• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Szattiwaza

    Przeczytaj także...
    Szuttarna III (Shuttarna III),Sutarna III (przypuszczalnie z sansykr. su-dharana "on, który podtrzymuje studnię") - król Mitanni, który rządził bardzo krótki okres około 1350 r. p.n.e. Był synem Artatamy II, uzurpatora do tronu po śmierci króla Tuszratty. Zabiegał o pomoc u Asyryjczyków, jednak został pokonany, gdy hetycka armia w trakcie najazdu na Mitanni maszerowała w kierunku stolicy. Ostatecznie królem został Szattiwaza.Tuszratta (przypuszczalnie z sanskr. tvis-ratha "on który posiada rydwan budzący lęk")- władca huryckiej Mitanni panujący u schyłku rządów faraona Amenhotepa III i w czasie rządów jego syna Echnatona - prawdopodobnie 1380 p.n.e. - 1350 p.n.e. Był on synem Szuttarny II, a jego siostra Giluhepa i córka Taduhepa były żonami faraona Amenhotepa III. Taduhepa została później żoną Echnatona, który przejął po ojcu królewski harem.
    Suppiluliuma I, Suppiluliumas I (1380 p.n.e.-1340 p.n.e.) – król Hetytów od ok. 1380 p.n.e., syn Tudhaliji III, twórca hetyckiej potęgi wojskowej, prowadził zwycięskie wojny, zajął większą część Syrii wypierając Hurytów, pokonał państwo Mitanni, opanował Karkemisz – ważną twierdzę nad Eufratem.

    Szattiwaza, Šattiwaza lub Mattiwaza (sansykr. mati-vâja „on, którego zdobywczą siłą jest modlitwa” ) – król huryckiego państwa Mitanni panujący prawdopodobnie w latach 1350 p.n.e. do 1320 p.n.e.

    Mitanni – starożytne państwo założone przez Hurytów w północnej Mezopotamii i północnej Syrii w II tysiącleciu p.n.e. ze stolicą w Waszuganni (dotąd nie zidentyfikowana).Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; język uporządkowany, w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o nieuporządkowanej gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (według spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 – 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.

    Szattiwaza był bratem króla Tuszratty, a jego huryckie imię brzmiało Kili-Teszup. W czasie zamętu politycznego po śmierci swojego poprzednika, pretendent do tronu Szuttarna III, próbował zamordować Szattiwazę. Szattiwaza uciekł szukając schronienia na dworze hetyckiego władcy Suppiluliumy I. Poślubił on córkę Suppiluliumy I i wrócił do Mitanni wraz z hetycką armią. Szuttarna III, który uzurpował sobie prawo do tronu podczas nieobecności Szattiwazy, został pokonany, a Szattiwaza został ogłoszony królem Mitanni. Szczegóły tej historii zostały odnotowane w traktacie sojuszniczym zawartym między Suppiluliumą I i Szattiwazą:

    Hetyci (biblijni חתי lub HTY) – lud posługujący się indoeuropejskim językiem hetyckim, który około XVII w. p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa (dzisiejsze Boğazkale) w Anatolii. Potęga państwa opierała się na znakomicie, jak na owe czasy, uzbrojonej armii (broń z żelaza, zbroje, doskonałe rydwany bojowe). W okresie swojej największej świetności Hetyci kontrolowali Anatolię, północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę. Państwo Hetytów upadło około 1200 p.n.e. prawdopodobnie pod naporem Ludów Morza, chociaż nieliczne hetyckie miasta-państwa w północnej Syrii przetrwały do roku 708 p.n.e.Huryci – lud wywodzący się z Wyżyny Armeńskiej, później zasiedlający Mezopotamię. Założyli Mitanni, państwo zniszczone w XIV w. p.n.e. przez Hetytów, jak również byli dominującym elementem etnicznym w powstałych w XIII w. p.n.e. we wschodniej Anatolii państewkach urartyjskich. Utrzymywali dobre stosunki z faraonami Amenhotepem III i Amenhotepem IV Echnatonem. Ulegli potędze hetyckiego władcy Suppiluliumy I (ok. 1380-1346 p.n.e.), ostateczną klęskę ponieśli w XII w. p.n.e., kiedy podobnie jak ich niedawni pogromcy Hetyci zostali pokonani przez tzw. Ludy Morza.
    Jeżeli ty, Szattiwazo, synu królewski, i wy, Huryci, nie dotrzymacie słów tej umowy, to niechaj zniszczą ciebie, Szattiwazę, i was, Hurytów, wraz z waszym krajem, waszymi żonami i waszym mieniem bogowie, panowie przysięgli! Niechaj was wyciągną jak słodycz z jej osłony! Jak nie można wyhodować roślin z [...], tak samo obyś i ty, Szattiwazo, z twą drugą żoną, którą może weźmiesz, i wy, Huryci, wraz z waszymi synami i z waszym krajem, nie mieli potomstwa. Niechaj bogowie, którzy są panami przysięgi, sprowadzą na was ubóstwo i nędzę! I niechaj tobie, Szattiwazo, tron obalą! Niechaj owe bóstwa złamią cię, Szattiwazo, wraz z całym krajem, jak trzcinę! Niechaj zetrą z ziemi twe imię i potomstwa z twej drugiej żony, którą może weźmiesz! [...] Niechaj ziemia pokryje się lodem tak, że nie utrzymacie na niej równowagi! Niechaj grunt w waszym kraju zmieni się w bagno tak, że zapadniecie się w nim i nie przejdziecie! Ty Szattiwazo, i wy, Huryci, obyście się stali wrogami tysiąca bogów! Niech oni was ścigają!

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Laessøe J., Ludy Asyrii,Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1972, str. 129.
    2. Popko M., Magia i wróżbiarstwo u Hetytów, Państwowy Instytut Wydawniczy Warszawa 1982, str. 94.




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.623 sek.