• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Szarlej

    Przeczytaj także...
    Konstanty Damrot (Constantin Damroth) ps. Czesław Lubiński (ur. 13 września 1841 w Lublińcu, zm. 5 marca 1895 w Pilchowicach k. Gliwic) – duchowny katolicki, poeta, pisarz i działacz górnośląski.Szyb – wyrobisko kapitalne górnicze pionowe lub pochyłe o nachyleniu powyżej 45° o przekroju poprzecznym powyżej 4 m² i znacznej głębokości, prowadzące z powierzchni terenu do położonego w głębi ziemi złoża kopaliny użytecznej, lub łączące wyrobiska poziome pod ziemią.
    Barwa szara - barwa uzyskana przez połączenie barw dopełniających. Niekiedy błędnie nazywana szarość. Taki kolor można uzyskać poprzez zmieszanie bieli i czerni. W psychologii szarość symbolizuje smutek, uczucie pustki, nudę i depresję. Dla niektórych szarość to brak koloru.

    Szarlej (niem. Scharley; 1934-35 Szarlej-Wielkie Piekary) − dzielnica Piekar Śląskich. Znajduje się w niej Urząd Miasta, Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej oraz siedziba Radia Piekary.

    Nazwa[]

    Pochodzenie i znaczenie nazwy Szarlej nie jest jednoznaczne. Według jednej z teorii nazwa Szarlej pochodzi od demona górniczego zwanego "Szarlenem" lub "Szarlejem".

    Bytom (łac. Bitom, Bithom, niem. Beuthen, śl-niem. Beuthn, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji górnośląskiej.Radio Piekary – regionalna rozgłośnia radiowa założona w 1996 w Piekarach Śląskich. W nadawanych audycjach dominują zwyczaje oraz mowa śląska. Transmitowane są msze święte i nabożeństwa z pobliskiej Bazyliki NMP, a także z innych kościołów dekanatu oraz informacje z terenu województwa śląskiego.

    Z kolei niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Dolnym i Górnym Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę miejscowości wymienia "Szary ley" podając jej niemieckie znaczenie jako "Grauerde" czyli "Szara ziemia". Według tego wywodu nazwa oznacza w języku polskim "lej w ziemi o szarej barwie" i związana jest z dziurami w ziemi powstałymi po wydobyciu węgla - szybami, którymi górnicy zjeżdżali w dół po urobek.

    Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. Janusza Daaba w Piekarach Śląskich – placówka specjalizująca się w leczeniu schorzeń i urazów narządów ruchu, stosuje wiele bardzo nowoczesnych lub aktualnie najnowocześniejszych metod leczenia złamań stawów biodrowego, kolanowgo i barkowego.Germanizacja – proces przyswajania języka lub kultury niemieckiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Germanizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego), jak i mieć charakter względnie dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją. Często rozumiana obecnie jako proces wynarodowienia, poprzez nakłanianie lub przymuszanie ludności rdzennej określonego terenu do przyswojenia języka niemieckiego oraz kultury niemieckiej, a także proces rozprzestrzeniania się języka, kultury i ludności poprzez asymilację lub adaptację obcojęzycznych słów.

    Do opinii tej przychylił się także górnośląski ksiądz i pisarz Konstanty Damrot w swojej pracy o nazewnictwie na Górnym Śląsku wydanej w 1896 roku w Bytomiu gdzie wymienia dwie nazwy polską Szarlej oraz zgermanizowaną Scharley notując "Nach der sage soll den Ort ein gewisser Szary, Szarek (...)".

    Piekary Śląskie (niem. Deutsch Piekar, śląs. Pjekary Ślůnske) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP).Ulica Bytomska w Piekarach Śląskich – jedna z ulic w piekarskiech dzielnicach Szarlej i Centrum. Ma długość około 4,8 km; posiada południkowy przebieg. Wzięła swoją nazwę od miasta Bytom.

    Historia[]

    W XIV wieku istniała tu już osada górnicza. Na terenie dzielnicy czynne były liczne szyby kopalń rud żelaza i metali nieżelaznych: "Wilhelmina", "Otto", "Szarlej" i "Nowa Helena".

    23 lutego 1919 roku w Szarlejach zawiązało się gniazdo Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” na Górnym Śląsku, które w 1920 roku liczyło 265 członków. 1 kwietnia 1934 Szarlej połączony z Wielkimi Piekarami w gminę Szarlej-Wielkie Piekary, po czym 3 września 1935 nazwę zmieniono na Piekary Śląskie.

    Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” na Śląsku – organizacja propagująca sport, gimnastykę oraz zdrowy styl życia. Utworzona przez Polaków na przełomie XIX i XX wieku w dzielnicy śląskiej i podporządkowana organizacyjnie Polskiemu Towarzystwu Gimnastycznemu „Sokół”.Urobek – materiał skalny wybrany w przodku górniczym lub w ścianie kopalni odkrywkowej i wydobyty z kopalni. Obejmuje zarówno kopalinę, jak i skałę płonną.

    Zabytki[]

  • Kościół w Szarleju
  • zaprojektowany przez architekta Zygmunta Gawlika (twórcę katedry w Katowicach)
  • Kaplica Matki Bożej - Maria Hilf
  • wzniesiona w 1905 przez rzemieślnika z Bytomia, w miejscu śmierci jego córki zabitej przez złoczyńców, na granicy Piekar i Bytomia, zbudowana w stylu neogotyckim, nad wejściem widnieje napis: Maryjo Wspomóż - Erbaut Maria Hilf, to miejsce upamiętnia także postój wojsk króla Jana III Sobieskiego idącego na odsiecz Wiednia, w 1922 nastąpił podział Górnego Śląska, pierwsze granice były dość płynne i bywało, że w nocy starano się je przesunąć, przez to kapliczka raz znajdowała się na terytorium Niemiec, raz zaś na terytorium Polski, obecnie mocno zaniedbana
  • Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. Janusza Daaba
  • dawny Zespół Szpitala Spółki Brackiej, wzniesiony w latach 1916-1924
  • Zobacz też[]

  • ulica Bytomska w Piekarach Śląskich
  • Przypisy

    1. J. Drabina, Historia Bytomia 1254-2000, Bytom 2000, s. 51
    2. Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 73.
    3. Konstanty Damrot: Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung: mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen: Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde. Beuthen: Verlag von Felix Kasprzyk, 1896, s. 61.
    4. "Encyklopedia powstań śląskich", Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, str. 562, hasło "Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" - dzielnica Śląska".
    5. Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 10 poz. 2
    6. M.P. 1935 nr 201 poz. 229
    Zygmunt Gawlik (ur. 2 maja 1895 w Krakowie, zm. 27 września 1961 tamże) - architekt specjalizujący się w architekturze sakralnej, malarz, rzeźbiarz, konserwator; legionista.Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. Janusza Daaba w Piekarach Śląskich – placówka specjalizująca się w leczeniu schorzeń i urazów narządów ruchu, stosuje wiele bardzo nowoczesnych lub aktualnie najnowocześniejszych metod leczenia złamań stawów biodrowego, kolanowgo i barkowego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama