• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sztuka grecka w okresie klasycznym



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Siedem cudów świata (starożytnego) – lista najbardziej znanych budowli w starożytności. Była swego rodzaju przewodnikiem turystycznym dla podróżników starożytności, którzy chcieli zobaczyć najbardziej sławne i znane miejsca.Mojry (gr. Μοῖραι Moirai) – w mitologii greckiej boginie losu, utożsamiane przez Rzymian z Parkami. U różnych poetów miały inne genealogie. U Homera jest jedna Mojra, natomiast według Hezjoda były one trzema córkami Zeusa i Temidy, noszącymi imiona: Kloto ("Prządka" nici żywota), Lachesis ("Udzielająca", która tej nici strzeże) i Atropos ("Nieodwracalna", która ją przecina). Symbolizowały starogreckie pojęcia filozoficzno-mitologiczne dotyczące losu ludzkiego i porządku świata. Ich siostrami były Hory i Charyty. Były boginiami życia i śmierci, jedynymi ponad bogami olimpijskimi, których rozkazom nie podlegały. Znały one przyszłość ludzi i bogów.
    Brązowy posąg Posejdona rzucającego trójzębem, ok. 450 p.n.e. (Narodowe Muzeum Archeologiczne, Ateny)
    Brązowy posąg woźnicy, ok. 475 p.n.e. (Muzeum, Delfy)
    Dorycka świątynia Hefajstosa w Atenach (Thesejon)
    Partenon
    Partenon – fragment tympanonu i fryzu (tryglify)
    Metopa z Partenonu, centaur zabijający Lapitę (Muzeum Brytyjskie, Londyn)
    Procesja panatejska, fragment fryzu z 445 – 438 p.n.e. (Luwr, Paryż)
    Ruiny świątyni Artemidy w Efezie
    Erechtejon, joński portyk, Ateny
    Apollo z ok. 450 p.n.e., rzymska kopia rzeźby
    Artemida z Luwru ok. 350 p.n.e., rzymska kopia rzeźby Leocharesa
    Delficka świątynia Ateny w kształcie tolosu, nazywany też Marmara

    Okres klasyczny w sztuce starożytnej Grecji – drugi z etapów rozwoju sztuki na obszarach zamieszkanych przez ludy greckie, należących głównie do basenu Morza Egejskiego. Jako cezura początkowa dla tego okresu przyjmowana jest data bitwy pod Salaminą (480 p.n.e.), a jako końcowa – śmierć Aleksandra Macedońskiego (323 p.n.e.).

    Porządek joński to jeden z trzech podstawowych porządków architektonicznych występujących w architekturze starożytnej Grecji. Ma dwie odmiany: attycką i małoazjatycką, różniące się przede wszystkim detalami bazy i belkowania. Powstał w Azji Mniejszej na przełomie VII i VI w. p.n.e. pod wpływem budownictwa ludów Wschodu.Pauzjasz z Sykionu (gr. Παυσίας, trl. Pausias) – malarz grecki z drugiej połowy IV wieku p.n.e., przedstawiciel sykiońskiej szkoły malarskiej.

    Całość tej epoki umownie dzielona jest na trzy fazy:

  • okres wczesnoklasyczny (480–445 p.n.e.) – związany przede wszystkim z rozpoczętą po II wojnie perskiej odbudową Aten
  • okres klasyczny – związany z działalnością Peryklesa, czyli akmé
  • okres późnoklasyczny – obejmujący czasy po zakończeniu wojen peloponeskich i włączenia Grecji do imperium Aleksandra Wielkiego.
  • Okres wczesnoklasyczny (480–445 p.n.e.)[ | edytuj kod]

    Po zwycięstwie pod Salaminą doniosłe znaczenie w rozwoju sztuki zyskały Ateny, zwłaszcza za rządów Peryklesa, który zapoczątkował odbudowę i rozbudowę Aten (głównie Akropolu). Odbudową kierował Fidiasz, projektantami i wykonawcami budowli byli: Iktinos, Mnesikles i Kallikrates.

