Szczepienie (ogrodnictwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zrośnięte elementy szczepionego drzewka

Szczepienie – metoda uszlachetniania drzew owocowych i roślin ozdobnych polegająca na wszczepieniu zraza odmiany szlachetnej w nieszlachetną (dziczka) podkładkę. Drogą szczepienia można również rozmnażać szlachetne rośliny. Szczepienie można także wykonać na pojedynczych gałęziach, możliwe jest wówczas uzyskanie na jednym pniu dwóch lub więcej odmian szlachetnych.

Szczepienie przez stosowanie, szczepienie przez kopulację – najpowszechniej stosowany sposób szczepienia roślin. Stosuje się je wtedy, gdy zraz i podkładka są podobnej grubości, aby można było dokładnie dopasować powierzchnie cięcia zraza i ukorzenionej podkładki. Oba te komponenty ścina się ukośnie tak, aby powierzchnia cięcia była możliwie najdłuższa (w przypadku pędów cienkich około 3 cm, u grubych nawet do 10 cm). W ten sposób dopasowane komponenty należy obwiązać folią ogrodniczą. Miejsce szczepienia można też posmarować maścią ogrodniczą. Istotne jest, aby powierzchnia cięcia nie została zabrudzona, gdyż może to utrudnić lub uniemożliwić zrastanie się zraza z podkładką, z powodu zarażenia.Drzewa – grupa roślin, do której zaliczają się największe rośliny lądowe. Grupa ta nie jest taksonem – grupuje tylko organizmy roślinne podobne morfologicznie i funkcjonalnie. Drzewa są roślinami wieloletnimi o zdrewniałych łodygach (i zwykle też korzeniach). Od innych roślin drzewiastych (krzewów i krzewinek) różnią się posiadaniem łodygi głównej (pnia) rozgałęziającej się dopiero od pewnej wysokości. Liczne rozgałęzienia wraz z listowiem tworzą koronę drzewa. Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające kłodzinę zamiast pnia zakończoną pękiem liści tj. paprocie drzewiaste, sagowcowe, palmy, pandany, juki i draceny. Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody. W leksykonach lub spisach gatunków roślin drzewa bywają oznaczane symbolem przypominającym symbol Saturna lub alchemiczny symbol ołowiu, tj. podwójnie kreślone h. (Pojedynczo kreślone h, czyli ħ, oznacza krzew)

Szczepienie przeprowadza się wiosną (marzec, kwiecień), zrazami wyciętymi po opadnięciu liści, jesienią lub w zimie i przechowywanymi w specjalnych warunkach. Świeżo zaszczepione drzewa nie powinny być narażone na długotrwałe mrozy. Kilkustopniowe przymrozki nie są szkodliwe. Latem można szczepić oczkami (okulizacja), wyciętymi z pędów odmian szlachetnych w pełnym wzroście.

Sekator – narzędzie ogrodnicze służące do przycinania gałęzi różnej grubości. Używany również przez nurków jaskiniowych do przecinania lin.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Szczepienie to zabieg polegający na połączeniu zrazu z podkładką, obwiązaniu obu elementów i zabezpieczeniu miejsca szczepienia maścią ogrodniczą. Podczas ścinania podkładki i zrazka należy zwracać uwagę na to, by powierzchnie obu tych elementów były podobne i przylegały do siebie dość ściśle. Warunkiem powodzenia tego zabiegu jest jak najdokładniejsze dopasowanie ścięć zraza i podkładki oraz duża powierzchnia przylegania drewna, miazgi i kory do siebie.

