• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Szparagowce

    Przeczytaj także...
    Szparagowate (Asparagaceae Juss.) – rodzina roślin jednoliściennych. W różnych systemach klasyfikacyjnych roślin do początków XXI wieku była wąsko definiowana, zwykle z jednym rodzajem – szparag (Asparagus), występującym w Eurazji i Afryce, a także na niewielkich obszarach Australii i Meksyku. Znaczne zmiany w systematyce rodziny nastąpiły w 2009 roku. W systemie APG III zmniejszono liczbę rodzin w rzędzie szparagowców (Asparagales) i znacznie rozszerzono zakres rodziny szparagowatych. W tym samym roku ukazała się publikacja przedstawiająca klasyfikację podrodzin w nowym ujęciu tego taksonu.Żółtakowate (Xanthorrhoeaceae Dumort.) – rodzina roślin jednoliściennych. Ujęcie systematyczne tego taksonu w XXI wieku zostało istotnie zmienione. W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych była to rodzina monotypowa z jednym rodzajem – żółtak (Xanthorrhoea). W systemie APG III z 2009 rodzina została zdefiniowana szeroko, jako takson monofiletyczny obejmujący podrodziny żółtakowe (Xanthorrhoeoideae), złotogłowowe (Asphodeloideae) i liliowcowe (Hemerocallidoideae). W dawniejszych systemach (jeszcze w systemie APG II z 2003) taksony te stanowiły odrębne rodziny. Przedstawiciele występują głównie w Eurazji (z wyjątkiem strefy chłodnej i arktycznej) oraz w Australii, Afryce i w zachodniej części Ameryki Południowej.
    Angiosperm Phylogeny Group (APG) – międzynarodowa grupa systematyków roślin (taksonomów) stworzona w celu ustalenia wspólnego poglądu na taksonomię roślin okrytonasiennych w obliczu szybko rozwijających się metod systematyki molekularnej.

    Szparagowce (Asparagales Bromhead) – rząd roślin należących do klasy jednoliściennych.

    Systematyka[edytuj kod]

    W dawniejszych systemach (np. Cronquista z 1988 r.) rząd ten nie pojawia się wcale, a przedstawiciele tej linii rozwojowej zaliczani byli zwykle do parafiletycznego w ówczesnym ujęciu rzędu liliowców (Liliales). Późniejsze badania biochemiczne w zakresie serologicznych reakcji białek nasion i cytologiczne (obecność komórek śluzowych i rafidów) pozwoliły na wyodrębnienie tej grupy roślin w randze rzędu (system Reveala (1999) i Takhtajana (1997)). W końcu badania molekularne i prace taksonomów z Angiosperm Phylogeny Group spowodowały wydzielenie w systemie APG II (2003) dużego kladu oznaczonego jako rząd Asparagales. Obejmuje on w tym ujęciu grupę roślin, w obrębie której najstarszą linią rozwojową są storczykowate (Orchidaceae). W systemie APG III (2009) podział rzędu został uproszczony, poprzez scalenie szeregu rodzin w taksony o szerszym ujęciu. Rodzina żółtakowate (Xanthorrhoeaceae) została powiększona o wcześniej wyodrębniane w randze rodzin złotogłowowe (Asphodeloideae) i liliowcowe (Hemerocallidoideae). Rodzina amarylkowate (Amaryllidaceae) została powiększona o agapantowe (Agapanthoideae) i czosnkowe (Allioideae). W końcu szparagowate (Asparagaceae) objęły w sumie 7 taksonów wcześniej wyodrębnianych jako osobne rodziny.

    Rafidy – kryształy szczawianu wapnia obecne w wakuolach komórek roślinnych, w kształcie igieł złożonych w pęczki. Kryształy mają około 50 μm długości oraz około 850-250 nm szerokości w przekroju. Kryształy o kształcie igieł występują powszechnie w komórkach roślin wyższych.Przyklękowate, hypoksydowate (Hypoxidaceae) – rodzina roślin jednoliściennych z rzędu szparagowców (Asparagales). Klasyfikacja systematyczna należących tu roślin jest kłopotliwa, wiele z nich to rośliny apomiktyczne. Wyróżnia się tu od 6 do 9 rodzajów ze 100 lub 220 gatunkami. Występują w tropikach i strefie podzwrotnikowej, największe zróżnicowanie osiągając w południowej Afryce. Są to niewielkie lub średniej wielkości byliny cebulowe, liście odziomkowe, często są podłużnie pogięte lub złożone. Kwiaty zebrane w kwiatostan wyrastają na bezlistnym głąbiku, mają często zewnętrzne listki okwiatu zielone od zewnątrz. Zalążnia jest dolna.

    Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)[edytuj kod]

    Pozycja rzędu w drzewie filogenetycznym jednoliściennych Podział i powiązania filogenetyczne rodzin szparagowców

    Systemy Reveala[edytuj kod]

    W systemie Reveala (2007) rząd szparagowców nie jest wyróżniany. Klad, którego na kladogramie według APW bazową linią jest rodzina Ixioliriaceae, określony jest przez Reveala jako rząd Iridales Raf. Podział tego kladu na rodziny też różni się nieco od ujęcia prezentowanego na APW (wydzielonych jest kilka drobnych rodzin, łączonych przez APW). Starsze linie rozwojowe kladu szparagowców według APW zaliczone zostały przez Reveala do rzędu storyczykowców Orchidales Raf..

