• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Szafuza - kanton



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Alemanowie, Alamanowie – germański związek plemienny; od III wieku n.e. prowadzący najazdy na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.Trolejbus – pasażerski pojazd drogowy zaprojektowany do przewozu więcej niż dziewięciu osób (wliczając kierowcę), napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej i nie poruszający się po szynach. Ma dwa odbieraki prądu połączone z zawieszoną nad jezdnią parą przewodów. Stąd nazwa od angielskiego słowa „trolley” i końcówki „bus” od omnibus (po łacinie – dla wszystkich). W Polsce trolejbusy korzystają z prądu stałego o napięciu 600 V.

    Szafuza (niem. Schaffhausen, fr. Schaffhouse, wł. Sciaffusa) – kanton w północnej Szwajcarii. Jego stolicą jest Szafuza.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Wodospad Rheinfall

    Kanton Szafuzy jest najbardziej na północ wysuniętą częścią Szwajcarii. Poza fragmentem miasteczka Stein am Rhein (Vor der Brugg) i fragmentem nabrzeża przy elektrowni wodnej w Szafuzie leży na prawym brzegu Renu i jest otoczony głównie przez terytorium Niemiec (Badenia-Wirtembergia). Kanton jest jednym z mniejszych w Szwajcarii zarówno pod względem powierzchni (298 km², 7. od końca), jak i ludności (77 tys. msk., 8. od końca). Długość granic wynosi 185,4 km, w tym 151,8 km z Niemcami, 23,2 km z kantonem Zurychu i 10,4 km z kantonem Turgowii. Dodatkowo w środkowej części kantonu, nad Renem znajduje się niemiecka eksklawaBüsingen am Hochrhein.

    Konstancja (niem. Konstanz; staropol. Kostnica) – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Fryburg, w regionie Hochrhein-Bodensee, siedziba powiatu Konstancja oraz wspólnoty administracyjnej Bodanrück-Untersee. Leży nad Jeziorem Bodeńskim. Miasto uniwersyteckie, z wyższą szkołą zawodową, rozwinięty przemysł farmaceutyczny i maszynowy, ważny ośrodek turystyczny.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Kanton składa się z trzech części – największej, środkowej, na terenie której leży stolica i największe miasto kantonu Szafuza, położonej na wschód eksklawy określanej mianem „górnej części” (Oberer Kantonsteil) położonej u wypływu Renu z Jeziora Bodeńskiego, na terenie której leży miasteczko Stein am Rhein i położonej na południe najmniejszej „dolnej części” (Unterer Kantonsteil).

    Schwarzwald ("Czarny Las") – zrębowy masyw górski w południowo-zachodnich Niemczech rozciągający się od południowego krańca do środka Badenii-Wirtembergii na długości około 160 km – od Pforzheim na północy do Waldshut-Tiengen na samym południu.Ludwik I Bawarski (ur. 23 grudnia 1174 w Kelheim - zm. 15 września 1231) z dynastii Wittelsbachów, książę Bawarii oraz Palatynatu.

    Mający charakter wyżyny i gór niskich zalesiony masyw Randeln będący wysuniętą na wschód częścią gór Jury dominuje w krajobrazie regionu. We wschodniej części kantonu znajduje się wysoczyzna Reiat, zaś w południowej fragment równiny Klettgau. Najniższy punkt terytorium znajduje się nad Renem w miejscowości Buchberg (344 m n.p.m.), zaś najwyższym jest Hagen wyniesiony 912 m n.p.m. na którym znajduje się wieża widokowa.

    Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Kanton rozciąga się wzdłuż prawego brzegu górnego Renu od jego wypływu z jez. Bodeńskiego. W jego ciągu, na granicy z kantonem Zurychu znajduje się największy w Europie wodospad Rheinfall. Przez region przepływa kilka niewielkich dopływów Renu, z których największym jest Wutach. Na Renie znajdują się dwie elektrownie wodne (w Szafuzie i Neuhausen am Rheinfall).

    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    Klimat Szafuzy jest umiarkowany, cechuje się wpływami pobliskich masywów alpejskich, Schwarzwaldu i Jury. Średni roczny opad wynosi 863 mm, a nasłonecznienie wynosi 1345 godzin na rok. Dobre warunki geograficzne (wystawione na południe stoki) i klimatyczne sprawiły, że jest to drugi pod względem wielkości obszar winiarski niemieckojęzycznej części Szwajcarii.

    Cech (z niem. Zunft), w języku staropolskim Gilda, słowo pochodzące z języka dolnoniemieckiego "die Gilde", ta ze staro skandynawskiego gildi - nazwa oznaczająca zebranie, stowarzyszenie, następnie cech rzemieślniczy – organizacja samorządu rzemieślniczego o charakterze społeczno-zawodowym, częściowo również gospodarczym, zrzeszająca rzemieślników jednego lub kilku pokrewnych zawodów, mająca na celu:Turgowia (niem. Thurgau, fr. Thurgovie, wł. Turgovia) – kanton w północno-wschodniej Szwajcarii. Jego stolicą jest Frauenfeld.