Kambium (miazga twórcza) – wtórna tkanka twórcza, występująca w postaci pokładu komórek merystematycznych między łykiem a drewnem, u roślin mających przyrost wtórny – nagonasiennych i dwuliściennych. Jest to tzw. merystem boczny, wykształcający się w łodygach, korzeniach, a niekiedy także w liściach. Komórki kambium wiązkowego, występujące między drewnem a łykiem, łączą się we wspólny pokład z komórkami kambium międzywiązkowego. Podziały komórek kambium prowadzą do powstania drewna i łyka wtórnego.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

Podstawowe narzędzie potrzebne do szczepienia to specjalny, bardzo ostry nóż zwany okulizakiem. Najczęściej taki nóż posiada również końcówkę do podnoszenia i odchylania naciętej kory. Ponadto przydatny jest sekator i mała piłka ogrodnicza, tzw. lisi ogon, do przycinania grubszych podkładek. Potrzebne są jeszcze: zamykana puszka do przechowywania zrazków, lniany lub konopny sznurek i maść ogrodnicza. Obecnie sznurek zastępuje się folią ogrodniczą lub paskami folii polietylenowej, która jest korzystna ze względu na to, że nie chłonie i nie zatrzymuje wilgoci w pobliżu rany, a jednocześnie nie pozwala na jej zasychanie. W ogrodach działkowych maść ogrodnicza jest z bardzo dobrym skutkiem zastępowana białą farbą emulsyjną z dodatkiem 2% preparatu o nazwie Topsin.

Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku Rośliny (Archaeplastida Adl i in. 2005, dawne nazwy naukowe: Vegetabilia, Plantae, Phytobionta, Plastida, Primoplantae) – eukariotyczne i autotroficzne organizmy, wykorzystujące energię promieniowania słonecznego za sprawą barwników asymilacyjnych (zdarzają się wśród roślin także organizmy cudzożywne – pasożytnicze, w tym też myko-heterotroficzne, ale mają one charakter wtórny).
A – stosowanie
B – stosowanie z nacięciem
C – za korę
D – kożuchowanie

Najczęściej stosuje się szczepienie przez:

  • stosowanie – polega na ścięciu ukośnie, pod bardzo ostrym kątem, zraza i pnia lub gałęzi dziczka (podkładki), dopasowaniu do siebie obu części, obwiązaniu i zabezpieczeniu połączenia maścią ogrodniczą. Grubość zraza i podkładki powinny być takie same lub zbliżone. Szczepienie takie najlepiej wykonać w kwietniu. Istnieje odmiana tego rodzaju szczepienia, stosowanie z nacięciem, zwiększająca powierzchnię przylegania obu części.
  • szczepienie na przystawkę – stosowane do szczepienia na podkładkach znacznie grubszych od zraza. Po obcięciu pnia podkładki pod niewielkim kątem, ścina się lekko korę wraz z niewielką ilością drewna na powierzchni zbliżonej wymiarami do powierzchni ściętego ukośnie zrazka. Składa się obie powierzchnie razem, obwiązuje i smaruje maścią. Tutaj też stosuje się szczepienie z nacięciem zwiększającym powierzchnię przylegania obu części.
  • klinowanie (szczepienie w sarnią nóżkę) – podobne do poprzedniego. Polega na nieco innym wykonaniu nacięć zrazka i podkładki. W podkładce wycina się trójkątny kawałek drewna. Zrazek natomiast ścina się z dwóch stron, tworząc klin pasujący do wycięcia w podkładce. Sposób ten tworzy dość mocne połączenie obu elementów przy stosunkowo niewielkiej ranie.
  • kożuchowanie – podobnie jak poprzednie, stosuje się na podkładkach grubszych. Po ścięciu podkładki rozcina się pionowo korę, rozchyla nieco krawędzie i wciska pod korę zrazek. Szczepienie to można stosować jeszcze w maju. Odmianą tego szczepienia jest, podobne do okulizowania, szczepienie za korę, różniące się od kożuchowania tym, że nie obcina się gałęzi stanowiącej podkładkę. Od okulizowania zaś różni się tym, że zamiast oczka wszczepia się całą gałązkę. Nacięcie kory wykonuje się w kształcie litery "T".
  • okulizacja (okulizowanie, oczkowanie) – polega na wszczepieniu pod korę podkładki odpowiednio przyciętego oczka, wyciętego ze zrazka lub gałązki drzewka szlachetnego. Zabieg przeprowadza się latem, w pełni wzrostu.
  • ablaktacja (zbliżenie) – polega na nacięciu kory i miazgi na drzewku szlachetnym i na drzewku uszlachetnianym, złożeniu obu gałązek ranami, obwiązaniu i zabezpieczeniu maścią ogrodniczą. Po pewnym czasie, kiedy gałązki się zrosną, można odciąć nieszlachetną część nad miejscem połączenia, a szlachetną część pod miejscem zrośnięcia. Bardzo rzadko stosowane szczepienie, możliwe do wykonania na bardzo blisko siebie rosnących drzewkach.
  • Istnieją jeszcze różne odmiany opisanych sposobów, polegające na modyfikacjach zwiększających powierzchnię przylegania obu części. Ogólnie przyjmuje się zasadę, by uzyskać jak największą powierzchnię styku drewna, miazgi i kory, oraz szczelne ich przyleganie. Szczepienie powinno być wykonywane przy odpowiedniej pogodzie. Nie powinien to być okres deszczowy, ponieważ duża wilgotność zwiększa podatność na choroby. Zaś zbyt suche i gorące powietrze powoduje zasychanie ran, co utrudnia połączenie i zrastanie się gałązek. Wszystkie cięcia powinny być bardzo równe, wykonane bardzo ostrym i czystym nożem.

    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.Len (Linum L.) – rodzaj roślin zielnych krótkowiecznych (przeważnie trzyletnich) z rodziny lnowatych (Linaceae). Pochodzi ze wschodniej Europy i z rejonu Morza Śródziemnego. Do rodzaju należy ok. 200 gatunków, z czego na stanowiskach naturalnych lub zdziczałych notowanych jest 6 gatunków. W uprawie kilka kolejnych spośród których największe znaczenie ma len zwyczajny. Gatunkiem typowym jest Linum usitatissimum L..

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. Alojzy Czynczyk (red.): Sadownictwo i szkólkarstwo. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00437-0.
    2. Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik, Bolesław Sękowski, Mieczysław Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13434-8.
    3. Heinrich Belz: Lexikon Fachbegriffe im Baumschulweisen. Braunschweig: Thalacker Medien, 1999. ISBN 3-87815-097-0.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.Okulizacja, oczkowanie – metoda wegetatywnego rozmnażania drzew, krzewów owocowych i ozdobnych polegająca na przeszczepieniu tylko samego oczka (pąka liściowego) lub oczka z niewielkim fragmentem pędu z odmiany szlachetnej na pęd podkładki. W szkółkarstwie jest najczęściej stosowanym rodzajem szczepienia, gdyż jest szybka, wygodna, wymaga najmniejszego wkładu pracy i wykonywana jest w lecie, a więc w okresie mniejszego nasilenia prac szkółkarskich.




    Warto wiedzieć że... beta

    Konopie siewne (Cannabis sativa L.) – gatunek rośliny z rodziny konopiowatych (Cannabaceae Endl.), jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju konopie (Cannabis Linnaeus, Sp. Pl. 1027. 1 Mai 1753). Występuje w górach Ałtaj, Tienszan oraz na Zakaukaziu i w Afganistanie. Jako roślina uprawna rozpowszechniona w różnych częściach świata. W Polsce może dziczeć i występować jako efemerofit (konopie siewne) lub kenofit (konopie dzikie) zajmujący siedliska ruderalne.
    Ablaktacja (zbliżenie) – metoda szczepienia drzew owocowych, roślin ozdobnych i winorośli, poprzez połączenie dwóch rosnących obok siebie roślin (podkładki i zrazu), a po ich zrośnięciu, odcięcie jednej z nich (zrazu) od własnego systemu korzeniowego.
    Podkładka, podkład – ukorzeniona roślina, na której okulizuje się lub szczepi odmianę szlachetną innej rośliny. Najczęściej podkładką jest drzewo lub krzew owocowy lub ozdobny. Podkładka ma zapewnić roślinie szlachetnej dobrze rozwinięty system korzeniowy, zdolny do pobierania z gleby soli mineralnych i wody, wolny od chorób i patogenów.

    Reklama