    Półkolumna - element architektoniczny - kolumna uwięzła. Kolumna, która wystaje z lica muru połową grubości (w porządkach klasycznych dokładnie 2/3 grubości). Forma półkolumny (kapitel, trzon, baza) jest kształtowana zgodnie ze stylem epoki. W narożniku umieszczana bywa w różny sposób: jedna półkolumna na dwusiecznej narożnika, po jednym elemencie na każdej z dwóch ścian lub kształtowano filar. Półkolumny, w porównaniu z pilastrami są elementem bardziej wystającym ze ściany.Bitwa nad Granikiem – starcie zbrojne, które miało miejsce w maju roku 334 p.n.e. podczas wyprawy Aleksandra Macedońskiego przeciwko Persji. Bitwa została wygrana przez Aleksandra i zapoczątkowała jego pasmo sukcesów w Azji.

    Architektura i urbanistyka[ | edytuj kod]

    Podczas odbudowy zniszczonych miast stosowano prostokątną siatkę ulic. Przestrzegano zasady rozdziału dzielnic mieszkalnych, handlowych i reprezentacyjnych. Domy mieszkalne, których najważniejszą częścią był perystyl, budowano na planie prostokąta, wpisując je w wydzieloną działkę. Najważniejszym miejscem, wokół którego koncentrowała się zabudowa, była agora. Oprócz reprezentacyjnej agory w centrum miasta wznoszono również (przeważnie na obrzeżach zwartej zabudowy) agorę handlową.

    Ajschylos, Aischylos z Eleusis, Eschyl (gr. Αἰσχύλος Aischýlos), (ur. 525 p.n.e. w Eleusis, zm. 456 p.n.e. na Sycylii) – jeden z najwybitniejszych (obok Sofoklesa i Eurypidesa) tragików ateńskich, powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej - wprowadził na scenę drugiego aktora, przyczynił się do rozwoju dialogu i akcji scenicznej, ograniczył rolę chóru, wprowadził do tragedii akcję dziejącą się poza sceną.Brązownictwo - dział rzemiosła zajmujący się wykonywaniem przedmiotów z brązu oraz pokrywaniem przedmiotów brązem (brązowanie).

    W okresie wczesnego klasycyzmu (do 445 p.n.e.) w sztuce greckiej udoskonalono dwa podstawowe porządki: dorycki i joński. Do najlepiej zachowanych zabytków z V wieku p.n.e. należy dorycka świątynia Ateny w Syrakuzach (z 480 p.n.e.), świątynia Zeusa w Akragas (Agrygent) na Sycylii, zbudowana w latach 460–450 p.n.e., oraz skarbiec Ateńczyków w Delfach wzniesiony w postaci templum in antis (ufundowany dla uczczenia zwycięstwa nad Persami).

    Persowie – starożytny lud pochodzenia irańskiego, współcześnie zaś naród zamieszkujący głównie obszar Iranu (dawniej znanego jako Persja).II wojna perska miała miejsce w latach 480-449 p.n.e., lecz jej apogeum przypadło na pierwsze dwa lata wojny 480-479 p.n.e. Kolejne lata to już tylko sporadyczne zatargi pomiędzy Persją a koalicją miast greckich, mające na celu wyzwolenie greckich osad w Azji Mniejszej zajętych przez Persję podczas pierwszej wojny.

    Do ważnych zabytków tego okresu zalicza się także świątynię Zeusa w Olimpii, powstałą w latach 468–456 p.n.e. Jest ona najstarszym znanym przykładem przełamania dotychczasowej zasady symetrii i frontalizmu w dekoracji tympanonów. Na przyczółku wschodnim, w scenie przygotowania do wyścigów rydwanów, postać Zeusa umieszczono frontalnie, w centrum kompozycji, podczas gdy pozostałe postacie rozmieszczono symetrycznie. W dekoracji przyczółka zachodniego nie uwzględniono tych zasad: w wyobrażonej na tympanonie scenie walki Lapitów z centaurami, centralną postać Apollina wprawdzie ukazano frontalnie, ale ze zwrotem głowy postaci (bóg spoglądał i wskazywał ręką na prawą część kompozycji). Pozostałe postacie zostały rozmieszczone symetrycznie, ponieważ ich pozy i gesty wynikały z przedstawienia akcji. Indywidualizm w przedstawianiu twarzy, gestów, mimiki, strojów, realizm przedstawianej muskulatury ciała, podkreślenie ruchu układem szat – odbiegały od dekoracji okresu archaicznego. Nowością było także powiązanie tematyczne dekoracji z historią regionu. Zasada przeciwstawienia spokojnej akcji na przyczółku wschodnim do dynamicznej sceny rozgrywanej na przyczółku zachodnim została przyjęta przy budowie innych świątyń greckich.