    Historia[ | edytuj kod]

    Termy Iuliomagus z I w. n.e.
    Szafuza w 1642 r.

    Najstarsze ślady osadnictwa sprzed 10 tysięcy lat znajdują się w jaskini Kesslerloch w miejscowości Thayngen. Na terenie tej samej miejscowości w miejscu zwanym Weier (obecnie kulturowy rezerwat przyrody) znaleziono mające około 6 tys. lat pozostałości osady zbudowanej z palafitów. Wraz z 110 innymi miejscami z obszaru alpejskiego zostały one wpisane w 2011 r. na listę światowego dziedzictwa kultury i sztuki UNESCO, a efekty prac archeologów można oglądać w Muzeum w dawnym klasztorze Wszystkich Świętych w Szafuzie (Museum zu Allerheiligen).

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Kesslerloch – jaskinia znajdująca się w pobliżu miasta Thayngen w kantonie Szafuza w północnej Szwajcarii. Stanowisko archeologiczne.

    Zamieszkałe przez plemiona celtyckie ziemie podbili w I w. p.n.e. Rzymianie, zakładając osadę Iuliomagus. Około 600 r.n.e. w okolicy Szafuzy osiedlili się germańscy Alemanowie, których najstarsze osiedle znajdowało się na terenie dzisiejszej wsi Berslingen.

    Miasto Szafuza pojawia się po raz pierwszy w 1045 r., gdy uzyskała z nadania króla Henryka III prawo bicia monet. W 1049 r. w tejże miejscowości założono benedyktyński klasztor Wszystkich Świętych. W 1259 r. powstał pierwszy stały most przez Ren. W 1278 r. król Rudolf I Habsburg nadał miastu status wolnego miasta.

    Korzystne położenie miejscowości przy przeprawie przez Ren, w pobliżu naturalnej przeszkody w postaci wodospadu który należało ominąć drogą lądową, wpływały na rozwój miasta, które na początku XIV wieku liczyło ponad 2 tysiące mieszkańców, fortyfikacje i znajdowało się na szlakach łączących Konstancję z Zurychem i St. Gallen. W 1330 r. król Ludwik I Bawarski pozbawił Szafuzę statusu wolnego miasta, włączając je do posiadłości austriackich. W roku 1402 odbył się pierwszy znany proces czarownic. W 1411 r. miasto uzyskało prawo zakładania cechów, których powstało 10. W 1415 r. Szafuza odzyskała status wolnego miasta rzeszy, który wykupiła 1418 r. od potrzebującego pieniędzy Fryderyka IV Austriackiego. Początkowo miejscowość wiązała się politycznie z położonymi na północ od niej miastami szwabskimi, jednakże w 1454 r. sprzymierza się ze Związkiem Szwajcarskim, by 10 sierpnia 1501 r. stać się pełnoprawnym członkiem Konfederacji.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Johann Christoph Friedrich von Schiller (do otrzymania szlachectwa w 1802 roku Johann Christoph Friedrich Schiller) znany jako Friedrich Schiller (ur. 10 listopada 1759, zm. 9 maja 1805) – niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg, przedstawiciel tzw. klasyki weimarskiej, autor "Ody do radości".

    Do 1522 r. niewielkie państewko ustaliło granice swojego terytorium zbliżone do współczesnego, głównie na zasadzie wykupów ziemi. W 1529 r. rada miejska przegłosowała przejście na protestantyzm za namową proboszcza Sebastiana Hofmeistera. Istniejące klasztory zlikwidowano, a ziemię kościelną przejęto.

    W trakcie wojny trzydziestoletniej przez terytorium Szafuzy przechodziły wojska bawarskie i szwedzkie. W czasie wojen napoleońskich Szafuza wchodziła w skład Republiki Helweckiej (1798-1803) oraz drugiej konfederacji (tzw. okres mediacji Napoleona 1803-14). Wówczas nastąpiła najważniejsza zmiana granic kantonu, w ramach której m.in. przejęto od Zurychu miasteczko Stein am Rhein. W 1839 r. przeprowadzono drobną korektę granicy z Wielkim Księstwem Badenii opierając ją na rzece Wutach. Wraz z założeniem w Mühlentalu odlewni przez Johanna Conrada Fischera rozpoczął się okres industrializacji na terenie kantonu. W trakcie szwajcarskiej wojny domowej w 1847 r. Szafuza poparła zwycięskie wojska liberałów (konfederatów). W 1857 r. powstało pierwsze połączenie kolejowe do Winterthuru (Rheinfallbahn), po którym powstały kolejne, w tym do Niemiec.

