• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Szlachta w Polsce



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Heroldia – urząd, zwykle monarszy, czasem państwowy lub prywatny, zajmujący się administrowaniem tytułami szlacheckimi – gromadzący i sprawdzający informacje o nadaniach tytułów, nobilitacjach, indygenatach, gromadzący wizerunki herbów wraz nazwiskami rodów, którym herby te są przypisane, oraz dbający o poprawność tych herbów. W wielu krajach, zwłaszcza obecnie np. w Wielkiej Brytanii, heroldie zajmują się nie tylko herbami rodowymi, ale i herbami, godłami i flagami korporacji, firm, organizacji i innych osób prawnych.
    Stan szlachecki[ | edytuj kod]

    Szlachta ukształtowała się w Europie w średniowieczu, najczęściej jednak wywodzi się pochodzenie stanu szlacheckiego z dawniejszych czasów, z arystokracji plemiennej (wodzowie plemion, starszyzna, uprzywilejowane kasty wojowników) okresu wędrówki ludów. Pierwszymi szlachcicami byli rycerze, grupa uprzywilejowana i obdarzana przywilejami przez władców, jako główne ich oparcie w dążeniu do władzy i w jej utrzymywaniu. Później godność szlachecką można było uzyskać poprzez uszlachcenie (w nagrodę za zasługi dla władcy) lub zwykłą drogą kupna tytułu. Szlachta posiadała szereg przywilejów oraz obowiązków. Dane tytuły szlacheckie na przeciągu wieków traciły i zyskiwały wartość i przywileje z nimi związane. W odróżnieniu od powstałej na Zachodzie struktury feudalnej, w Polsce istniał podział na gentes, do których należały rodziny możnowładców i drobnej szlachty, równe pod względem prawnym.

    Witold Kula (ur. 18 kwietnia 1916, zm. 12 lutego 1988) – polski historyk, w latach 1950–1986 profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Marksistowskiego Zrzeszenia Historyków. Witold Kula był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej szkoły historii społeczno-gospodarczej.Ziemie Zabrane, prowincje zabrane (ros. Западный край, Kraj Zachodni) – wschodnie województwa Rzeczypospolitej zagarnięte w latach 1772–1795 przez Imperium Rosyjskie w wyniku rozbiorów, tereny zaboru rosyjskiego z wyłączeniem terytorium Królestwa Polskiego.

    Od XVII wieku stan szlachecki w Polsce stał się bardziej hermetyczny, dążył do podkreślenia swej wyjątkowości, nawet poprzez mitologizowanie swego pochodzenia (Sarmacja). Temu samemu służyło legitymowanie się dokumentami rodowymi – osoby nie posiadające takowych, czy legitymujące się świeżym szlachectwem, nie miały wielkich szans na wejście do starych rodzin, a małżeństwa zawierane między osobami szlachetnie urodzonymi z osobami o bardziej pospolitym pochodzeniu (również mieszczańskim) były postrzegane jako mezalianse. Prowadziło to nieuchronnie do endogamii i zamykania się szlachty w wąskim kręgu. W późniejszych czasach nobilitacje szlacheckie leżały w gestii władz państwowych i były nadawane za zasługi wojskowe lub cywilne. Z czasem szlachta zaczęła tracić znaczenie – coraz ważniejsze stawało się wykształcenie i stan posiadania, a te nie zawsze szły w parze ze starożytnością rodu.

    Florian Szary – legendarna postać rycerza polskiego z XIV wieku, spopularyzowana przez Józefa Ignacego Kraszewskiego w powieści Jelita.Oskar Halecki (ur. 26 maja 1891 w Wiedniu, zm. 17 września 1973 w White Plains koło Nowego Jorku) – historyk polski, mediewista - bizantynolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i uczelni zagranicznych, członek PAU, działacz emigracyjny, kawaler Wielkiego Krzyża Łaski i Dewocji kawalerów maltańskich od 1955 roku.

    Ustrój stanowy w Polsce został zniesiony przez Konstytucję marcową z 1921. W artykule 96. zapisano: Rzeczpospolita Polska nie uznaje przywilejów rodowych ani stanowych, jak również żadnych herbów, tytułów rodowych i innych z wyjątkiem naukowych, urzędowych i zawodowych. Obywatelowi Rzeczypospolitej nie wolno przyjmować bez zezwolenia Prezydenta Rzeczypospolitej tytułów ani orderów cudzoziemskich. Ten antyszlachecki w swojej wymowie przepis został pominięty następnie przez Konstytucję kwietniową, uchwaloną 23 kwietnia 1935, głoszącej w art. 7: 1. Wartością wysiłku i zasług obywatela na rzecz dobra powszechnego mierzone będą jego uprawnienia do wpływania na sprawy publiczne. 2. Ani pochodzenie, ani wyznanie, ani płeć, ani narodowość nie mogą być powodem ograniczenia tych uprawnień.. W praktyce państwo polskie nie przywracało – co prawda raz cofniętych prerogatyw stanu szlacheckiego, ale nie zakazywało również używania tytułów szlacheckich i arystokratycznych na platformie życia społecznego i towarzyskiego. Rzeczpospolita Polska w artykule 96 ust. 2 Konstytucji Marcowej stwierdziła swoje désintéressement w kwestii szlachectwa. Obecnie Konstytucja RP (1997) głosi w art. 32, ust. 1 : Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