    1) światłocień wprowadzony po raz pierwszy do malarstwa greckiego w drugiej połowie V wieku p.n.e. przez Apollodorosa z Aten. Technika ta polega na takim zestawieniu barw obok siebie, że z daleka dawały wyobrażenie trójwymiarowości.Akropol (gr. ἀκρόπολις akrópolis, od ἄκρος akros ‘najwyższy’ i πόλις pólis ‘miasto’) – w starożytnej Grecji osiedle, miasto lub jego część znajdująca się na wysokim wzgórzu, cytadela z pałacami i świątyniami.

    Rzeźba[ | edytuj kod]

    W latach poprzedzających dobę Peryklesa utrwaliły się zapoczątkowane wcześniej kierunki rozwoju sztuki, dążące do przedstawień postaci w sposób dynamiczny, ekspresyjny, w chwili poprzedzającej zdarzenie lub bezpośrednio po nim – dotychczasowe frontalne i statyczne wyobrażenia postaci wypierane były przez rzeźby powstające zgodnie z zasadą kontrapostu. Posągi wykonywano z dużą precyzją, miękką linią w opracowaniu detali, starannym oddaniem układu ciała, muskulatury, wyrazu twarzy oraz układu szat. Pojawiło się także zapotrzebowanie na portret, wskutek czego powstawały syntetyczne wizerunki myślicieli, filozofów, polityków. Miały one charakter idealizujących przedstawień, oddających mądrość przywódców czy przenikliwość filozofów. Jako materiał w rzeźbie powszechnie stosowano marmur (wcześniej częściej używano miękkiego kamienia), doskonalono również techniki odlewnicze.

    Tympanon (lub tympan) – w architekturze klasycznej (starożytna Grecja, starożytny Rzym) wewnętrzne trójkątne pole frontonu, gładkie lub wypełnione rzeźbą, stanowiące charakterystyczny element monumentalnych budowli Grecji i Rzymu oraz monumentalnych budynków nowożytnych kształtowanych pod wpływem architektury antycznej (klasycyzm i eklektyzm historyczny). W architekturze romańskiej i gotyckiej półkoliste lub ostrołukowe pole wypełniające przestrzeń między nadprożem a łukiem (archiwoltą) portalu, wypełnione najczęściej płaskorzeźbą.Agora (gr. ἀγορά, dosł. miejsce zgromadzeń) – główny plac, rynek w miastach starożytnej Grecji. Centrum wokół którego toczyło się życie polityczne, religijne, a czasami także handlowe.

    Różnorodność stwarzała też udoskonalona przez Fidiasza technika chryzelefantynowa, polegająca na okładaniu drewnianych posągów bóstw płytkami ze złota (ubiór) i kości słoniowej (ciało). Do wybitnych przedstawicieli tego okresu należy Myron z Eleuterai (twórca Dyskobola oraz grupy Atena i Marsjasz), uważany za jednego z prekursorów realizmu w sztuce greckiej. W jego pracach widoczna jest znakomita znajomość anatomii. Przełamując typową statyczność archaicznych posągów, twórca podkreślał muskulaturę ciała właściwą dla uchwyconego ruchu, zachowywał proporcje.

    Morze Egejskie (gr. Αιγαίο Πέλαγος - Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Pochodzenie nazwy jest najczęściej wiązane z postacią Egeusza, mitycznego króla Aten.Entasis (etazis) – lekka wypukłość, wybrzuszenie, trzonu kolumny w porządku doryckim, występujące mniej więcej na jednej trzeciej jej wysokości.

    Malarstwo[ | edytuj kod]

    W malarstwie monumentalnym Polignot z Tazos wzbogacił dotychczas używaną paletę barw (kolory: biały, czarny i czerwony) o kolor żółty oraz zastosował wieloplanowość w komponowaniu scen, próbując oddać w ten sposób perspektywę. Na jego obrazach postacie pierwszoplanowe umieszczone były w dolnym rzędzie, kolejne plany rozbudowywał w górnej części obrazu. Był twórcą takich kompozycji jak: Iliuperis, czyli Zburzenie Troi, Nejyja – Zejście Odyseusza do Hadesu. Twórczość Polignota znana jest z opisów literackich i powstałych pod wpływem jego malarstwa dekoracji waz. W ceramice kontynuowano malarstwo czerwonofigurowe w tzw. stylu swobodnym, czerpiąc tematykę i technikę ujęć przestrzennych z malarstwa monumentalnego. Nadal stosowano także świadomą archaizację w tzw. stylu surowym.