    Sankt Gallen (niem. Sankt Gallen lub St. Gallen, nieoficjalnie: fr. Saint-Gall, ret. Son Gagl, wł. San Gallo) – miasto w Szwajcarii, stolica kantonu o tej samej nazwie. 70,3 tys. mieszkańców (2005).Dialekt alemański (nazwa własna: Alemannisch) – właściwie grupa dialektów górnoniemieckich języka wysokoniemieckiego z rodziny języków germańskich. Niekiedy określany jako odrębny od niemieckiego "język alemański". Istnieje głównie w formie mówionej, rolę języka literackiego na obszarze jego występowania pełni język niemiecki.

    Szwajcaria w obu wojnach światowych pozostała neutralna, jednak granicę kontrolowały wzmocnione jednostki armii szwajcarskiej. W wyniku błędu nawigacyjnego 1 kwietnia 1944 r. lotnictwo amerykańskie omyłkowo zbombardowało Szafuzę zabijając 40, a raniąc 271 ludzi. W ramach odszkodowania Stany Zjednoczone zapłaciły 40 milionów franków szwajcarskich.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Szafuza (niem. Schaffhausen; nieoficjalnie: fr. Schaffhouse, ret. Schaffusa, wł. Sciaffusa) – miasto (33 tys. mieszkańców) w północnej Szwajcarii nad Renem, położone przy granicy z Niemcami. Stolica kantonu o tej samej nazwie.

    W drugiej połowie XX wieku kanton rozwijał się pomyślnie co zaowocowało nowymi inwestycjami przemysłowymi i infrastrukturalnymi. W 1967 r. przeprowadzono drobną korektę granic z Republiką Federalną Niemiec. Kanton przyjął w 2002 r. nową konstytucję, zastępując poprzednią z 1876 r.

    Referendum (głosowanie ludowe) – forma głosowania o charakterze powszechnym, najbliższa ideałowi demokracji bezpośredniej, w której udział mogą brać wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania (tj. mający czynne prawo wyborcze). W czasie referendum obywatele całego państwa lub jego części wyrażają swoją opinię w kwestii poddawanej głosowaniu.Rudolf I (ur. 1 maja 1218 w Limburg an der Lahn, zm. 15 lipca 1291 w Spirze) – król niemiecki od 1273 do 1291 roku. Pochowany w Spirze.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Jezioro Bodeńskie (niem. Bodensee, fr. Lac de Constance, ret. Lai da Constanza, wł. Lago di Costanza) – jezioro u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii, trzecie pod względem wielkości w Europie środkowej (po Balatonie na Węgrzech i Jeziorze Genewskim na granicy szwajcarsko-francuskiej). Jezioro Bodeńskie jest rezerwuarem wody pitnej dla ok. 4,5 mln ludzi (roczne wydobycie: ok. 180 mln m³).
    Starożytny Rzym – cywilizacja rozwijająca się w basenie Morza Śródziemnego i części Europy. Jej kolebką było miasto Rzym leżące w Italii, które w pewnym momencie swoich dziejów rozpoczęło ekspansję, rozszerzając swoje panowanie na znaczne obszary i wchłaniając m.in. kulturę starożytnej Grecji. Cywilizacja rzymska, nazywana też niekiedy grecko-rzymską, razem z pochodzącą z Bliskiego Wschodu religią – chrześcijaństwem, stworzyła podstawy późniejszej cywilizacji europejskiej. Miasto Rzym zaczęło kształtować się w VIII wieku p.n.e., natomiast kres stworzonego przez nie państwa nastąpił formalnie w 1453 roku n.e. (wraz z upadkiem Konstantynopola i tym samym Cesarstwa bizantyńskiego), choć dosyć często jako koniec starożytnego Rzymu przyjmuje się rok 476 n.e., w którym upadło Cesarstwo zachodniorzymskie.
    Neuhausen am Rheinfall - miasto w północnej Szwajcarii, w niemieckojęzycznej części kraju, w kantonie Szafuza. W 2012 roku liczyło 10 409 mieszkańców.Miejscowość znana głównie z Wodospadu Reńskiego który jest atrakcją turystyczną i największym wodospadem Europy kontynentalnej.
    Wolne miasta Rzeszy (niem. Freie Reichsstadt) – termin określający miasta w Świętym Cesarstwie Rzymskim podlegające bezpośrednio władzy cesarzy i posiadające własną, niezależną reprezentację w Reichstagu.
    Wojna trzydziestoletnia – konflikt trwający od 23 maja 1618 do 24 października 1648 pomiędzy protestanckimi państwami Rzeszy niemieckiej wspieranymi przez inne państwa europejskie (takie jak Szwecja, Dania, Republika Zjednoczonych Prowincji, Francja) a katolicką dynastią Habsburgów. Mimo że wojna spowodowana była przyczynami natury religijnej, jednym z powodów jej długotrwałości stało się również dążenie mocarstw europejskich (nie tylko protestanckich) do osłabienia potęgi Habsburgów.
    Rheinfall – największy pod względem przepływu wodospad Europy. Położony jest na przełomie Renu w miejscowości Neuhausen am Rheinfall, kanton Schaffhausen ( pol. Szafuza) w Szwajcarii. Nad wodospadem góruje zamek Laufen.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.764 sek.