    Storczykowce (Orchidales Raf.) – rząd bylin (samożywnych i myko-heterotroficznych) wyróżniany w wielu systemach klasyfikacji roślin okrytozalążkowych w XIX i XX wieku. Obecnie zaliczane tu wcześniej taksony (często tylko rodzina storczykowate Orchidaeceae) włączane są do rzędu szparagowców Asparagales.System Cronquista – system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Arthura Cronquista (1919-1992) i opublikowany w jego dziełach: An Integrated System of Classification of Flowering Plants (1981) i The Evolution and Classification of Flowering Plants (1968, 2. wyd. 1988).
    Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd szparagowce Asparagales Bromhead.

    Liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.) – podklasa roślin należąca do klasy jednoliściennych. Nazwa podklasy pochodzi od typowego przedstawiciela – lilii (Lilium).Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).
    Podział na rodziny w systemie Reveala (1994-1999)
  • Rodzina: Asparagaceae Juss. – szparagowate
  • Rodzina: Convallariaceae Horan. – konwaliowate
  • Rodzina: Hypoxidaceae R. Br. in Flinders
  • Rodzina: Ophiopogonaceae Endl.
  • Przypisy

    1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-09].
    2. Angiosperm Phylogeny Group (2009). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III. Botanical Journal of the Linnean Society 161: 105-121.
    3. Chase, Mark W. i Reveal, James L.. A phylogenetic classification of the land plants to accompany APG III. „Botanical Journal of the Linnean Society 161, 2”, s. 122–127, październik 2009. DOI: 10.1111/j.1095-8339.2009.01002.x. 
    4. James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families – An expanded family scheme (ang.). Department of Plant Biology, Cornell University. [dostęp 22 stycznia 2009].
    5. Crescent Bloom: Asparagales (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 22 stycznia 2009].
    Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.Storczykowate (Orchidaceae Juss.) – rodzina roślin obejmująca około 21.950 – 26.049 obecnie zaakceptowanych gatunków bylin (samożywnych i myko-hetkerotroficznych), zgrupowanych w 880 rodzajach. Jest jedną z najbogatszych w gatunki rodzin roślin wyższych, na równi z rodziną astrowatych (Asteraceae). Obecnie nie jest rozstrzygnięte, która z tych dwóch rodzin jest większa, ze względu na ciągłe zmiany w ich klasyfikacji. Jednakże bez względu na dokładną liczbę gatunków storczykowatych – jest ich dwa razy więcej od liczby gatunków ptaków oraz cztery razy więcej od liczby gatunków ssaków. Do najbardziej zróżnicowanych rodzajów należą: Bulbophyllum (ok. 2000 gatunków), Epidendrum (ok. 1500 gatunków), Dendrobium (ok. 1400 gatunków) oraz Pleurothallis (ok. 1000 gatunków). W Polsce, w stanie dzikim, występuje około 50 gatunków z 24 rodzajów i wszystkie one podlegają ścisłej ochronie gatunkowej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Amarylkowate (Amaryllidaceae J. St.-Hil.) – rodzina bylin jednoliściennych. Systematyka rodziny jest przedmiotem daleko idących zmian w ostatnich latach. W najnowszych ujęciach taksonomicznych rodzina obejmuje w randze podrodzin czosnkowe i agapantowe (do niedawna jeszcze opisywane jako odrębne rodziny). Należą tu 73 rodzaje, których przedstawiciele występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem obszarów okołobiegunowych. Do rodziny należy wiele roślin ozdobnych i użytkowych.
    APG II – Akronim drugiej wersji systemu APG klasyfikującego rośliny okrytonasienne ściśle w oparciu o kryterium filogenetyczne. System ten opublikowany został przez taksonomów skupionych w Angiosperm Phylogeny Group w roku 2003 jako zrewidowana wersja systemu APG I.
    System APG III – nowoczesny system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2009 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. W październiku 2009 członkowie Linnean Society zaproponowali klasyfikację filogenetyczną wszystkich roślin telomowych, kompatybilną z systemem APG III.
    System Reveala – nowoczesny system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Jamesa L. Reveala (ur. 1941), profesora Uniwersytetu w Maryland (USA). Po 1992 roku, kiedy to swój system opublikował Robert F. Thorne, Reveal zajął się jego korektą nomenklatoryczną. W tym też czasie zaproponował kilka nowych rozwiązań klasyfikacyjnych, początkowo na poziomie rzędów i podklas. W 1994 r. zaproponował wyróżnienie wśród okrytonasiennych 5 klas, co zaowocowało całkowicie oryginalnym ujęciem systematycznym tej grupy roślin. System ten Reveal publikował na swoich stronach internetowych i aktualizował do roku 1999. W następnych latach autor systemu wszedł w skład Angiosperm Phylogeny Group i brał udział w tworzeniu systemu APG II.
    Konwaliowate (Convallariaceae Horan.) – rodzina roślin z rzędu szparagowców według systemu Reveala (1994-1999) i plemię Convallarieae w obrębie rodziny myszopłochowatych Ruscaceae według Angiosperm Phylogeny Website (2001...). W dawniejszych klasyfikacjach (np. system Cronquista 1981) gatunki tworzące tę grupę zaliczane były do rodziny liliowatych Liliaceae.
    Biochemia (zob. bio) – nauka zajmująca się chemią w organizmach żywych, a w szczególności biosyntezą, strukturą, stężeniem, funkcjami (w tym skutkami niedoboru oraz nadmiaru) i przemianami substancji chemicznych w organizmach (z uwzględnieniem aspektów energetycznych).
    Cytologia, inaczej biologia komórki (z gr. kytos- komórka i logos-nauka) – nauka o budowie wewnętrznej i funkcji podstawowej jednostki budulcowej organizmów żywych jaką jest komórka. Każdy organizm roślinny i zwierzęcy składa się z komórek. Istnieją organizmy zbudowane z tylko jednej komórki – jednokomórkowce i organizmy składające się z wielkiej liczby komórek – wielokomórkowce.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.