18 310,34 km².Kościół świętej Anny w Sztumie – rzymskokatolicki kościół parafialny znajdujący się w mieście Sztum, w województwie pomorskim. Należy do dekanatu Sztum diecezji elbląskiej.

    Pierwszym burmistrzem został Franciszek Wojciechowski, przedwojenny działacz ruchu polskiego na Powiślu. W listopadzie została powołania Rada Miejska.

    Po początkowej przynależności administracyjnej do okręgu mazurskiego, Sztum znalazł się w województwie gdańskim, był też stolicą powiatu. W latach 1975–1998 należał do województwa elbląskiego. W 1999 wszedł w skład województwa pomorskiego i powiatu malborskiego, z którego w 2002 wydzielono obecny powiat sztumski.

    Powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830-1831 – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).Muzeum Zamkowe w Malborku – muzeum o charakterze historyczno-artystycznym oraz placówka kulturalno-naukowa powołana dnia 1 stycznia 1961 roku. Mieści się w historycznym zamku krzyżackim w Malborku, w którym zgromadzono ponad 40 tys. muzealiów, głównie dzieł rzeźby, malarstwa i rzemiosła artystycznego.

    Wykres demograficzny[ | edytuj kod]

    Piramida wieku mieszkańców Sztumu w 2014, w oparciu o dane GUS

    Administracja[ | edytuj kod]

    Lista burmistrzów miasta i gminy Sztum oraz ich zastępców i przewodniczących rady w okresie III Rzeczypospolitej:

    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zamek w Malborku (niem. Ordensburg Marienburg) – zamek w Malborku, na prawym brzegu Nogatu, gotycki, ceglany, warowny, otoczony fosą, wzniesiony w kilku etapach od 3 ćw. XIII w. do poł. XV w. przez zakon krzyżacki, początkowo konwentualny i siedziba komtura, w latach 1309–1457 siedziba wielkich mistrzów zakonu krzyżackiego i władz Prus Zakonnych, w latach 1457–1772 rezydencja królów Polski, od 1466 siedziba władz Prus Królewskich, od 1568 siedziba Komisji Morskiej, w 1772 zajęty przez administrację Królestwa Prus i zdewastowany w latach 1773–1804; rekonstruowany w latach 1817–1842 i 1882–1944, zniszczony w 1945, ponownie rekonstruowany od 1947; w 1949 wpisany do rejestru zabytków, w 1994 uznany za pomnik historii, w 1997 wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO; od 1961 siedziba Muzeum Zamkowego w Malborku.
    Związek Polaków w Niemczech e.V. (ZPwN, niem. Bund der Polen in Deutschland e.V.) – organizacja polonijna w Niemczech, istniejąca od 1922 roku. Celem organizacji jest reprezentacja prawna Polaków, obywateli niemieckich polskiej narodowości lub pochodzenia i polskich stowarzyszeń wobec władz niemieckich. Główne zadania związku to zdobycie dla ludności polskiej pełnych praw mniejszości narodowej i obrona jej interesów we wszystkich dziedzinach życia społecznego.
    Piotr Dunin z Prawkowic (ur. ok. 1415, zm. 1484) – starosta malborski 1478-1484, kasztelan sieradzki od 1478, wojewoda brzeskokujawski od 1479.
    Stefan Żeromski herbu Jelita (ur. 14 października 1864 w Strawczynie, zm. 20 listopada 1925 w Warszawie) – polski prozaik, publicysta, dramaturg, nazwany „sumieniem polskiej literatury”, wolnomularz; pierwszy prezes Polskiego PEN Clubu.
    Miasto (od prasłow. „местьце", „mě́sto"–„miejsce”) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.
    Wojna trzynastoletnia (1454-1466) – wojna między zakonem krzyżackim a Koroną Królestwa Polskiego, zakończona II pokojem toruńskim.
    Okręg Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie (niem. Reichsgau Danzig-Westpreußen) – jednostka administracyjna utworzona podczas II wojny światowej przez władze III Rzeszy na obszarze Pomorza Nadwiślańskiego. Prowincja powstała z połączenia: anektowanych przez III Rzeszę obszarów województwa pomorskiego, terytorium Wolnego Miasta Gdańska i Rejencji Zachodniopruskiej prowincji Prusy Wschodnie. Kres istnieniu Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie przyniosła w 1945 ofensywa styczniowa Armii Czerwonej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.