• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Szałas

    Przeczytaj także...
    Gorce (513.52) – pasmo górskie leżące w Beskidach Zachodnich. Nazwa "Gorce" związana jest prawdopodobnie ze słowem "gorzeć" (palić się, płonąć) i pochodzi od sposobu uzyskiwania polan śródleśnych metodą żarową. Spotykana jest już w aktach z 1254 r. (item mons Gorcz nuncupatus), używał jej Jan Długosz w 1480 r. (in monten Gorcz). W innych źródłach można też spotkać nazwę Górce, która by mogła oznaczać niskie góry.Bacówka, szałas lub koleba – zazwyczaj drewniany budynek pasterski stawiany na halach pasterskich, w którym przez kilka miesięcy w roku, na czas wypasu, przebywa baca wraz z juhasami. Bacówka to nie tylko schronienie przed złą pogodą ale również miejsce, które służy pasterzom do przerabiania mleka owczego na ser (bundz), serwatkę (żętycę) czy też wędzone oscypki.
    Przez nazwy geograficzne pochodzenia wołoskiego rozumiemy nomenklaturę o różnorodnej etymologii, rozpowszechnioną najprawdopodobniej podczas kolonizacji wołoskiej. Nazwy geograficzne pochodzenia wołoskiego występują w całych Karpatach i na Bałkanach. Poza Rumunią nazwy pochodzenia wołoskiego z reguły występują w formach zeslawizowanych. Do najpowszechniejszych należą:
    Jeden z szałasów na polanie Podskały
    Szałas pasterski

    Szałas – słowo pochodzenia wołoskiego (por. rum. sălaş "mieszkanie, siedziba"), oznaczające:

    Wielka encyklopedia tatrzańska – encyklopedia wiedzy o Tatrach (tatrologii). Jest to fundamentalne dzieło znawców Tatr – Zofii Radwańskiej-Paryskiej i Witolda Henryka Paryskiego, którzy przez 60 lat chodzili po Tatrach i zajmowali się ich badaniem. Encyklopedia obejmuje całość problematyki tatrzańskiej. Zawiera wiadomości z topografii Tatr, historii, geografii, przyrody, turystyki, etnografii, geologii, taternictwa, a także zdjęcia, rysunki i mapy. Pierwsze książkowe wydanie pojawiło się w 1995, potem było jeszcze wznawiane w 2004. Obydwa wydania pojawiły się z 3 wersjami okładki: płótno, skóra i półskórek. Wydanie z 2004 ma 1553 strony. Encyklopedia wydana została w Poroninie przez Wydawnictwo Górskie. Ponadto wyszła wersja multimedialna na płycie CD-ROM. Zawierała ona łącznie ok. 6000 haseł, 1200 grafik (w tym panoramy), a także nagrania gwary i muzyki górali polskich i słowackich oraz 60 interaktywnych map graniowych.Podtatrze - jest to kraina geograficzno-etnograficzna przylegająca bezpośrednio do Tatr. W skład Podtatrza wchodzi: Podhale, Orawa, Liptów i Spisz. W Polsce leży całość Podhala oraz część Spiszu i Orawy, pozostała część Podtatrza leży na Słowacji.
  • Trwały budynek z drewna lub kamienia, czasami bez okien. Przeznaczony na sezonowe miejsce zamieszkania – np. pasterzy w górach.
  • Tymczasowe schronienie wykonane z gałęzi zwykle w kształcie stożka lub dwuspadowego daszka.
  • Nazewnictwo[edytuj kod]

    W Tatrach i na Podtatrzu zamiast nazwy szałas używano też określeń koleba lub bacówka, a po słowackiej stronie Tatr koszar. Nie każdy budynek związany z pasterstwem nazywa się szałasem. Według Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej w Tatrach i na Podtatrzu nazwą szałas obejmowano tylko budynki, w których mieszkali pasterze owiec, nazwa ta nie obejmowała budynków pasterzy krów i wołów. Dość powszechnym błędem spotykanym w przewodnikach turystycznych, a również w niektórych opracowaniach naukowych jest nazywanie szałasem budynków związanych co prawda z pasterstwem, ale nie przeznaczonych do mieszkania ludzi, lecz przeznaczonych na cele gospodarcze, np. magazynowanie siana czy narzędzi. Ten rodzaj budynków nazywa się szopą. W Gorcach w zależności od regionu szałasy noszą różne lokalne nazwy: koleba, bacówka, izbica, okół, koliba z jatą i in..

    Pasterstwo – rodzaj gospodarki występujący na obszarach, gdzie uprawa roli jest niemożliwa lub nieopłacalna (głównie zaliczyć do nich można obszary górskie, stepowe, tundrę, itp.). Polega na ekstensywnym chowie zwierząt stadnych takich jak owce, bydło domowe, kozy, trzoda chlewna, bawoły, konie, jaki, lamy, osły, renifery, z wykorzystaniem naturalnych pastwisk, często sezonowych.Koleba, koliba, kolyba – słowo pochodzenia wołoskiego (por. rum. coliba "chata"), w nazewnictwie podhalańskim (a także innym) słowo to ma 2 znaczenia:

    Zobacz też[edytuj kod]

  • bacówka
  • kota
  • Przypisy

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    2. Marek Cieszkowski, Paweł Luboński: Gorce – przewodnik dla prawdziwego turysty. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2004. ISBN 83-89188-19-8.
    Kota — rodzaj szałasu w kształcie stożka, budowany przez lapońskich koczowników z żerdzi (całych lub rozłupanych wzdłuż). Używany na potrzeby gospodarcze i kuchenne, posiada palenisko pośrodku, otwór dymowy (dymnik) w szczycie i niewielkie wejście.Podskały – polana na grzbiecie górskim pomiędzy Gorcem Troszackim i Jaworzynką w Gorcach. Położona jest na wysokości 940–1020 m n.p.m., a jej nazwa pochodzi od Białych Skałek znajdujących się w pobliżu polany w lesie. Ma powierzchnię 11,17 ha.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Szopa - pomieszczenie służące do przechowywania drewna, urządzeń gospodarczych, rzadziej węgla i hodowli zwierząt. Najczęściej drewniane, czasem jest drewniano-murowane lub murowane. Dzisiaj szopę może zastąpić garaż.
    Język rumuński (dakorumuński, limba română, limba dacoromână, arch. limba rumână) to język z grupy romańskiej (podgrupa wschodnioromańska) języków indoeuropejskich, którym posługuje się około 24 mln osób, z czego około 17,25 mln w Rumunii, około 2,7 mln w Mołdawii (zob. język mołdawski), około 200 tysięcy w Izraelu, około 100 tysięcy w Serbii i około 400 tysięcy na Ukrainie; mniejsze skupiska użytkowników w innych krajach (Australia, Azerbejdżan, Kanada, Węgry, Kazachstan, Rosja i USA).
    Koszar – przenośna zagroda dla owiec na Podhalu i w Beskidach, zbudowana z rozłącznych przęseł. Przęsła wykonywane były zwykle z 3 poziomych drągów, pomiędzy którymi przeplatano na zmianę cienkie deseczki, "szczypane" z świerkowego kloca (tzw. tyninę) lub grubsze patyki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.