    Pro Fide Rege et Lege (łac. Za wiarę, króla i prawo) – dewiza Orderu Orła Białego, także kwartalnik wydawany od 1988 roku przez Klub Zachowawczo-Monarchistyczny. Czasopismo zajmuje się propagowaniem kontrrewolucji. Tematyka pisma koncentruje się przede wszystkim wokół katolicyzmu integralnego, także polityki, filozofii i historii.Tytuł przyznawany przez władcę danego państwa, łączył się z nadaniem ziemi lub przywilejów dla obdarowanego na zasadzie dziedziczenia (primogenituralnie, secundogenituralnie lub dla wszystkich potomków), lub bez prawa dziedziczenia (szlachectwo osobiste), jako wyraz wdzięczności za działalność na rzecz państwa lub samego panującego.

    Liczba szlachty[ | edytuj kod]

    Do dziś w historiografii polskiej trwają spory o rzeczywistą liczbę stanu szlacheckiego w Rzeczypospolitej. Według ustaleń Witolda Kuli szlachta stanowiła 8-10% ogółu mieszkańców, natomiast wg Normana Daviesa liczba ta wynosiła 6,6% ogółu mieszkańców. Rozmieszczenie szlachty na terenie Rzeczypospolitej w XVII wieku było bardzo nierównomierne: w ziemi łomżyńskiej szlachta stanowiła 47% mieszkańców, w ziemi wiskiej 45%, natomiast województwo bracławskie zamieszkiwał zaledwie 1% szlachty, krakowskie 1,7%, ziemię wieluńską 2,45%, województwo sieradzkie 4,66%, województwo pomorskie 6,7%, w Wielkopolsce szlachta stanowiła 4,8% ogółu społeczeństwa.

    Związek Szlachty Polskiej – organizacja społeczno-kulturalna (stowarzyszenie rejestrowe), zarejestrowana w 1995 r. w Gdańsku. Związek stawia sobie za cel integrację szlachty dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, opiekę nad zabytkami kultury szlacheckiej, popularyzację historii i tradycji szlachty polskiej, krzewienie etosu rycerskiego.Płowce – wieś kujawska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Radziejów. Położona 8 km na wschód od Radziejowa.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Gołota, gołota szlachecka, także szlachta gołota – uboga grupa społeczna legitymująca się szlacheckim rodowodem, lecz nieposiadająca ziemi. Jedno z określeń drobnej szlachty (podobne określenia: szlachta szaraczkowa, sz. chodaczkowa).
    Heraldyka polska – dział heraldyki zajmujący się herbami polskimi, badający m.in. historię powstania i używania herbów w Polsce, swoiście polskie cechy herbów i reguły heraldyczne, pod wieloma względami różniące się od heraldyki innych państw europejskich.
    Ivor Norman Richard Davies (ur. 8 czerwca 1939 w Bolton) – brytyjski historyk walijskiego pochodzenia, profesor Uniwersytetu Londyńskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Akademii Brytyjskiej, autor prac dotyczących historii Europy, Polski i Wysp Brytyjskich. Kawaler Orderu Orła Białego.
    Województwo krakowskie (łac. Palatinatus Cracoviensis) – jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów istniejąca od XIV wieku do 1795 r., część prowincji małopolskiej. Obejmowała powierzchnię 17 650 km² posiadając 8 powiatów. Siedzibą wojewody był Kraków, a sejmiki ziemskie odbywały się w Nowym Korczynie.
    Demokracja szlachecka – system ustrojowy panujący w XV i XVI wieku w Królestwie Polskim, a następnie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W założeniu gwarantował masom szlacheckim prawo głosowania i decydowania o sprawach państwa, a także miał być przykładem tolerancji i formalnej równości praw w łonie samego stanu szlacheckiego.
    Ziemianie – warstwa społeczna, w dawnych i współczesnych społeczeństwach, posiadacze znacznych (wielkich i średnich) majątków ziemskich, zwykle obejmowanych drogą dziedziczenia (dziedzice), obywatele ziemscy.
    Zygmunt Gloger herbu Prus II, pseud. Pruski, Prus, Ziemianin, Sąsiad, Hreczkosiej (ur. 3 listopada 1845 w Tyborach-Kamiance, zm. 16 sierpnia 1910 w Warszawie) – polski historyk, archeolog, etnograf, folklorysta, krajoznawca.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.142 sek.