    Fidiasz (stgr. Φειδίας Pheidias, ok. 490 p.n.e. - ok. 430 p.n.e.) – rzeźbiarz grecki, uważany za najwybitniejszego przedstawiciela greckiej rzeźby starożytnej okresu klasycznego. Syn Charmidesa z Aten, uczeń Hageladesa z Aten i Hegiasa z Argos. Przyjaciel i doradca Peryklesa. Kierował pracami rzeźbiarskimi na Akropolu ateńskim (447 p.n.e. - 432 p.n.e.); później działał w Olimpii. Wywarł decydujący wpływ na rozwój greckiej rzeźby monumentalnej.Halikarnas (gr. Ἁλικαρνᾱσσός Halikarnassós) – stanowisko archeologiczne w Bodrum w Turcji. W czasach starożytnych – miasto nad Morzem Egejskim w Karii. Największą sławę przyniosło mu Mauzoleum – jeden z siedmiu cudów świata.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Architraw (epistyl, nadsłupie) – główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego, który podtrzymywał belki stropu.
    Sztuka starożytnej Grecji – okres archaiczny – najstarszy z trzech etapów rozwoju sztuki w rejonie basenu Morza Egejskiego. Początki sięgają najazdu Dorów na Peloponez w XII wieku p.n.e. i wiązanego z nim upadku kultury mykeńskiej. Wydarzenia kończące ten pierwszy okres związane są z początkiem II wojny perskiej, a ściślej z bitwą pod Salaminą oraz zniszczeniem Aten w 480 p.n.e. Okres archaiczny dzielony jest umownie na cztery mniejsze przedziały czasowe, które noszą nazwy:
    Centaury i centaurydy (także centaurowie, lm gr. Κένταυροι Kéntauroi, łac. Centauri, gr. Kentaurides, łac. Centaurides, lp gr. Κένταυρος Kéntauros, łac. Centaurus, pol. centaur, gr. Kentauris, łac. Centauris, pol. centauryda) – w mitologii greckiej pół ludzie, pół konie. Były to mityczne istoty o mieszanej budowie. Górna część ich ciała (tułów, głowa, ręce) była podobna do ciała człowieka, natomiast dolna miała kształt konia.
    Pajonios z Mende (II poł. V w. p.n.e.) - rzeźbiarz grecki, pochodzący z Mende, przedstawiciel "stylu mokrych szat", uznawany za mistrza stylu. Tworzył w Olimpii, w okresie klasycznym. Jedynym zachowanym jego dziełem jest marmurowy posąg Nike. Niegdyś przypisywano Pajoniosowi autorstwo tympanonu w świątyni Zeusa w Olimpii.
    Malarstwo wazowe – wykonywane na naczyniach ceramicznych malunki, szczególnie obecne w kulturze helleńskiej. Stanowią one źródło wiedzy o rozwoju cywilizacyjnym i historii miejsca, z którego pochodzą. Pozwalają badaczom określić technikę, czas i miejsce wyrobu naczynia, a także kierunek artystyczny, w jakim rozwijał się dany styl. Dostarczają informacji o zwyczajach panujących na terenie, z którego pochodzą; mitologii, wojnach i uzbrojeniu, sposobach walki i polowań.
    Fryz – środkowy, poziomy człon belkowania z reguły leżący między architrawem i gzymsem. Bardzo często zdobiony płaskorzeźbami, był jednym z najbardziej ozdobnych elementów antycznych świątyń.
    Akt (łac. actus) – przedstawienie nagiego ciała ludzkiego w sztuce, zazwyczaj wykonane w oparciu o studium z żywego modela. Akt jest jednym z najważniejszych tematów malarskich i fotograficznych w dziejach sztuki, oraz podstawowym tematem rzeźby. Akt może pojawić się jako samodzielny temat, bądź jako część większej kompozycji. Jest uważany za podstawę artystycznego wykształcenia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.054 sek.